รูปแบบการพัฒนาศักยภาพพระสงฆ์สูงวัยด้านการปรึกษาเชิงพุทธจิตวิทยา

Main Article Content

พระครูสังฆรักษ์เอกภัทร อภิฉนฺโท
ประสิทธิ์ แก้วศรี
วิศาล สายเพ็ชร

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อสร้างรูปแบบการพัฒนาศักยภาพพระสงฆ์สูงวัยด้านการปรึกษาเชิงพุทธจิตวิทยา2) เพื่อทดลองรูปแบบการพัฒนาศักยภาพพระสงฆ์สูงวัยด้านการปรึกษาเชิงพุทธจิตวิทยา โดยเป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi Experimental Research)  การทดลองแบบหนึ่งกลุ่ม (One- Group Pretest – Posttest  Design)  เป็นการทดลองที่ใช้กลุ่มทดลองเพียงกลุ่มเดียว  มีการวัดก่อนและหลังการทดลองด้วยเครื่องมือวัดชุดเดียวกัน  มีกลุ่มทดลอง จำนวน 12 รูป  ผลการศึกษาพบว่า 1) รูปแบบการพัฒนาศักยภาพพระสงฆ์สูงวัยด้านการปรึกษาเชิงพุทธจิตวิทยา ได้รับการประเมินจากผู้ทรงคุณวุฒิ ได้คะแนนภาพรวมค่าเฉลี่ยที่ 4.26 แปลผลอยู่ในระดับเหมาะสมมาก โดยมีกิจกรรม ทั้งหมด 6 กิจกรรมได้แก่  (1) เปิดใจเรียนรู้สู่สงฆ์ไทยใจสมาร์ท (2) พื้นฐานการปรึกษาเชิงพุทธ (3) ฝึกปฏิบัติการปรึกษาเชิงพุทธ (4) บูรณาการธรรมบรรเทาทุกข์
(5) ฝึกปฏิบัติการภาคสนามการปรึกษาเชิงพุทธ (6) ทบทวนธรรมนำการปรึกษา 2) การทดสอบคะแนนของพระสงฆ์สูงวัย มีคะแนนความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการปรึกษาเชิงพุทธก่อนการทดลอง ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 5.25   หลังการทดลอง ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 7.58 คะแนน เมื่อเปรียบเทียบระหว่างคะแนนทั้งสองครั้ง พบว่า คะแนนความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการปรึกษาเชิงพุทธหลังการทดลอง สูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 เมื่อติดตามผลพบว่า ทักษะด้านการฟังอย่างลึกซึ้ง ด้านการถามเชิงบวก และด้านการสนทนายังคงเป็นศักยภาพที่พระสงฆ์มีอยู่ต่อเนื่อง สามารถนำมาเป็นเครื่องมือในการให้การปรึกษาในบทบาทของความเป็นสงฆ์

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
อภิฉนฺโท พ., แก้วศรี ป., & สายเพ็ชร ว. (2025). รูปแบบการพัฒนาศักยภาพพระสงฆ์สูงวัยด้านการปรึกษาเชิงพุทธจิตวิทยา. วารสารพุทธจิตวิทยา, 10(6), 1044–1052. สืบค้น จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jbp/article/view/296355
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2564, 21 มิถุนายน). สังคมผู้สูงอายุในปัจจุบันและเศรษฐกิจในประเทศไทย. สืบค้นเมื่อ 10 ธันวาคม 2568, จาก https://www.dop.go.th/th/know/15/926

ชัยรัตน์ เจริญสินโอฬาร. (2542). วาทกรรมการพัฒนา. กรุงเทพฯ: วิภาษา.

เตชภณ ทองเติม. (2563). ความรู้ด้านการมีกิจกรรมทางกายของพระภิกษุสูงวัยในจังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์, 5(1), 3–15.

