การถ่ายทอดองค์ความรู้เพื่อพัฒนาศักยภาพองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการ ความเสี่ยงภัยพิบัติด้านอุทกภัยด้วยระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์อย่างมีส่วนร่วม อำเภอด่านมะขามเตี้ย จังหวัดกาญจนบุรี
คำสำคัญ:
การถ่ายทอดองค์ความรู้ , พัฒนาศักยภาพองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น, การจัดการความเสี่ยงภัยพิบัติ, อุทกภัย, ระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์อย่างมีส่วนร่วมบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อจัดทำแผนที่ความเสี่ยงและความเปราะบางภัยพิบัติด้านอุทกภัยด้วยระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์อย่างมีส่วนร่วมของอำเภอด่านมะขามเตี้ย จังหวัดกาญจนบุรี เพื่อถ่ายทอดความรู้การจัดการความเสี่ยงภัยพิบัติด้านอุทกภัยจากข้อมูลแผนที่แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และเพื่อถ่ายทอดแผนการปฏิบัติจากการใช้แผนที่เพื่อพัฒนาศักยภาพองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการความเสี่ยงภัยพิบัติด้านอุทกภัย กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ เจ้าหน้าที่องค์การบริหารส่วนตำบลจรเข้เผือก อาสาสมัครป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย อาสาสมัครสาธารณสุข กลุ่มกู้ภัย และครัวเรือนผู้ประสบภัย ซึ่งมีกรอบในการดำเนินการวิจัย ได้แก่ ระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ การวิเคราะห์ความเปราะบาง และถ่ายทอดองค์ความรู้ด้วยวิธีการเชิงระบบ โดยผลการวิจัยพบว่า แผนที่ความเสี่ยงและความเปราะบางภัยพิบัติด้านอุทกภัย มีองค์ประกอบการวิเคราะห์ข้อมูล 3 ด้าน ได้แก่ ด้านการประสบภัย ด้านความอ่อนไหวต่ออุทกภัยและด้านความสามารถต่อการปรับตัวต่ออุทกภัย โดยจากการประเมินการถ่ายทอดความรู้การจัดการความเสี่ยงภัยพิบัติด้านอุทกภัย คณะผู้เข้าร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้พึงพอใจด้านสื่อและเทคโนโลยีการถ่ายทอดมากที่สุด โดยมีคะแนนค่าเฉลี่ยอยู่ที่ 4.91 ด้านวิทยากร ความพึงพอใจอยู่ในระดับ 4.90 ด้านการนำไปใช้ประโยชน์ระดับ 4.88 และด้านเนื้อหา ระดับ 4.87 ในส่วนของการถ่ายทอดแผนการปฏิบัติเพื่อพัฒนาศักยภาพองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการความเสี่ยงภัยพิบัติด้านอุทกภัย ได้แผนปฏิบัติการ 3 กระบวนการ ได้แก่ แผนปฏิบัติก่อนการเกิดภัย ระหว่างเกิดภัย และหลังการเกิดภัย
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
Department of Disaster Prevention and Mitigation กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย. (2015). Krop kan damnoenngan Sendai phuea kan lot khwam siang chak phai phibut Pho So 2558–2573 กรอบการดำเนินงานเซนไดเพื่อการลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติ พ.ศ. 2558–2573 [Sendai Framework for Disaster Risk Reduction 2015–2030]. Bangkok: Department of Disaster Prevention and Mitigation.
Komsan Sribunrueang, Malinee Khamkhruae and Phanthipa Chaikaeo คมสัน ศรีบุญเรือง, มาลินี คำเครือ และพันธุ์ทิพา ใจแก้ว. (2020). Phatthana phaenthi kan chatkan phai phibut phuea phatthana sakkayaphap ongkan pokkhrong suan thongthin nai kan chatkan khwam siang phai phibut dan uthokaphai: Amphoe Dan Makham Tia changwat Kanchanaburi พัฒนาแผนที่การจัดการภัยพิบัติเพื่อพัฒนาศักยภาพองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการความเสี่ยงภัยพิบัติด้านอุทกภัย: อำเภอด่านมะขามเตี้ย จังหวัดกาญจนบุรี [Development of disaster prevention management maps to enhance the capacity of local administrative organizations in flood risk management: Dan Makham Tia district, Kanchanaburi province]. Office of the National Higher Education Science Research and Innovation Policy Council.
