การเลือกใช้ฉันท์เพื่อแสดงรสในวรรณคดีสันสกฤต:
ศึกษาเฉพาะบทละครเรื่อง รัตนาวลี ของพระเจ้าศรีหรรษวรรธนะ
คำสำคัญ:
รัตนาวลี, ฉันท์, รส, บทละครสันสกฤต, นาฏยศาสตร์บทคัดย่อ
ปัจจุบันงานวิจัยที่ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างฉันท์กับรสในกวีนิพนธ์สันสกฤตมีอยู่ค่อนข้างจำกัด บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาการเลือกใช้ฉันท์เพื่อแสดงรสในบทละครสันสกฤตเรื่อง รัตนาวลี ของพระเจ้าศรีหรรษวรรธนะ ผู้วิจัยได้เก็บตัวอย่างฉันท์ที่แสดงรส 13 บท มาแปลจากสันสกฤตเป็นไทย วิเคราะห์รส รูปแบบฉันทลักษณ์ ตลอดจนคุณสมบัติของเสียงในตัวอย่างฉันท์ และใช้ทฤษฎีการประพันธ์จากตำรานาฏยศาสตร์ โดยเฉพาะทฤษฎีเกี่ยวกับรสและฉันทลักษณ์มาเป็นเครื่องมือวิเคราะห์ข้อมูลการศึกษาพบฉันท์แสดงศฤงคารรสมากที่สุด รองลงมาคือกรุณรส อัทภุตรส เราทรรส วีรรส และภยานกรส ตามลำดับ รูปแบบฉันทลักษณ์ของร้อยกรองแต่ละบทมีธรรมชาติแตกต่างกัน ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องจำนวนรวมพยางค์ ความแตกต่างระหว่างจำนวนพยางค์ลฆุ-คุรุ ตลอดจนจังหวะและความถี่ของพยางค์ลฆุ-คุรุ อีกทั้งมีความสัมพันธ์กับการแสดงรสอย่างมีนัยสำคัญ ส่วนคุณสมบัติของเสียงสระและพยัญชนะที่ใช้ก็เป็นปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลต่อความไพเราะและการสร้างความรู้สึกซาบซึ้งในบทประพันธ์ ทั้งหมดนี้เป็นไปตามทฤษฎีในนาฏยศาสตร์ จึงอาจกล่าวได้ว่า กวีผู้ประพันธ์บทละครเรื่องรัตนาวลีเลือกใช้ฉันท์ในบทประพันธ์โดยคำนึงถึงความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์ความรู้สึกของบทกวีกับจังหวะของฉันทลักษณ์
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
Chonlaphatsorn Binibrohim ชลภัสสรณ์ บินอิบรอฮีม. (2014). Kan sueksa wikhro bot lakhon Sanskrit rueang Rattanawali khong Phrachao Sihansawanthana การศึกษาวิเคราะห์บทละครสันสกฤตเรื่องรัตนาวลี ของ พระเจ้าศรีหรรษวรรธนะ [An analytical study of the Sanskrit drama Ratnāvalī of Śrīharṣavardhana] [Master thesis, Silpakorn University]. DSpace at Silpakorn University. http://ithesis-ir.su.ac.th/dspace/handle/123456789/607
Pitchayawut Kumpiro พิชญาวุฒิ กุมภิโร. (2020). Vasantikasvapna: Kan datplaeng A Midsummer Night’s Dream khong Shakespeare pen lakhon Sanskrit วาสันติกสวัปนะ: การดัดแปลง A Midsummer Night’s Dream ของเชกสเปียร์เป็นละครสันสกฤต [Vāsantikasvapna: An adaptation of Shakespeare’s A Midsummer Night’s Dream to Sanskrit Drama] [Master thesis, Chulalongkorn University]. CUIR. https://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/78668
ภาษาต่างประเทศ
Bhattacharya, S. (2011). Harshavardhana. In I. N. Choudhuri (Ed.), Encyclopaedia of Indian literature: Devraj to Jyoti (Vol. II, pp. 2124-2125). Sahitya Akademi.
Geethakumary, K. K.. (2002). Metre in Sanskrit - A study with special reference to Vṛttavārtika of Rāmapānivāda [Doctoral dissertation, Sree Sankaracharya University of Sanskrit].Shodhganga. http://hdl.handle.net/10603/136034
Kale, M.R. (2002). The Ratnāvalī of Śrī Harṣa-Deva. Motilal Banarsidass.
Kar, G. (1997). A critical study of Harṣa as a dramatist [Doctoral dissertation, Sambalpur University]. Shodhganga. http://hdl.handle.net/10603/187206
Macdonell, A. A. (2004). A Vedic grammar for students. Motilal Banarsidass.
Mishra, M. (1977). Metres of Kālidāsa. Tara Prakashan.
Mishra, S. (2011). Chandovallarī: A handbook of Sanskrit prosody. Sri Aurobindo Ashram Press.
Monier-Williams, M. (1988). A Sanskrit-English dictionary: Etymologically and philologically arranged with special reference to cognate Indo-European languages. Oxford University Press.
Nariman, G. K., Jackson, A. V. W., & Ogden, C. J. (1923). Priyadarśikā: A Sanskrit drama by Harsha. Columbia University Press.
Sahasrabudhe, S. (1949). Harsha the dramatist: A study of Sanskrit dramas Priyadarsika, Ratnawali and Nagananda [Doctoral dissertation, Banaras Hindu University]. Shodhganga. https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/283543
Saikia, J. (2013). Ratnāvalī Nāṭikā of Śrīharṣadeva: A critical study [Doctoral dissertation, Gauhati University]. Shodhganga. http://hdl.handle.net/10603/115387
Sharma, H. D. (2004). Inter-relation between sentiment, embellishment and metrical arrangement in Sanskrit poetry. INDOLOGICA TAURINENSIA: The Online Journal of the International Association of Sanskrit Studies, 30, 265-278. http://www.asiainstitutetorino.it/Indologica/volumes/vol30/21_Sharma-Hari-Dutt.pdf
Warder, A. K. (1990). Indian Kāvya literature volume two: The origins and formation of classical Kāvya. Motilal Banarsidass.
Whitney, W. D. (1969). Sanskrit grammar: Including both, the classical language and the older dialects, of Veda and Brahmana. Motilal Banarsidass.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
การป้องกันปัญหาด้านลิขสิทธิ์และการคัดลอกผลงาน
ผู้เขียนบทความมีหน้าที่ในการขออนุญาตใช้วัสดุที่มีลิขสิทธิ์คุ้มครองจากเจ้าของลิขสิทธิ์ ผู้เขียนบทความมีความรับผิดชอบที่จะต้องปฏิบัติตามกฎหมายในการคัดลอกและทำสำเนาวัสดุที่มีลิขสิทธิ์อย่างเคร่งครัด การคัดลอกข้อความและการกล่าวพาดพิงถึงเนื้อหาจากวัสดุตีพิมพ์อื่น ต้องมีการอ้างอิงแหล่งที่มากำกับและระบุแหล่งที่มาให้ชัดเจนในส่วนบรรณานุกรม การคัดลอกข้อความหรือเนื้อหาจากแหล่งอื่นโดยไม่มีการอ้างอิงถือเป็นการละเมิดจริยธรรมทางวิชาการที่ร้ายแรง และเข้าข่ายการละเมิดลิขสิทธิ์ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 หากมีการฟ้องร้องดำเนินคดีใด ๆ เกิดขึ้น ผู้เขียนบทความมีความรับผิดชอบทางกฎหมายแต่เพียงผู้เดียว
