การเสริมสร้างศักยภาพของชุมชนในการจัดการอุทกภัยและภัยแล้ง ในพื้นที่จังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง
Article Sidebar
เผยแพร่แล้ว:
ธ.ค. 22, 2017
คำสำคัญ:
การเสริมสร้างศักยภาพ การจัดการภัยพิบัติ ชุมชน
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษารูปแบบและวิธีการเสริมสร้างศักยภาพในการจัดการอุทกภัยและภัยแล้ง (2) วิเคราะห์ศักยภาพของชุมชนในการจัดการอุทกภัยและภัยแล้ง ตลอดจนการวิเคราะห์ปัญหาและอุปสรรค และ (3) เสนอแนะแนวทางการเสริมสร้างศักยภาพในการจัดการอุทกภัยและภัยแล้งที่ยั่งยืนของชุมชนในพื้นที่จังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง โดยศึกษาชุมชนรวม 10 ชุมชน และการสัมภาษณ์ผู้นำชุมชน 10 คน ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 คน และหัวหน้าสำนักงานป้องกันและบรรเทา สาธารณภัยจังหวัด5คน และการสนทนากลุ่มกับคณะกรรมการชุมชน รวมทั้งการสังเกตการจัดการภัยพิบัติของชุมชน ผลการศึกษาพบว่าชุมชนมีรูปแบบและวิธีการเสริมสร้างศักยภาพในการจัดการอุทกภัยและภัยแล้ง ผ่านโครงการการจัดการความเสี่ยงด้านภัยพิบัติโดยชุมชนเป็นฐาน (Community Based Disaster Risk Reduction: CBDRM) ภูมิปัญญาท้องถิ่น การจัดสรรทรัพยากรจากหน่วยงานภายนอก และการประสานงานของผู้นำชุมชน ซึ่งทำให้ชุมชนมีศักยภาพในการจัดการอุทกภัยและภัยแล้งในช่วงก่อนเกิดภัยพิบัติ โดยการนำความรู้จากโครงการ CBDRM มาปรับใช้ และเน้นการประสานงานและร่วมมือกับหน่วยงานภายนอกในช่วงระหว่างและหลังเกิดภัยพิบัติ แต่พบว่าปัญหาและอุปสรรคที่สำคัญ คือ ชุมชนไม่มีแผนกลยุทธ์รับมือภัยพิบัติ และมีทรัพยากรไม่เพียงพอในการจัดการภัยพิบัติ นอกจากนี้พบว่าแนวทางการเสริมสร้างศักยภาพในการจัดการภัยพิบัติที่ยั่งยืนประกอบด้วยแนวทางเชิงโครงสร้าง เช่น การสร้างแหล่งกักเก็บน้ำ การยกบ้านให้สูงขึ้น และการสร้างระบบประปาหมู่บ้าน และแนวทางที่ไม่ใช่เชิงโครงสร้าง เช่น การสร้างความตระหนักและจิตสำนึกในการช่วยเหลือตนเอง การวางแผนรับมือภัยพิบัติ และการถ่ายทอดความรู้ด้าน ภัยพิบัติให้กับคนรุ่นใหม่ ดังนั้นแนวทางการเสริมสร้างศักยภาพการจัดการอุทกภัยและภัยแล้งที่ยั่งยืน ควรประกอบด้วยการจัดทำแผนกลยุทธ์เพื่อรับมือภัยพิบัติโดยชุมชนเป็นฐาน และการให้ความสำคัญกับการจัดการภัยพิบัติทั้งแนวทางเชิงโครงสร้างและไม่ใช่เชิงโครงสร้าง
Article Details
รูปแบบการอ้างอิง
บุญเริง เ., & ภัทรนรากุล ไ. (2017). การเสริมสร้างศักยภาพของชุมชนในการจัดการอุทกภัยและภัยแล้ง ในพื้นที่จังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง. Journal of Politics and Governance, 7(3), 100–118. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jopag/article/view/157301
ประเภทบทความ
บทความวิจัย
เอกสารอ้างอิง
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย. (2558). แผนป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ พ.ศ. 2558,
ค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2558, จาก http://122.155.1.143/upload/ download/file_attach/ 55acacb4f1f7c.pdf
กันตา วิลาชัย และปาริชาติ อ่อนทินวงศ์. (2560). การปรับตัวของครัวเรือนภาคการเกษตรในพื้นที่น้ำท่วมซ้ำซาก กรณีศึกษาตำบลยางท่าแจ้ง อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมาหาสารคาม. วารสารการเมืองการปกครอง, 7 (2), 109-131.
