การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อสร้างบทบาทของผู้ไกล่เกลี่ยต่อการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ของศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน จังหวัดตรัง

บทคัดย่อ

        บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อวิเคราะห์สภาพทั่วไปเกี่ยวกับบทบาทของ ผู้ไกล่เกลี่ยต่อการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ของศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน จังหวัดตรัง 2) เพื่อวิเคราะห์หลักธรรม แนวคิด ทฤษฎีเกี่ยวกับบทบาทของผู้ไกล่เกลี่ยต่อการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ของศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน จังหวัดตรัง 3) เพื่อสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับการบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อเสริมสร้างบทบาทของผู้ไกล่เกลี่ยต่อการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทของศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน จังหวัดตรัง การวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยรวบรวมข้อมูลทางเอกสาร สัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 25 รูป/คน และจัดเวทีเสวนากลุ่ม จากผู้เชี่ยวชาญและผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 10 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่  แบบสัมภาษณ์ และวิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธีพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพทั่วไปเกี่ยวกับบทบาทของผู้ไกล่เกลี่ยต่อการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน จังหวัดตรัง พบว่า ผู้ไกล่เกลี่ยเป็นคนกลางที่จะช่วยผสานความเข้าใจในการเจรจา หาทางออก ประนีประนอม อำนวยความสะดวก เสนอแนะแนวทางในการหาทางออกให้กับคู่กรณีทั้งสองฝ่ายเพื่อหาข้อยุติ โดยอาศัยกระบวนการการสานเสวนา ดังนั้น ผู้ไกล่เกลี่ยต้องเป็นผู้ที่มีความรู้ ความเชี่ยวชาญในหลากหลายศาสตร์วิชา มีประสบการณ์ ที่มากมาย เข้าใจสังคม ไร้อคติ จิตใจมั่นคงไม่เอนเอียงไปยังคู่พิพาทฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง มีความเป็นกลาง เปิดเผยอย่างชัดเจน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความสัมพันธ์ทางการเงิน ธุรกิจ วิชาชีพ ครอบครัว หรือทางสังคมกับคู่ความฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง รักษาความลับของข้อมูลหรือข้อเท็จจริงต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการไกล่เกลี่ยไว้เป็นความลับ ประพฤติตนให้ถูกต้องตามกฎหมายและครรลองธรรม ไม่มีหนี้สินรุงรัง มีมารยาทที่ดีงามใช้กิริยาสุภาพเรียบร้อย ให้เกียรติคู่ความทุกฝ่ายและต่อบุคคลทั่วไป อีกทั้งยังสามารถใช้จิตวิทยาในการคาดคะเนทิศทางของการไกล่เกลี่ยสามารถควบคุมสถานการณ์ได้เป็นอย่างดี โดยคำนึงถึงการรักษาความสัมพันธ์ของคู่พิพาทอีกด้วย 2) หลักธรรม แนวคิด ทฤษฎีเกี่ยวกับบทบาทของผู้ไกล่เกลี่ยต่อการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน จังหวัดตรัง พบว่า ผู้ไกล่เกลี่ยถือได้ว่ามีส่วนสำคัญในการลดความขัดแย้ง เป็นคนกลางในประสานข้อพิพาทของคู่กรณีทั้งสองฝ่ายให้เกิดความเข้าใจกัน ผู้ไกล่เกลี่ยจึงจำเป็นที่มีทักษะในการฟัง เขียน อ่าน และสามารถคิดหาแนวทางเพื่อหาข้อยุติที่คู่กรณีทั้งสองฝ่ายยอมรับ ดังนั้น นอกเหนือจากการใช้กฎหมาย ข้อบังคับ ระเบียบต่าง ๆ แล้วนั้น ผู้ไกล่เกลี่ยสามารถนำหลักธรรมมาใช้ในการปฏิบัติงานได้อีกด้วย ได้แก่ สาราณียธรรม 6 หัวใจนักปราชญ์ สังคหวัตถุ 4  ขันติ 4 อคติ 4 และอิทธิบาท 4 3) การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อเสริมสร้างบทบาทของผู้ไกล่เกลี่ยต่อการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชน จังหวัดตรัง เรียกว่า NEGO Model ประกอบด้วย คุณลักษณะภายใน คือ N (Normative) มีบรรทัดฐาน E (External Control) การควบคุมภายนอก และคุณลักษณะภายนอก คือ G (Good Character) บุคลิกที่ดี และ O (Orderly) มีวินัย