Evaluation of the Policy on Community Land Allocation in Chonburi Province under the Administration of Prime Minister General Prayut Chan-o-cha
Main Article Content
Abstract
This study aims to evaluate the government’s land allocation policy for communities in Chonburi Province and propose strategies to improve its effectiveness and sustainability. The research employs the CIPP Model framework. Data were collected through in-depth interviews, focus group discussions, and non-participant observations with key stakeholders, including government officials, community leaders, and local farmers. The findings reveal that the policy emerged from a context of structural inequality in land tenure and was implemented through NCPO Order No. 36/2016, which reclaimed land and reallocated it via the National Land Policy Committee (NLPC). In terms of input, a provincial-level working group was established, but challenges remained due to inadequate personnel and insufficient budget. The process was procedurally clear but lacked flexibility and sufficient preparation of target groups. While land was successfully allocated and cooperatives were formed, the resulting outcomes included unstable incomes and social fragmentation within newly formed communities due to the diversity of beneficiaries. The study also contributes new knowledge by applying the CIPP Model in Thai policy contexts and proposes the concept of “Dynamic Land Management Policy,” which emphasizes flexibility, context-based design, and participatory governance as key to long-term sustainability.
Article Details
References
ภาษาไทย
คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ. (2567). คู่มือการจัดที่ดิน โครงการจัดการที่ดินให้ชุมชนตามนโยบายรัฐบาลภายใต้คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ คทช. ม.ป.ท.
เครือข่ายปฏิรูปที่ดินแห่งประเทศไทย และกลุ่มปฏิบัติงานท้องถิ่นไร้พรมแดน. (2553). กระบวนการปฏิรูปที่ดินและจัดการที่ดินอย่างยั่งยืนโดยประชาชน. นนทบุรี: เครือข่ายปฏิรูปที่ดินแห่งประเทศไทย (คปท.) และกลุ่มปฏิบัติงานท้องถิ่นไร้พรมแดน.
คำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 36/2559 เรื่อง มาตรการในการแก้ไขปัญหาการครอบครองที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมโดยมิชอบกฎหมาย. (2559, 5 กรกฎาคม). ราชกิจจานุเบกษา. หน้า 26-29.
จิรพันธ์ แสงจง. (2565). การแก้ไขปัญหาการอยู่อาศัยและทำกินในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติตามโครงการจัดที่ดินทากินให้ชุมชนตามนโยบายรัฐบาล (คทช.) ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ ศึกษาเฉพาะกรณีป่าสงวนแห่งชาติ “ป่าแม่เติ๊ก ป่าแม่ถาง และป่าแม่กำปอง” ตำบลน้ำเลา ตำบลบ้านเวียง อำเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่. รายงานการอบรมหลักสูตรนักปกครองระดับสูง (นปส.) สถาบันดำรงราชานุภาพ กระทรวงมหาดไทย.
เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานตามนโยบาย. (2562, 29 ตุลาคม). สัมภาษณ์.
จำเนียร สุขหลาย และคณะ. (2558). แบบจำลองของอัลคิน. ใน สมหวัง พิธิยานุวัฒน์ (บรรณาธิการ), รวมบทความทางการประเมินโครงการ (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชัยยนต์ ประดิษฐศิลป์. (2566). ตำราปฏิบัติการวิจัยทางสังคม. จันทบุรี: คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี.
ธนสาร ธรรมสอน. (2564). โครงการจัดที่ดินทำกินให้ชุมชนตามนโยบายรัฐบาล (คทช.) กรณีศึกษาพื้นที่ปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม. วารสารสมาคมรัฐประศาสนศาสตร์แห่งประเทศไทย, 3(5), 20-34.
ธานี สุโชดายน และสุริยะใส กตะศิลา. (2565). การจัดการที่ดินในพื้นที่ชุมชนและพื้นที่ภาคเกษตรกรรมในเขตป่าสงวนแห่งชาติ กรณีศึกษาพื้นที่เขตอำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร อำเภอวังน้ำเขียว จังหวัดนครราชสีมา. วารสาร มจร เพชรบุรีปริทรรศน์, 5(2), 58-72.
ประชาชนที่ได้รับคัดเลือกเข้ามาอยู่อาศัยในพื้นที่เขาซก. (2562, 12 พฤศจิกายน). สัมภาษณ์.
