การเมืองภาคประชาชนในการต่อสู้กับผลกระทบอันเกิดจากการดำเนินการของรัฐ กรณีศึกษาชุมชนบ้านบ่อแก้ว อำเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหาและการเคลื่อนไหวต่อสู้ของประชาชนชุมชนบ้านบ่อแก้ว อำเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ กับโครงการสัมปทานเพื่อทำสวนป่าขององค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ วิธีการศึกษาเป็นการศึกษาเชิงคุณภาพโดยการรวบรวมเอกสารที่เกี่ยวข้องและการลงพื้นที่สังเกตแบบมีส่วนร่วมพร้อมการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องแล้วทำการวิเคราะห์เพื่อหาคำตอบให้กับวัตถุประสงค์การวิจัย ผลการศึกษาพบว่า ชาวบ้านกว่า 100 ครอบครัวได้อาศัยและทำมาหากินในพื้นที่ตำบลทุ่งพระ อำเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิมาตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษ ต่อมาในปีในปี พ.ศ.2516 กรมป่าไม้ได้กำหนดพื้นที่จำนวน 290,000ไร่ใน ตำบลทุ่งพระเป็นเขตป่าสงวนต่อมาในปี พ.ศ.2521 กรมป่าไม้ได้ให้สัมปทานแก่องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ (อ.อ.ป.) เพื่อปลูกไม้ต้นไม้เศรษฐกิจ การประกาศและการให้สัมปทานของกรมป่าไม้ดังกล่าวเป็นการประกาศเขตทับที่ดินทำกินเดิมของชาวบ้าน และโดยหน่วยงานรัฐดังกล่าวได้ดำเนินการขับไล่และดำเนินคดีกับชาวบ้านที่เคยทำกินในที่ดินของตน นำมาซึ่งความขัดแย้งระหว่างองค์การอุตสาหกรรมป่าไม้ กรมป่าไม้ กับชาวบ้าน และนับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2521 เป็นต้นมา ชาวบ้านผู้ เดือดร้อนได้เรียกร้องสิทธิมาโดยตลอด โดยมีข้อเรียกร้องได้แก่ ขอให้ยกเลิกสวนป่าคอนสารโดยเด็ดขาด ขอให้ออกเอกสิทธิ์แก่ราษฎรผู้เดือดร้อน และ ขอให้สิทธิแก่ชุมชนท้องถิ่นจัดการทรัพยากรป่าไม้ในรูปป่าชุมชน แต่จนถึงปัจจุบันการเคลื่อนไหวต่อสู้เรียกร้องก็ยังคงดำเนินอยู่ โดยชาวบ้าน มียุทธวิธีในการเคลื่อนไหวต่อสู่ที่หลากหลาย โดยยุทธวิธีตามช่องทางระบบการเมืองปกติ ชาวบ้านได้ใช้วิธีการยื่นหนังสือผ่านกลไกของระบบราชการ การผลักดันให้เกิดการมีส่วนร่วมในรูปแบบของคณะกรรมการแก้ไขปัญหา การต่อสู้ผ่านการใช้สิทธิตามกฎหมายและผ่านกระบวน การยุติธรรม นอกจากนี้ชาวบ้านยังใช้ยุทธวิธีการเคลื่อนไหวด้วยการขัดขวางท้าทายระบบปกติ เช่น การกดดันด้วยการการเดินขบวนประท้วง การชุมนุมประท้วง การนั่งประท้วง และยังใช้การสื่อสารกับสาธารณะโดยทำให้เป็นข่าวและการสร้างสื่อของตนเอง เช่น จดหมายข่าว เว็บไซต์ เฟสบุ๊ก เป็นต้น