Nong Phai Subdistrict Administrative Organization องค์การบริหารส่วนตำบลหนองไผ่. (2019). Phaen phatthana thongthin Ongkan borihan suan tambon Nong Phai pi Pho So 2561–2565 แผนพัฒนาท้องถิ่น องค์การบริหารส่วนตำบลหนองไผ่ ปี พ.ศ. 2561–2565 [Local development plan of Nong Phai Subdistrict Administrative Organization, 2018–2022]. Kanchanaburi: Nong Phai Subdistrict Administrative Organization.
Phonchai Eaksiripong and Suphet Jirakhajornkul พรชัย เอกศิริพงษ์ และสุเพชร จิรขจรกุล. (2014). Kan prayuk rabop sansonthes phumithat phuea kan wikhro phuenthi siang phai nam thuam nai khet thesaban nakhon Chiang Mai การประยุกต์ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เพื่อการวิเคราะห์พื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมในเขตเทศบาลนครเชียงใหม่ [Application of geographic information systems for flood risk area analysis in Chiang Mai Municipality]. Thai Journal of Science and Technology, 3(3), 148–159.
Saifon Saenghiran Thongprasert and Chanitsada Chusuk สายฝน แสงหิรัญ ทองประเสริฐ และชนิษฎา ชูสุข. (2015). Kan chatkan phai phibut khong ongkan pokkhrong suan thongthin lae khruakhai ongkan chumchon การจัดการภัยพิบัติขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและเครือข่ายองค์กรชุมชน [Disaster prevention management of local administrative organizations and community organization networks]. Journal of Local Administration, 8(4), 112–123.
ภาษาต่างประเทศ
Australian Greenhouse Office. (2005). Climate change risk and vulnerability: Promoting an efficient adaptation response in Australia.
Brown, G. & Kyttä, M. (2014). Key issues and research priorities for public participation GIS (PPGIS): A synthesis based on empirical research. Applied Geography 46, 122-136.
Buba, F. N., Ojinnaka, O. C., Ndukwu, R. I., Agbaje, G. I., & Orofin, Z. O. (2021). Assessment of flood vulnerability in some communities in Lokoja, Kogi State, Nigeria, using Participatory Geographic Information Systems. International Journal of Disaster Risk Reduction, 55, 102111.
Bullen, J., & Miles, A. (2024). Exploring local perspectives on flood risk: A participatory GIS approach for bridging the gap between modelled and perceived flood risk zones. Applied Geography.
Chambers, R. (1994). Participatory rural appraisal (PRA): Analysis of experience. World Development, 22(9), 1253-1268.
Department of Disaster Prevention and Mitigation. (2015). Sendai framework for disaster risk reduction 2015–2030. Department of Disaster Prevention and Mitigation.
Devkota, R. P., et al. (2013). Flood Vulnerability through the Eyes of Vulnerable People in Mid-Western Terai of Nepal. Journal of Earth Science & Climatic Change, 4(1), 2–7.
Dunn, C. E. (2007). Participatory GIS - a people's GIS?. Progress in Human Geography, 31(5), 616–637.
Eksiripong, P., & Jirakajohnkool, S. (2014). Geographic Information Systems Application for Flood Hazard Analysis, in Chiang Mai Municipality. Thai Journal of Science and Technology, 3(3), 148–159.
Elwood, S. (2006). Critical Issues in Participatory GIS: Deconstructions, Reconstructions, and New Research Directions. T. GIS. 10. 693-708. https://doi.org/10.1111/j.1467-9671.2006.01023.x
Goodchild, M.F. (2007). Citizens as sensors: The world of volunteered geography. GeoJournal, 69 (4), 211-221, 10.1007/s10708-007-9111-y
Hemwan, P. (2015). An Appropriate Guideline for Participatory GIS: A Result from the Experience of Joint Management of Protected Area Project in Thailand. Applied Environmental Research, 37(2), 17–31.
