ลักษณะคำสร้อยเรียกสีในภาษาไทยถิ่นเหนือ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความเรื่องลักษณะคำสร้อยเรียกสีในภาษาไทยถิ่นเหนือนี้ประยุกต์ใช้แนวคิดเรื่องสีของ Berlin และ Kay (1969) และการวิเคราะห์ด้านความหมายประยุกต์ใช้แนวคิดมโนทัศน์ของ Ogden และ Richards (1972) เพื่อศึกษาลักษณะความหมาย และการสะท้อนความคิดของคนไทยถิ่นเหนือที่ปรากฎในคำสร้อยเรียกสี โดยผู้เขียนเก็บข้อมูลคำเรียกสีหลักที่ปรากฏร่วมกับคำสร้อย ได้แก่ สีขาว สีแดง สีเขียว สีดำ และสีเหลือง จากพจนานุกรมล้านนาไทย รวมทั้งสิ้น 23 คำ
ผลการศึกษาพบว่า ลักษณะความหมายแสดงให้เห็นความเกี่ยวข้องกับบุคคล สิ่งของ อาการ สภาพ ระดับ ปริมาณ ขนาด วัย และพื้นที่ ผู้เขียนพบลักษณะความหมายของสีที่แสดงความเกี่ยวข้องกับบุคคล ได้แก่ สีขาว ตัวอย่างเช่น “ขาวเปิดแจ๋ะแฝะ” “ขาวสุ่นบุ่น” เป็นต้น สีเขียว ตัวอย่างเช่น “เขียวจุ่มอุ่ม” “เขียวปื๊ด” เป็นต้น สีแดง ตัวอย่างเช่น “แดงปะหลึ้ง” “แดงซางฮาง” เป็นต้น และสีดำ ตัวอย่างเช่น
“ดำคิลิ” “ดำคุมมุม” เป็นต้น นอกจากนี้ลักษณะความหมายของสีที่แสดงความเกี่ยวข้องกับสิ่งของปรากฏครบทั้ง 5 แม่สีหลัก ลักษณะความหมายของสีที่แสดงความเกี่ยวข้องกับอาการ ได้แก่ สีขาวและสีแดง โดยที่สีขาว แสดงลักษณะความหมายเพียงความหมายแสดงสภาพ อย่างไรก็ตาม ลักษณะคำสร้อยเรียกสีในภาษาไทยถิ่นเหนือ เป็นเพียงข้อมูลอย่างหนึ่งที่สะท้อนให้เห็นระบบความคิดของคนไทยถิ่นเหนือที่ให้ความสำคัญกับสรรพสิ่งที่อยู่รอบตัวลักษณะการปรากฏร่วมทางความหมายของคำเรียกสีกับคำสร้อยยังสะท้อนให้เห็นวัฒนธรรม การใช้ภาษาในชีวิตประจำวันของคนไทยถิ่นเหนืออีกด้วย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรรณิการ์ วิมลเกษม. (2549). ภาษาไทยถิ่นเหนือ. โรงพิมพ์บริษัทธรรมสารจำกัด.
กฤษณา สมบัติ. (2553). คำแสดงภาพลักษณ์ในภาษาไทยถิ่น อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ [วิทยานิพนธ์
ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ]. SWU IR. https://hdl.handle.net/
500.14740/30460
กัลยรัตน์ อุ่นทานนท์ และ รัตนา จันทร์เทาว์. (2563). คำเรียกสีในภาษาไทยและโครงสร้างคำเรียกสี.
วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 5(6), 152-167.
เกรียงไกร วัฒนาสวัสดิ์. (2545). คำเรียกสี: ภาพสะท้อนการสร้างมโนทัศน์ของชาวเวียดนาม.
วารสารมนุษยศาสตร์, 10(1), 1-18.
ขนิษฐา น้อยบางยาง. (2563). คำเรียกสีในบริบทสังคมไทย. วารสารสถาบันวิจัยพิมลธรรม. 8(1), 117-125.
ฉียูน เจียง. (2560). เปรียบเทียบคำเรียกสีและการรับรู้สีในภาษาไทยของชาวกรุงเทพฯ กับภาษาจีนของ
ชาวฮั่นในนครหนานหนิง [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].
ชมัยพร แสงกระจ่าง. (2516). ภาษาจากความรู้สึก. ในกรองภาษาและวรรณกรรม. (น. 13-36).
ศรีเมืองการพิมพ์.
ชิ้ปมั้ง. (2568). สร้อยคำเกี่ยวกับสี (ภาษาคำเมือง). GotoKnow.org. https://www.gotoknow.org/posts/
ธนัฏฐากุล พรทิพยพานิช. (2557). คำเรียกสีในภาษาไทยสมัยธนบุรีและสมัยรัตนโกสินทร์ [วิทยานิพนธ์
ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์].
ธนานันท์ ตรงดี. (2535). ความเป็นสากลของสัทอรรถลักษณะในภาษาไทเหนือ [วิทยานิพนธ์ปริญญา
ดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Intellectual Repository
(CUIR). http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/30806
นววรรณ พันธุเมธา. (2520). การใช้ภาษา (พิมพ์ครั้งที่ 5). ห้างหุ้นส่วนสามัญโรงพิมพ์อักษรสัมพันธ์.
มีวรรณ ลีรวัฒน์. (2520). คำขยายในภาษาไทยถิ่นเชียงใหม่. วารสารมนุษยศาสตร์. 10(3), 98-106.
ยิ่งยศ กันจินะ. (2559). อุปลักษณ์และนามนัยในการใช้คำเรียกสีเพื่อแสดงความรู้สึกในภาษาไทย. วารสาร
มนุษยศาสตร์. 23(2), 178-210.
วรรณวนัช อรุณฤกษ์. (2564). คำเรียกสีและการรับรู้สีของผู้พูดภาษาไทใหญ่ในชุมชนบ้านเวียงหวาย
ตำบลม่อนปิ่น อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วิยะดา ศิริชนะทรัพย์. (2562). ความสัมพันธ์ของเสียงพยัญชนะและสระกับลีลาพิโรธวาทังและสัลลาปังคพิสัย
ในเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สถาบันภาษา ศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่. (2550). พจนานุกรมภาษาล้านนา.
แสงศิลป์.
สรบุศย์ รุ่งโรจน์สุวรรณ. (2555). ไวยากรณ์ภาษาไทยถิ่นเหนือ. ห้างหุ้นส่วนจำกัดชอบพิมพ์.
สำอาง หิรัญบูรณะ ฟินช. (2522). การเข้าถึงวรรณคดีด้วยวิธีสัทศาสตร์. วารสารมนุษยศาสตร์ปริทรรศน์.
(1), 56-73.
สุริยา รัตนกุล. (2555). อรรถศาสตร์เบื้องต้น. สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาชนบท
มหาวิทยาลัยมหิดล.
อุดม รุ่งเรืองศรี. (2547). พจนานุกรมล้านนา-ไทย ฉบับแม่ฟ้าหลวง. มิ่งเมือง.
Berlin, B., & Kay, P. (1969). Basic Color Terms: Their universality and evolution.
University of California Press.
Evans, V., & Green, M. (2006). Cognitive Linguistics An introduction. Edinburgh University Press.
Lakoff, G. (1987). Women, fire, and dangerous things: What categories reveal about the
mind. University of Chicago Press.
Ogden, C. K., & Richards, I. A. (1972). The meaning of meaning: A study of the influence of language upon thought and of the science of symbolism. Routledge.
Payne, T. E. (1997). Describing Morphosyntax: A Guide for Field Linguists. Cambridge M. Press.
