ความภาคภูมิใจในวิชาชีพครูกับการปลูกจิตสำนึกที่ดีในเด็กปฐมวัย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอกรอบแนวคิดเชิงบูรณาการสามมิติ Three-Dimensional Integrative Framework (TDIF) เกี่ยวกับความภาคภูมิใจในวิชาชีพครู (Teacher Professional Pride) และบทบาทของครูปฐมวัยในการปลูกจิตสำนึกที่ดี (Moral Consciousness) ให้แก่เด็กปฐมวัย โดยบูรณาการองค์ความรู้จาก 3 แหล่งหลัก ได้แก่ หลักพุทธธรรม ทฤษฎีจิตวิทยาตะวันตก และทุนทางสังคมในบริบทท้องถิ่น
บทความนี้ดำเนินการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบจากฐานข้อมูลวิชาการทั้งในและต่างประเทศ ตลอดจนวิเคราะห์กรณีตัวอย่างจากศูนย์พัฒนาเด็กเล็กต้นแบบด้านความปลอดภัยทางถนนในประเทศไทย ที่ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2559 จนถึงปัจจุบัน ครอบคลุม 4 ภูมิภาค 13 จังหวัด จำนวน 397 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กทั่วประเทศ
ผลการศึกษาพบว่า ความภาคภูมิใจในวิชาชีพครูเป็นปัจจัยรากฐานที่ส่งผลต่อคุณภาพการจัดประสบ การณ์เรียนรู้ในเด็กปฐมวัยอย่างมีนัยสำคัญ ครูที่มีความภาคภูมิใจในวิชาชีพสูงจะมีแรงจูงใจภายในที่แข็งแกร่ง มีความมุ่งมั่นในการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง และสามารถออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมจิตสำนึก ด้านความปลอดภัย จิตสำนึกด้านคุณธรรม และจิตสำนึกด้านความรับผิดชอบต่อสังคมได้อย่างมีประสิทธิผล
กรอบแนวคิดสามมิติ ที่นำเสนอ ประกอบด้วย มิติครูผู้สอน มิติสภาพแวดล้อมการเรียนรู้และมิติ การมีส่วนร่วมของชุมชน ชี้ให้เห็นว่าการบูรณาการหลักพุทธธรรม โดยเฉพาะไตรสิกขาและสติปัฏฐาน 4 เข้า กับทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคมเชิงพุทธิปัญญาและทฤษฎีพัฒนาการ สามารถสร้างกรอบการพัฒนาครูและเด็ก ที่สมบูรณ์กว่าการใช้ทฤษฎีใดทฤษฎีหนึ่งเพียงลำพัง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมโรค. (2566). รายงานสถานการณ์อุบัติเหตุทางถนนในประเทศไทย พ.ศ. 2566. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.
ประเวศ วะสี. (2542). วัดคือทุนทางสังคมอันยิ่งใหญ่. เสขิยธรรม, 40(มกราคม–เมษายน), 21–25.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2537). พุทธวิธีแก้ปัญหาเพื่อศตวรรษที่ 21 (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: มูลนิธิพุทธธรรม.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2540). กระบวนการเรียนรู้เพื่อพัฒนาคนสู่ประชาธิปไตย (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: มูลนิธิพุทธธรรม.
พระเทพเวที (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2531). เพื่ออนาคตของการศึกษาไทย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
พระมหาโสภณ วิจิตฺตธมฺโม และ พนัทเทพ ณ นคร. (2560). พุทธจิตวิทยากับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมมนุษย์ตามหลักสติปัฏฐาน 4. วารสารพุทธจิตวิทยา, 2(2), 59–72.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2549). พุทธธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 20). กรุงเทพฯ: สหธรรมิก.
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2566). รายงานโครงการศูนย์พัฒนาเด็กเล็กต้นแบบสู่ตำบลถนนปลอดภัย ปี พ.ศ. 2565–2566. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). รายงานการศึกษาไทย พ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Day, C., Kington, A., Stobart, G. & Sammons, P. (2006). The personal and professional selves of teachers: Stable and unstable identities. British Educational Research Journal, 32(4), 601–616.
Deci, E. L. & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.
Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135–168.
Erikson, E. H. (1963). Childhood and society (2nd ed.). New York, NY: W. W. Norton.
Hargreaves, A. (1994). Changing teachers, changing times: Teachers' work and culture in the postmodern age. New York, NY: Teachers College Press.
Hattie, J. (2009). Visible learning: A synthesis of over 800 meta-analyses relating to achievement. London, England: Routledge.
National Association for the Education of Young Children. (2020). Developmentally appropriate practice: A position statement. Washington, DC: National Association for the Education of Young Children.
Noddings, N. (1984). Caring: A feminist approach to ethics and moral education. Berkeley, CA: University of California Press.
OECD. (2019). TALIS 2018 results (Volume I): Teachers and school leaders as lifelong learners. Paris, France: OECD Publishing.
Piaget, J. (1952). The origins of intelligence in children. New York, NY: International Universities Press.
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. New York, NY: Simon & Schuster.
Shonkoff, J. P. & Phillips, D. A. (Eds.). (2000). From neurons to neighborhoods: The science of early childhood development. Washington, DC: National Academy Press.
Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2020). Teacher burnout: Relations between dimensions of burnout, perceived school context, job satisfaction and motivation for teaching: A longitudinal study. Teachers and Teaching, 26(7–8), 602–616.
UNESCO. (2022). Reimagining our futures together: A new social contract for education. Paris, France: UNESCO Publishing.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
World Health Organization. (2023). Global status report on road safety 2023. Geneva, Switzerland: WHO Press.
