สถานะของการจัดการความรู้เพื่อสืบสานและอนุรักษ์ศิลปหัตถกรรมท้องถิ่น กรณีศึกษา เรือกอและจำลอง ในเขตพื้นที่ชุมชนศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตำบลโคกเคียน อำเภอเมือง จังหวัดนราธิวาส
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยเชิงคุณภาพนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานะของการจัดการความรู้เพื่อสืบสานและอนุรักษ์ศิลปหัตถกรรมท้องถิ่น กรณีศึกษา เรือกอและจำลอง ในเขตพื้นที่ชุมชนศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตำบลโคกเคียน อำเภอเมือง จังหวัดนราธิวาส เก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนาม 2 วิธี คือ การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก และการระดมสมอง กำหนดผู้ให้ข้อมูลหลักแบบเจาะจงสำหรับการสัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 36 คน และ กำหนดผู้ให้ข้อมูลที่ใช้ในการระดมสมองจำนวน 10 คน จำนวน 2 ครั้ง รวม 20 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการสร้างข้อสรุป ตรวจสอบข้อมูลด้วยวิธีการยืนยันข้อมูลระหว่างการสัมภาษณ์ ภายหลังจากการเก็บข้อมูล และเมื่อสิ้นสุดการเก็บรวบรวมข้อมูลครบถ้วนแล้ว และนำมาเสนอผลการวิเคราะห์ข้อมูลในรูปแบบพรรณนาความ
ผลการวิจัยพบว่า 1) ความรู้มีสถานะเป็นมรดกวัฒนธรรมและเป็นตัวแทนทางวัฒนธรรมของชุมชน 2) ความรู้ว่าด้วยเรือกอและจำลองสามารถเรียนรู้ผ่านแหล่งวิทยาการเรียนรู้ชุมชน คือ บุคคล สิ่งก่อสร้าง และสื่อบนเครือข่ายสังคมออนไลน์ 3) การได้มาซึ่งความรู้เรือกอและจำลองถือเป็นการสืบทอดมาจากบรรพบุรุษ และถูกพัฒนาขึ้นเป็นสินค้าทางวัฒนธรรม โดยที่คติความเชื่อ ทุนนิยม และผลกระทบจากภัยพิบัติทางธรรมชาติเป็นผลทำให้ความรู้ทางวัฒนธรรมชุมชนมีลักษณะเป็นพลวัตร 4) การถ่ายทอดความรู้ส่วนใหญ่ผ่านการแบ่งปันประสบการณ์ที่เน้นการนำไปใช้ในระดับชาวบ้าน ผู้รับการถ่ายทอดยังขาดความเข้าใจเรื่องวัฒนธรรมชุมชน ชุมชนยังขาดกระบวนการถ่ายทอดความรู้ และขาดการสนับสนุนให้ทุกภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วม 5) สำหรับการสร้างความรู้ใหม่ต้องให้ความสำคัญกับการวางแผนการเรียนรู้ โครงสร้างหน้าที่ ครูหรือผู้เชี่ยวชาญ การสนับสนุนให้ชุมชนเป็นพื้นที่สร้างสรรค์โดยให้ชุมชนมีส่วนร่วมตั้งแต่การวางแผน การปฏิบัติ การประเมินผล และการร่วมรับผล
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรพินธุ์ พัวพันสวัสดิ์. (2566). ข้อถกเถียงของฝ่ายซ้ายร่วมสมัยต่อสภาวะทุุนนิยมยุุคปลาย: ทุุนนิยมหลากคุุณศัพท์. วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 19(1). 345-373.
เกรียงไกร มณวิจิตร. (2566). ของแขก. https://movie.kapook.com/view268078.html
ณภัทร ประศาสน์ศิลป์ และ ศราวุฒิ ปิ่นทอง. (2565). คติความเชื่อท้องถิ่นจากมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมมลายูปัตตานีผ่านการออกแบบสื่อในบริบทร่วมสมัย. วารสารกระแสวัฒนธรรม, 23(44). 47-57.
นิลุบล คงเปรม กิตติทัช เขียวฉอ้อน และมัชฌิมา อุดมศิลป์. (2566). การพัฒนากิจกรรมไมซ์ในแหล่งท่องเที่ยว ชุมชนตามอัตลักษณ์วิถีชุมชนเมืองต้องห้ามพลาดPlus จังหวัดนครปฐม. วารสารวิชาการเซาธ์อีสท์ บางกอก (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 9(1). 1-14.
