การพัฒนาหลักสูตร การปลูกผักปลอดสารพิษเพื่อส่งเสริมความมั่นคง ด้านอาหารปลอดภัยสำหรับชุมชนภายใต้ความร่วมมือของภาคีการพัฒนา

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนา และศึกษาผลของหลักสูตร การปลูกผักปลอดสารพิษ เพื่อส่งเสริมความมั่นคงด้านอาหารปลอดภัยสำหรับชุมชนภายใต้ความร่วมมือของภาคีการพัฒนา กระบวนการวิจัยมี 3 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 การวางแผน (Plan) ค้นหาพันธมิตร ประสานเครือข่ายภาคีและพัฒนาหลักสูตรการปลูกผักปลอดสารพิษขั้นตอนที่ 2 ปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Action and Observe) จัดอบรม ประเมินและติดตามผลการจัดอบรม และขั้นตอนที่ 3 สะท้อนผลวิจัย (Reflex)การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้ทั้งวิธีการเชิงคุณภาพด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก การวิเคราะห์เอกสาร การสำรวจพื้นที่แปลงเกษตรกร และเชิงปริมาณโดยใช้แบบสอบถาม แบบทดสอบก่อนและหลังการจัดกิจกรรม แบบสอบถามความพึงพอใจ กับผู้เข้าร่วมอบรม ได้แก่ เกษตรกรในพื้นที่ตำบลทุ่งบัว และนักศึกษาจากวิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีสิงห์บุรี จำนวน 40 คน หลังเสร็จสิ้นกิจกรรมได้จัดเวทีสรุปและสะท้อนผลการวิจัยกับภาคีการพัฒนา วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน t-test และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัย พบว่า การพัฒนาหลักสูตรภายใต้ความร่วมมือ โดยหลักสูตรประกอบด้วยวัตถุประสงค์ สาระสำคัญได้แก่ 1) กระบวนการปลูกผักอินทรีย์และผักปลอดสารพิษ 2) การขอรับรองมาตรฐาน และ 3) กลไกการสร้างการตลาดและเครือข่ายเทคนิคการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ใช้รูปแบบการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการที่เน้นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และลงมือปฏิบัติงานจริง สื่อและแหล่งเรียนรู้และการประเมินผลและติดตามผลผลการจัดอบรม พบว่า ความรู้เกี่ยวกับกระบวนการปลูกเกษตรอินทรีย์ และเกษตรปลอดภัยของเกษตรกรหลังเข้าร่วมอบรมสูงกว่าก่อนอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และเกษตรกรมีความพึงพอใจต่อการจัดการอบรมโดยภาพรวมในระดับมากที่สุดและจากการติดตามประเมินผลหลังการอบรม พบว่า เกษตรกรสามารถนำเอาความรู้และประสบการณ์ที่ได้รับไปปฏิบัติการปลูกผักในพื้นที่ของตนเองได้ การสะท้อนคิด พบว่า การมีส่วนร่วมและกำหนดบทบาทของภาคส่วนต่างๆ ในการส่งเสริมการปลูกผักปลอดสารพิษ เพื่อสร้างความมั่นคงทางด้านอาหารของชุมชนเป็นสิ่งที่จำเป็น เนื่องจากจะทำให้ได้ข้อมูลที่ครบถ้วน และการสนับสนุนที่ชัดเจน