เครือข่ายคุรุสภา 572 สปพ. บุรีรัมย์ เขต 4. (2553). น้ำท่วมโรงเรียนบ้านท่าเรือ อ่วมหนักรอบ 50 ปี, ค้นเมื่อ 23 ธันวาคม 2559, จาก http://ict572.blogspot.com/2010/10/50.html
มูลนิธิสภาเตือนภัยพิบัติแห่งชาติ. (ม.ป.ป). ภัยพิบัติธรรมชาติในประเทศไทย, ค้นเมื่อ 21 มีนาคม 2558, จาก http://www.paipibut.org/doc/1317094568.pdf
สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร. (2556). ภูมิประเทศของลุ่มน้ำโขง ชี และมูล, ค้นเมื่อ 3 เมษายน 2558, จาก http://www.haii.or.th/wiki/index.php/
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2558). ข่าวสิ่งแวดล้อม, ค้นเมื่อ 21 กรกฎาคม 2558, จาก http://www.onep.go.th/index. php?option= com_content& view=article&id= 11140:20--2558----23-&catid=72:2010-10-08-06-35-05&Itemid=266
Adedeji, O. H., Odufuwa, B. O., & Adebayo, O. H. (2012). Building capabilities for flood disaster and hazard preparedness and risk reduction in Nigeria: Need for spatial
planning and land management. Journal of Sustainable Development in Africa, 14(1), 45-58.
Beach, M. (2010). Disaster preparedness and management. China: F.A. Davis Company.
Bradford, R. A., O’Sullivan, J. J., Van der Craats, I. M., Krywkow, J., Rotko, P., Aaltonen, J., Bonaiuto, M., De Dominicis, S., Waylen, K., & Schelfaut, K. (2012). Risk perception – issues for flood management in Europe. Natural Hazards Earth System Science, 12(7),
2299–2309.
Capacity for Disaster Reduction Initiative. (2012). Basics of Capacity Development for Disaster Risk Reduction, Retrieved December 30, 2015, from http://www.rootchange.org/about_us/resources/ publications/CADRI_brochure%20 final.pdf
Coppola, P. D. (2007). Introduction to International Disaster Management. China: Elsevier.
Grobicki, A., MacLeod, F., & Pischke, F. (2015). Integrated policies and practices for flood and drought risk management. Water Policy, 17, 180-194.
Harris, J. M. (2000). Basic Principles of Sustainable Development, (Working paper 00-04). Global Development and Environment Institute. Tufts University Medford USA, Retrieved April 2, 2016, from http://ase.tufts.edu/gdae
Hori, T., & Shaw, R. (Eds.). (2014). Local Disaster Risk Management in a Changing Climate: Perspective from Central America. UK: Emerald Group.
Hossain, A. (2013). Community participation in disaster management: Role of social work to enhance participation. Journal of Anthropology, 9(1), 159-171.
International Labour Organization. (2005). Capacity Building and Training for Disaster Risk Reduction in Recovery Management, Retrieved October 3, 2014, from
http://www.recoveryplatform.org/assets/meetings_trainings/sideevent_iatf_12/200511_ilo_dis.pdf
Jahangiri, K., Izadkhah, Y. O., & Tabibi, S. J. (2011). A comparative study on community-based disaster management in selected countries and designing a model for Iran. Disaster Prevention and Management, 20(1), 82-94.
Kadel, M. (2011). Community participation in disaster preparedness planning: A comparative study of Nepal and Japan (Final Report January to May 2011), Retrieved May 5, 2016, from http://www.adrc.asia/aboutus/vrdata/finalreport/ maiya2011_fr.pdf
Katsuhama, Y. (2010). Capacity building for flood management in developing countries under climate change. (Doctoral dissertation). Department of Civil and Environmental Engineering Colorado State University, Fort Collins, Colorado.
Khan, H., Vasilescu, L., & Khan, A. (2008). Disaster management cycle- A theoretical approach. Retrieved February 20, 2014, from http://www.mnmk.ro/documents/2008/ 2008-6.pdf
Khan, M. S. A. (2008). Disaster preparedness for sustainable development in Bangladesh. Disaster Prevention and Management, 17(5), 662-671.
Krishnaveni, R., & Sujatha, R. (2013). Institutional capacity building: A systematic approach. Journal of Indian Management, October – December, 17-23.
Lavell, A. (1999). Natural and technological disasters: Capacity building and human resource development for disaster management, Retrieved October 3, 2014,
from ipcc-wg2.gov/njlite_download.php?id=6110, & Maskrey, A. (2014). The future of disaster risk management. Environmental
Hazard, 13(4), 267-280.
Minea, G., & Zaharia, L. (2011). Structural and Non-Structural Measures for Flood Risk Mitigation in the Bâsca River Catchment (Romania). Forum Geografic, 10(1), 157-166.