ปรีดา นัคเร, ลดาวัลย์ แก้วสีนวล และเพียงพิศ ศรีประเสริฐ. (2566). กลยุทธ์การสื่อสารเพื่อการท่องเที่ยวโดยชุมชน: กรณีศึกษาบ้านนาแงะตำบลนาเหรง อำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราช. นาคบุตรปริทรรศน์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช, 15(1). 1-12.
ปารณีย์ ศรีสวัสดิ์. (2566). รูปแบบการเรียนรู้ในการปรับตัวของภูมิปัญญาท้องถิ่นตามภูมินิเวศ เพื่ออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประชาชน. วารสารชุมชนวิจัย มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา, 17(3). 126-140.
ปิ่น บุตรี. (2557). “เรือกอและ” บางนรา งามวิจิตรนาวาศิลป์ มรดกแผ่นดินล้ำค่า. https://mgronline.com/travel/detail/9570000101732
โปรดปราน เสริญวงศ์สัตย์. (2566). ศาสตร์พระราชากับการพัฒนาท้องถิ่นในศตวรรษที่ 21. วารสารวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์. 5(1).
ผู้จัดการออนไลน์. (2566). ชาวนราฯ ร่วมชมการซ้อมแข่งขันเรือกอและ-เรือยอกอง-เรือคชสีห์ ชิงถ้วยพระราชทาน. https://mgronline.com/south/detail/9660000085271
มงคลชัย วิริยะพินิจ. (2565). มองวัฒนธรรมสู่การจัดการความรู้. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
มูลนิธิสัมมาชีพ (2566). มูลนิธิสัมมาชีพ มอบรางวัล 4 ปราชญ์ชาวบ้าน ‘ต้นแบบสัมมาชีพ’ ประจำปี 2566. https://coolzaa.com/right-livelihoods-061023/
ยศ สันตสมบัติ. (2546). มนุษย์กับวัฒนธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
เยาวลักษณ์ สุุวรรณแข, ลัดดา ประสารก้อง, กิิดากร บุญช่วย, และปริญญ์ ขวัญเรียง. (2566). การถ่ายทอดความรู้ด้วย SECI Model เพื่่อการสร้างมููลค่าเพิ่่ม ให้ผลิตภัณฑ์การเกษตรของวิสาหกิจชุุมชนตำบลนาข้าวเสีย และเครือข่าย อำเภอนาโยง จังหวัดตรัง. วารสารอินทนิลทักษิณสาร. 18(1).
สัญชัย นงรัตน์. (2563). การถ่ายทอดภูมิปัญญาเรือกอและในจังหวัดชายแดนภาคใต้. (วิทยานิพนธ์หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการพัฒนาสังคม มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์).
สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (ม.ป.ป.). โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ. http://km.rdpb.go.th/
หฤษฐ์ เติมสูงเนิน, ศิริวรรณ อนันต์โท และไพบูรณ์ คะเชนทรพรรค์. (2566). การใช้สื่อออนไลน์เพื่อการท่องเที่ยว ในจังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารนิเทศศาสตร์, 27(2). 88-99.
อมร กฤษณพันธุ์. (2555). สถาปัตยกรรมพื้นถิ่นในบริบทพลวัตภูมิทัศน์วัฒนธรรม: กรณีศึกษาชุมชนชาวแพแม่นํ้าสะแกกรัง จ. อุทัยธานี. สิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวินิจฉัย, 11(1). 1-13.
อรศรี งามวิทยาพงศ์. (2549). กระบวนการเรียนรู้ในสังคมไทยและการเปลี่ยนแปลงจากยุคชุมชนถึงยุพัฒนาความทันสมัย. วิทยาลัยการจัดการสังคม.
อับดุลเลาะ เจ๊ะหลง. (2564). ชุดความรู้ทางวัฒนธรรมกับการเป็นพลเมืองในสังคมพหุวัฒนธรรม. วารสารวิจัยสังคม, 44(1). 129-164.
อุทัย ปริญญาสุทธินันท์. (2561). การจัดการชุมชน. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
James, P. E., & Martin, G. (1981). All Possible World: A History of Geographical Ideas. John Wiley and Sons.
Pannell, S. (2006). Reconciling Nature and Culture in a Global Context: Lessons from the World Heritage List. James Cook University, Cairns.
UNESCO. (2005). Operational Guidelines for the Implementation of the World Heritage Convention. UNESCO World Heritage Centre. Paris. 84- 83.