นวลวรรณ พูนวสุพลฉัตร และคณะ. (2563). การวิเคราะห์สังเคราะห์องค์ความรู้และกระบวนการให้การปรึกษาเชิงพุทธจิตวิทยา. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์, 16(2), 79–80.

ประทีป พืชทองหลาง และคณะ. (2561). กระบวนการและทักษะการปรึกษาเชิงพุทธจิตวิทยา. วารสารปณิธาน: วารสารวิชาการด้านปรัชญาและศาสนา, 14(1), 1–30.

พระครูพิมลปัญญานุยุต (บุญทา อินต๊ะปัญญา). (2561). กระบวนการพัฒนาตนตามหลักพุทธจิตวิทยาเพื่อการตื่นรู้. รมยสาร, 16(2), 561–596.

พระเพชรไทย วชิรปาลี (เพ็ชรรักษา) และคณะ. (2566). แนวทางการพัฒนาศักยภาพพระคิลานุปัฏฐากในการดูแลรักษาพระสงฆ์ในเขตอำเภอโพนทราย จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารบัณฑิตสาเกตปริทรรศน์, 8(2), 296–310.

พระสมุห์สมชาย นนฺทิโก (สุนนท์). (2566). ผลของการให้การปรึกษาแนวพุทธต่อความเข้มแข็งทางด้านจิตใจของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่ป่วยเรื้อรัง. วารสาร มจร ภาษาและวัฒนธรรม, 3(1), 15–25.

พระสมุห์สรินทร์ รตนโชโต และพระศักดิ์จรินทร์ ฐิตสํวโร. (2566). บทบาทวัดกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในสังคมไทยตามแนวพระพุทธศาสนา. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 6(5), 181–182.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาวิทยาลัยรามคำแหง. (2552). แผนพัฒนาบุคลากรของมหาวิทยาลัยรามคำแหง ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2552–2555. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ลำปาง กำหอม และวิเชียร แสนมี. (2562). การศึกษาเชิงวิเคราะห์การให้คำปรึกษาในรายบุคคลผู้ป่วยโรคซึมเศร้าตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท. วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์, 3(2), 13–20.

วิชชุดา ฐิติโชติรัตนา และคณะ. (2563). การพัฒนาคลินิกการให้การปรึกษาแนวพุทธต้นแบบเพื่อลดปัจจัยเสี่ยงเชิงพุทธจิตวิทยา. วารสาร มจร มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 6(2), 157–158.

สุทธญาณ์ โอบอ้อม. (2558). การพัฒนาศักยภาพบุคลากรขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตามแนวพระพุทธศาสนา (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

โสรีช์ โพธิแก้ว. (2553). การประยุกต์อริยสัจ 4 ของพระพุทธศาสนากับการปรึกษาเชิงจิตวิทยาและจิตรักษา (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

โสรีช์ โพธิแก้ว. (2553). การสังเคราะห์หลักอริยสัจ 4 สู่กระบวนการปรึกษาเชิงจิตวิทยา/จิตรักษาเพื่อการพัฒนา รักษาและเยียวยาชีวิตจิตใจ: แนวคิด แนวทาง และประสบการณ์. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อรรถวิทย์ สิงห์ศาลาแสง. (2565). การพัฒนาศักยภาพพระสงฆ์ในการป้องกันโรคและภาวะแทรกซ้อนของโรคเรื้อรัง ตำบลพลวง อำเภอจักราช จังหวัดนครราชสีมา. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน, 28(1), 88–102.

อุดร เขียวอ่อน. (2560). รูปแบบการพัฒนาศักยภาพของพระธรรมทูตสายต่างประเทศ (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

Thai PBS. (2567, 8 มกราคม). Aging society ไทยเข้าสู่สังคม “แก่เต็มขั้น” สวนทางเด็กเกิดน้อย. สืบค้นเมื่อ 10 ธันวาคม 2568, จาก https://www.thaipbs.or.th/news/content/335743