Contextual Tonal Variations in Vientiane Lao (การแปรของเสียงวรรณยุกต์ตามบริบทในภาษาลาวเวียงจันทน์)

Main Article Content

Yu Yanagimura

Abstract

บทคัดย่อ

การศึกษานี้แสดงถึงผลการแปรทางกลสัทศาสตร์ ของระดับเสียงวรรณยุกต์ในระดับ คำของภาษาลาวเวียงจันทน์ซึ่งอยู่ภายใต้อิทธิพลของวรรณยุกต์ในบริบทที่แตกต่างกัน รูปแบบ การแปร ที่สามารถเกิดขึ้นได้มีทั้งหมด 25 คู่เสียง ซึ่งได้จากการบันทึกเทปเสียงวรรณยุกต์ 5 หน่วยเสียงของภาษาลาวเวียงจันทน์จากการวัดการเปลี่ยนแปลงของค่าความถี่มูลฐาน (F0) ค่าความถี่มูลฐานที่เกิดการเปลี่ยนแปลงไปนี้จะสะท้อนให้เห็นทิศทางและธรรมชาติการแปร ของระดับเสียงวรรณยุกต์ในคำตามบริบทของภาษาลาวได้ กล่าวคือ เป็นไปได้หรือไม่ว่าระดับ เสียงวรรณยุกต์ภาษาลาวจะได้รับอิทธิพลอย่างมากจากเสียงวรรณยุกต์ในคำที่มาก่อนหรือ ตามหลัง ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการกลมกลืนเสียงได้หรือไม่ ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่ารูปแบบ การแปรของวรรณยุกต์ตามบริบทในภาษาลาวนั้นเกิดขึ้นเช่นเดียวกับที่เกิดขึ้นในภาษาอื่นๆ ที่มีระบบเสียงวรรณยุกต์ เสียงวรรณยุกต์ในคำที่มาก่อนจะส่งผลกระทบต่อขนาดและการขยาย ของเสียงมากกว่าเสียงผลกระทบจากเสียงวรรณยุกต์ในคำที่ตามมา อย่างไรก็ตาม เสียงวรรณยุกต์ ที่มาก่อนนี้จะส่งผลต่อการกลมกลืนเสียง กล่าวคือ ค่าความถี่มูลฐานจะเพิ่มขึ้นเมื่อคำที่มาก่อน มีวรรณยุกต์ระดับสูงและจะตํ่าลงเมื่อวรรณยุกต์ในคำที่มาก่อนมีระดับตํ่า ในทางตรงกันข้าม ผลกระทบจากวรรณยุกต์ที่ตามมาจะไม่เกิดการกลมกลืนเสียงตามธรรมชาติมากนัก กล่าวคือ ค่าความถี่มูลฐานของวรรณยุกต์จะถูกทำให้ตํ่าลงเมื่อตามหลังด้วยวรรณยุกต์ที่มีค่าความถี่ มูลฐานที่สูงกว่า บางตำแหน่งจะเกิดการเปลี่ยนระดับหรือสูงขึ้นเมื่อมีเสียงวรรณยุกต์ที่มาก่อน มีค่าความถี่มูลฐานตํ่าหรือในบางตำแหน่งของวรรณยุกต์ต่างระดับ

คำสำคัญ: ภาษาลาว วรรณยุกต์ ค่าความถี่มูลฐาน การแปรตามบริบท

 

Abstract

This study examines acoustic variations of lexical tones in Vientiane Lao under the influence of different tonal contexts. All 25 possible bitonal sequences from the five lexical tones in Lao are recorded, and their time course of fundamental frequency (F0) contours are measured. By examining the patterns of the F0 contours, this study explores the directionality and nature of contextual tonal variations in Lao: That is, it discusses whether Lao tones are more influenced by preceding tones (carryover effect) or by following tones (anticipatory effect) and whether these effects are assimilatory or dissimilatory. The results of this study indicate that the patterns of contextual tonal variation in Lao mostly agree with those in other tone languages. Carryover effects are greater in magnitude and extend farther into adjacent tones than anticipatory effects. Moreover, carryover effects are assimilatory: The onset of the F0 contour of a tone is raised when preceded by a tone with a high offset and lowered when preceded by a tone with a low offset. In contrast, anticipatory effects are mostly dissimilatory in nature: The F0 value of a tone is lowered when followed by a tone with a high F0 value somewhere in the contour and raised when preceded by a tone with a low F0 value somewhere in the contour.

Keywords: Lao, tone, F0 contour, contextual variation

 

本研究调查了在不同声调语境的影响下,老挝万象人字调的声音变化。来自老挝语的五个字调25种可能的双调序列被记录下来,它们基频曲线(F0)的时间进程被测量。通过测试F0曲线的模式,本研究探索了老挝语的方向性和语境的声调变化的自然属性。也就是探讨了老挝语调是否受前音调(延滞效应)的影响,或者受后音调(预期效应)的影响,并且这些效应是否起到同化或异化作用。研究的结果表明,在老挝,语境的声调变化模式大部分和其他声调语言一致。延滞效应比预期效应波动程度更大,并向邻近的音调进一步扩展。而且,延滞效应是有同化性的:在一个音调有较高的偏移量之前,它的F0曲线的开端是上升的,而在一个音调有较低的偏移量之前,它的F0曲线的开端是下降的。相反,预期效应在本质上大多是异化的:当紧随在曲线的某个地方F0值高的声调后面,F0值是下降的;而在曲线的某个地方F0值低的声调前面时,F0值是上升的。