Parashar, S., Sharma, A., & Shaw, R. (2015). From action planning to community-based adaptation. In Shaw, R., & Sharma, A. (Eds.), Climate and Disaster Resilience in
Cities (Community, Environment and Disaster Risk Management). (pp.163-182). UK: Emerald Group Publishing Limited.
Rajeev. M. M. (2014). Sustainability and community empowerment in disaster management. International Journal of Social Work and Human Services Practice, 2(6), 207-212.
Raungratanaamporn, I. S., Pakdeeburee P., Kamiko A., & Denpaiboon, C. (2014). Government-communities collaboration in disaster management activity: Investigation in the current flood disaster management policy in Thailand. Procedia Environmental Sciences, 20, 658-667.
Shaw, R.(2009). Earthquake risk management: Problems and prospects. In Shaw, R., & Krishnamurthy, R. R. (Eds.), Disaster Management: Global Challenges and Local Solutions. (pp.20-37). India: CRC Press.
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2006). Guidebook for planning education in emergencies and reconstruction, Retrieved October 3, 2014, from http://www.preventionweb. net/files/8401_guidebook.pdf
United Nations International Strategy for Disaster Reduction. (2004). Disaster Risk Reduction, Governance and Development, Retrieved May 25, 2016, from http:// www.preventionweb.net/files/ 4080_governacedevelopment.pdf
______. (2009). Terminology on disaster risk reduction, Retrieved October 21, 2014, from http://www.preventionweb.net/files/7817_UNISDRTerminology English.pdf
United States Agency International Development. (2011). Organizational capacity building
framework: A foundation of stronger more sustainable HIV/AIDS programs, organizations & networks, Retrieved January 21, 2014, from http://www.aidstar-two. org/upload/AS2_TechnicalBrief-2_4-Jan-2011.pdf
Victoria, L. P. (n.d.). Community based approaches to disaster mitigation, Retrieved March 21, 2016, from http://www.alnap.org/resource/7364
Wongpreedee, A., & Sudhipongpracha, T. (2014). Disaster management that works: Flood management strategy and implementation in Nakorn Pakkred Municipality.
NIDA Case Research Journal, 6(1), 1-32.
ค้นเมื่อ 2 สิงหาคม 2558, จาก http://122.155.1.143/upload/ download/file_attach/ 55acacb4f1f7c.pdf
กันตา วิลาชัย และปาริชาติ อ่อนทินวงศ์. (2560). การปรับตัวของครัวเรือนภาคการเกษตรในพื้นที่น้ำท่วมซ้ำซาก กรณีศึกษาตำบลยางท่าแจ้ง อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมาหาสารคาม. วารสารการเมืองการปกครอง, 7 (2), 109-131.
เครือข่ายคุรุสภา 572 สปพ. บุรีรัมย์ เขต 4. (2553). น้ำท่วมโรงเรียนบ้านท่าเรือ อ่วมหนักรอบ 50 ปี, ค้นเมื่อ 23 ธันวาคม 2559, จาก http://ict572.blogspot.com/2010/10/50.html
มูลนิธิสภาเตือนภัยพิบัติแห่งชาติ. (ม.ป.ป). ภัยพิบัติธรรมชาติในประเทศไทย, ค้นเมื่อ 21 มีนาคม 2558, จาก http://www.paipibut.org/doc/1317094568.pdf
สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร. (2556). ภูมิประเทศของลุ่มน้ำโขง ชี และมูล, ค้นเมื่อ 3 เมษายน 2558, จาก http://www.haii.or.th/wiki/index.php/
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2558). ข่าวสิ่งแวดล้อม, ค้นเมื่อ 21 กรกฎาคม 2558, จาก http://www.onep.go.th/index. php?option= com_content& view=article&id= 11140:20--2558----23-&catid=72:2010-10-08-06-35-05&Itemid=266
Adedeji, O. H., Odufuwa, B. O., & Adebayo, O. H. (2012). Building capabilities for flood disaster and hazard preparedness and risk reduction in Nigeria: Need for spatial
planning and land management. Journal of Sustainable Development in Africa, 14(1), 45-58.
Beach, M. (2010). Disaster preparedness and management. China: F.A. Davis Company.
Bradford, R. A., O’Sullivan, J. J., Van der Craats, I. M., Krywkow, J., Rotko, P., Aaltonen, J., Bonaiuto, M., De Dominicis, S., Waylen, K., & Schelfaut, K. (2012). Risk perception – issues for flood management in Europe. Natural Hazards Earth System Science, 12(7),
2299–2309.
Capacity for Disaster Reduction Initiative. (2012). Basics of Capacity Development for Disaster Risk Reduction, Retrieved December 30, 2015, from http://www.rootchange.org/about_us/resources/ publications/CADRI_brochure%20 final.pdf
Coppola, P. D. (2007). Introduction to International Disaster Management. China: Elsevier.