International Institute for Environment and Development. (2009). Participatory GIS (Geographic Information Systems). Environmental Mainstreaming profile.
__________. (2018). A guide focusing on how to use Participatory Geographic Information Systems (PGIS) for land rights advocacy. The International Institute for Environment and Development.
IPCC (2014). Climate Change 2014: Impacts, Adaptation, and Vulnerability. Cambridge. Cambridge University Press. United Kingdom.
LI, W. (2014). PGIS-based probabilistic community flood disaster risk assessment: A case of Taining County Town, Fujian Province. Geographical Research.
McCall, M. K. (2004). Can participatory-GIS strengthen local-level spatial planning? Suggestions for better practice. GISDECO.
Miscione, G., & et al. (2011). Participatory Geographic Information Systems and land planning: Life experiences for people empowerment and community transformation. Namur University Press.
Nong Phai Subdistrict Administrative Organization. (2019). Nong Phai Subdistrict Administrative Organization local development plan (2018–2022). Nong Phai Subdistrict Administrative Organization.
Odero, N. A., Mahiri, I. O., & Obiero, K. (2022). Participatory Geographic Information System (PGIS) Mapping; an Integrated Flood Management Tool in the Flood Prone Areas of Lower Kano Plains, Kisumu County, Kenya. Journal of Geography, Environment and Earth Science International, 25–38.
Orban-Ferauge, F. (2011). Participatory Geographic Information Systems and Land Planning. FUNDP: NAMUR, BELGIUM.
Rambaldi, G. (2011). Practical ethics for PGIS practitioners, facilitators, and researchers (IAPAD / IIED guidance). Retrieved from IIED/IAPAD resources.
Saenghiran, S., Thongprasert, C., & Choosuk, C. (2015). Disaster Management of Local Government Organizations and Community Organization Networks. Local Administration Journal, 8(4), 112–123.
Scully-Engelmeyer, K. M., & et al. (2021). Participatory GIS mapping highlights indirect use and existence values of coastal resources and marine conservation areas. Marine Policy.
Sieber, R. (2006). Public Participation Geographic Information Systems: A Literature Review and Framework. Annals of the Association of American Geographers, 96(3), 491–507. https://doi.org/10.1111/j.1467-8306.2006.00702.x
Sriboonruang, K., Kumkrua, M. & Jaikaew, P. (2020). Disaster Management Mapping for Develop the Capacity of Local Administrative Organizations to Manage Flood Disaster Risks: Dan Makham Tia, Kanchanaburi. Thailand Science Research and Innovation (TSRI.).
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
การป้องกันปัญหาด้านลิขสิทธิ์และการคัดลอกผลงาน
ผู้เขียนบทความมีหน้าที่ในการขออนุญาตใช้วัสดุที่มีลิขสิทธิ์คุ้มครองจากเจ้าของลิขสิทธิ์ ผู้เขียนบทความมีความรับผิดชอบที่จะต้องปฏิบัติตามกฎหมายในการคัดลอกและทำสำเนาวัสดุที่มีลิขสิทธิ์อย่างเคร่งครัด การคัดลอกข้อความและการกล่าวพาดพิงถึงเนื้อหาจากวัสดุตีพิมพ์อื่น ต้องมีการอ้างอิงแหล่งที่มากำกับและระบุแหล่งที่มาให้ชัดเจนในส่วนบรรณานุกรม การคัดลอกข้อความหรือเนื้อหาจากแหล่งอื่นโดยไม่มีการอ้างอิงถือเป็นการละเมิดจริยธรรมทางวิชาการที่ร้ายแรง และเข้าข่ายการละเมิดลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 หากมีการฟ้องร้องดำเนินคดีใด ๆ เกิดขึ้น ผู้เขียนบทความมีความรับผิดชอบทางกฎหมายแต่เพียงผู้เดียว