关键词:老挝语,F0曲线,语境变化

 

ບົດຄັດຫຍໍ້

ການ​ສຶກສາ​ນີ້​ສະ​ແດງ​ເຖິງ​ຜົນ​ການ​​ປ່ຽນ​ແປງ​ທາງ​ກົນ​ໄກການອອກສຽງ​ຂອງ​ລະດັບ​ສຽງ​ວັນນະຍຸດ​ໃນ​ລະດັບ​ຄຳ​ຂອງ​ພາສາ​ລາວວຽງຈັນ ຊຶ່​ງຢູ່​ພາຍ​ໃຕ້​ອິດ​ທິພົນ​ຂອງ​ວັນນະຍຸດ​ໃນ​ບໍລິ​ບົດ​ທີ່​ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ, ຮູ​ບ​ແບບ​ການ​ປ່ຽນ​ແປງ​ທີ່​ສາມາດ​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ໄດ້​ມີ​ທັງ​ໝົດ 25 ສຽງ​ຄູ່ ຊຶ່​ງ​ໄດ້​ຈາກ​ການ​ບັນທຶກ​ເທບສຽງ​ວັນນະ​ຍຸດ 5 ໜ່ວຍ​ສຽງ​ຂອງ​ພາສາ​ລາວ​ວຽງ​ຈັນຈາ​ກການ​ວັດ​ການ​ປ່ຽນ​ແປງ​ຂອງ​ຄ່າ​ຄວາມ​ຖີ່​ມູນ​ຖານ (FO). ຄ່າ​ຄວາມ​ຖີ່​ມູນ​ຖານທີ່ເກີດການປ່ຽນແປງໄປນີ້ຈະສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນທິດທາງ ແລະທຳມະຊາດການປ່ຽນແປງຂອງລະດັບສຽງວັນນະຍຸດໃນຄຳຕາມບໍລິບົດຂອງພາສາລາວໄດ້ ຄື: ເປັນໄປໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າລະດັບສຽງວັນນະຍຸດພາສາລາວຈະໄດ້ຮັບອິດທິພົນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຈາກສຽງວັນນະຍຸດໃນຄຳທີ່ມາກ່ອນ ຫຼື ຕາມຫຼັງ ຊຶ່ງຈະສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ການກົມກືນສຽງໄດ້ຫຼືບໍ່. ຜົນການສຶກສາຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຮູບແບບການປ່ຽນແປງຂອງວັນນະຍຸດຕາມບໍລິບົດໃນພາສາລາວນັ້ນເກີດຂຶ້ນເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ເກີດຂື້ນໃນພາສາອື່ນໆທີ່ມີລະບົບສຽງວັນນະຍຸດ. ສຽງວັນນະຍຸດໃນຄຳທີ່ມາກ່ອນຈະສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຂະໜາດແລະການຂະຫຍາຍຂອງສຽງຫຼາຍກວ່າສຽງຜົນກະທົບຈາກສຽງວັນນະຍຸດໃນຄຳທີ່ຕາມມາ. ແນວໃດກໍ່ຕາມສຽງວັນນະຍຸດທີ່ມາກ່ອນນີ້ຈະສົ່ງຜົນຕໍ່ການກົມກືນສຽງ ເຊັ່ນ ຄ່າຄວາມຖີ່ມູນຖານຈະເພີ່ມຂຶ້ນເມື່ອຄຳທີ່ມາກ່ອນມີວັນນະຍຸດລະດັບສູງ ແລະຈະຕ່ຳລົງເມື່ອວັນນະຍຸດໃນຄຳທີ່ມາກ່ອນມີລະດັບຕໍ່າ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມຜົນກະທົບຈາກວັນນະຍຸດທີ່ຕາມມາຈະບໍ່ເກີດການກົມກືນສຽງຕາມທຳມະຊາດຫຼາຍປານໃດ ຄື ຄ່າຄວາມຖີ່ມູນຖານຂອງວັນນະນຸດຈະຖືກເຮັດໃຫ້ຕໍ່າລົງເມື່ອຕາມຫຼັງດ້ວຍວັນນະຍຸດທີ່ມີຄ່າຄວາມຖີ່ມູນຖານທີ່ສູງກວ່າ, ບາງຕຳແໜ່ງຈະເກີດການປ່ຽນລະດັບຫຼືສູງຂຶ້ນເມື່ອມີສຽງວັນນະຍຸດທີ່ມາກ່ອນມີຄ່າຄວາມຖີ່ມູນຖານຕໍ່າ ຫຼືໃນບາງຕຳແໜ່ງຂອງວັນນະຍຸດຕ່າງລະດັບ.

ຄຳສຳຄັນ: ພາສາລາວ, ວັນນະຍຸດ, ຄ່າຄວາມຖີ່ມູນຖານ, ການປ່ຽນແປງຕາມບໍລິບົດ.

 

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

How to Cite
Yanagimura, Y. (1). Contextual Tonal Variations in Vientiane Lao (การแปรของเสียงวรรณยุกต์ตามบริบทในภาษาลาวเวียงจันทน์). Journal of Mekong Societies, 7(1), 1-16. Retrieved from https://so03.tci-thaijo.org/index.php/mekongjournal/article/view/6739
Section
Articles