Grobicki, A., MacLeod, F., & Pischke, F. (2015). Integrated policies and practices for flood and drought risk management. Water Policy, 17, 180-194.
Harris, J. M. (2000). Basic Principles of Sustainable Development, (Working paper 00-04). Global Development and Environment Institute. Tufts University Medford USA, Retrieved April 2, 2016, from http://ase.tufts.edu/gdae
Hori, T., & Shaw, R. (Eds.). (2014). Local Disaster Risk Management in a Changing Climate: Perspective from Central America. UK: Emerald Group.
Hossain, A. (2013). Community participation in disaster management: Role of social work to enhance participation. Journal of Anthropology, 9(1), 159-171.
International Labour Organization. (2005). Capacity Building and Training for Disaster Risk Reduction in Recovery Management, Retrieved October 3, 2014, from
http://www.recoveryplatform.org/assets/meetings_trainings/sideevent_iatf_12/200511_ilo_dis.pdf
Jahangiri, K., Izadkhah, Y. O., & Tabibi, S. J. (2011). A comparative study on community-based disaster management in selected countries and designing a model for Iran. Disaster Prevention and Management, 20(1), 82-94.
Kadel, M. (2011). Community participation in disaster preparedness planning: A comparative study of Nepal and Japan (Final Report January to May 2011), Retrieved May 5, 2016, from http://www.adrc.asia/aboutus/vrdata/finalreport/ maiya2011_fr.pdf
Katsuhama, Y. (2010). Capacity building for flood management in developing countries under climate change. (Doctoral dissertation). Department of Civil and Environmental Engineering Colorado State University, Fort Collins, Colorado.
Khan, H., Vasilescu, L., & Khan, A. (2008). Disaster management cycle- A theoretical approach. Retrieved February 20, 2014, from http://www.mnmk.ro/documents/2008/ 2008-6.pdf
Khan, M. S. A. (2008). Disaster preparedness for sustainable development in Bangladesh. Disaster Prevention and Management, 17(5), 662-671.
Krishnaveni, R., & Sujatha, R. (2013). Institutional capacity building: A systematic approach. Journal of Indian Management, October – December, 17-23.
Lavell, A. (1999). Natural and technological disasters: Capacity building and human resource development for disaster management, Retrieved October 3, 2014,
from ipcc-wg2.gov/njlite_download.php?id=6110, & Maskrey, A. (2014). The future of disaster risk management. Environmental
Hazard, 13(4), 267-280.
Minea, G., & Zaharia, L. (2011). Structural and Non-Structural Measures for Flood Risk Mitigation in the Bâsca River Catchment (Romania). Forum Geografic, 10(1), 157-166.
Parashar, S., Sharma, A., & Shaw, R. (2015). From action planning to community-based adaptation. In Shaw, R., & Sharma, A. (Eds.), Climate and Disaster Resilience in
Cities (Community, Environment and Disaster Risk Management). (pp.163-182). UK: Emerald Group Publishing Limited.
Rajeev. M. M. (2014). Sustainability and community empowerment in disaster management. International Journal of Social Work and Human Services Practice, 2(6), 207-212.
Raungratanaamporn, I. S., Pakdeeburee P., Kamiko A., & Denpaiboon, C. (2014). Government-communities collaboration in disaster management activity: Investigation in the current flood disaster management policy in Thailand. Procedia Environmental Sciences, 20, 658-667.
Shaw, R.(2009). Earthquake risk management: Problems and prospects. In Shaw, R., & Krishnamurthy, R. R. (Eds.), Disaster Management: Global Challenges and Local Solutions. (pp.20-37). India: CRC Press.
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2006). Guidebook for planning education in emergencies and reconstruction, Retrieved October 3, 2014, from http://www.preventionweb. net/files/8401_guidebook.pdf
United Nations International Strategy for Disaster Reduction. (2004). Disaster Risk Reduction, Governance and Development, Retrieved May 25, 2016, from http:// www.preventionweb.net/files/ 4080_governacedevelopment.pdf
______. (2009). Terminology on disaster risk reduction, Retrieved October 21, 2014, from http://www.preventionweb.net/files/7817_UNISDRTerminology English.pdf
United States Agency International Development. (2011). Organizational capacity building
framework: A foundation of stronger more sustainable HIV/AIDS programs, organizations & networks, Retrieved January 21, 2014, from http://www.aidstar-two. org/upload/AS2_TechnicalBrief-2_4-Jan-2011.pdf
Victoria, L. P. (n.d.). Community based approaches to disaster mitigation, Retrieved March 21, 2016, from http://www.alnap.org/resource/7364
Wongpreedee, A., & Sudhipongpracha, T. (2014). Disaster management that works: Flood management strategy and implementation in Nakorn Pakkred Municipality.
NIDA Case Research Journal, 6(1), 1-32.