ประชาชนที่ได้รับคัดเลือกเข้ามาอยู่อาศัยในพื้นที่บ่อทอง. (2562, 5 พฤศจิกายน). สัมภาษณ์.
เยาวดี รางชัยกุล วิบูลย์ศรี. (2551). การประเมินโครงการ: แนวคิดและแนวปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ว่าด้วยการจัดที่ดินให้สถาบันเกษตรกร พ.ศ. 2558. (2558, 5 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา. หน้า 4-9.
ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ พ.ศ. 2557. (2557, 15 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. หน้า 2-6.
สมคิด พรมจุ้ย. (2550). เทคนิคการประเมินโครงการ (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: จตุพร ดีไซน์.
สมาชิกเครือข่ายขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยในจังหวัดชลบุรี. (2562, 15 ตุลาคม). สัมภาษณ์.
สำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัดชลบุรี. (ม.ป.ป.). การจัดที่ดินทำกินให้ชุมชนตามนโยบายรัฐบาลแปลง No.378 และแปลง No.468. วันที่ค้นข้อมูล 15 มิถุนายน 2567, เข้าถึงได้จาก https://alro.go.th/uploads/org/chonburi/download/article/article_20171124152205.pdf
สำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ. (2566). การจัดการที่ดินทำกินให้ชุมชน ภายใต้คณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) (ฉบับปรับปรุง ครั้งที่ 5). กรุงเทพ: สำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (ม.ป.ป.). ร่าง นโยบายและแผนการบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรดินของประเทศ (พ.ศ. 2560 - 2579). กรุงเทพฯ: สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
สิริพัฒถ์ ลาภจิตร, จิรายุ ทรัพย์สิน และวันชัย สุขตาม. (2567). การบริหารจัดการที่ดินสาธารณะประโยชน์แบบมีส่วนร่วม ตำบลหนองสนิท อำเภอจอมพระ จังหวัดสุรินทร์. วารสารชุมชนวิจัยและพัฒนาสังคม, 18(3), 501-520.
สุเจน กรรพฤทธิ์. (2553). อ่านเอาเรื่อง - โฉนดชุมชน “เครื่องมือ” หรือ “กับดัก” ของการกระจายที่ดินในสังคมไทย. วันที่ค้นข้อมูล 15 มิถุนายน 2567, เข้าถึงได้จาก https://www.sarakadee.com/2010/06/05/community-land/
หทัยวรรณ เรืองยศ. (2567). กระบวนการจัดที่ดินและออกแบบวางผังชุมชนในเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม กรณีศึกษา สหกรณ์ปฏิรูปที่ดินระบำ จำกัด อำเภอลานสัก จังหวัดอุทัยธานี. วิทยานิพนธ์การวางแผนชุมชนเมืองและสภาพแวดล้อมมหาบัณฑิต, ภาควิชาการออกแบบและวางผังชุมชนเมือง, มหาวิทยาลัยศิลปากร.
อภิสิทธิ์ พิชิตนิติกร. (2566). กลไกการบริหารจัดการที่ดิน: กรณีศึกษาการบริหารจัดการที่ดินสมัยรัฐบาลพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา. การค้นคว้าอิสระรัฐศาสตรมหาบัณฑิต, สาขาวิชาบริหารรัฐกิจและกิจการสาธารณะสำหรับนักบริหาร, คณะรัฐศาสตร์, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ภาษาอังกฤษ
Clement, F., & Amezaga, J. M. (2009). Afforestation and forestry land allocation in northern Vietnam: Analysing the gap between policy intentions and outcomes. Land use policy, 26(2), 458-470.
Fujita, Y., & Phanvilay, K. (2008). Land and forest allocation in Lao People's Democratic Republic: comparison of case studies from community-based natural resource management research. Society and Natural Resources, 21(2), 120-133.
Moizo, B. (2004). Implementation OF THE Land Allocation Policy IN THE Lao PDR: Origins, Problems, Adjustments AND Local Alternatives. Shifting cultivation and poverty eradication in the uplands of the Lao PDR.
Phuc, T. X., Nghi, T. H., & Zagt, R. (2013). Forest land allocation in Viet Nam: implementation processes and results. Tropenbos International Vietnam, 1-10.