แฟชั่นกับสถานภาพทางสังคม:

สูตรสำเร็จของภาพยนตร์โทรศัพท์สีขาว ในยุคฟาสซิสต์อิตาลี

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างแฟชั่นเครื่องแต่งกายและวิถีชีวิตอิตาเลียนรูปแบบใหม่กับการปลอมแปลงสถานภาพทางสังคมของตัวละคร ซึ่งกลายเป็นสูตรสำเร็จของภาพยนตร์โฆษณาชวนเชื่ออิตาเลียนประเภทตลกโรแมนติก หรือเรียกกันว่า “ภาพยนตร์โทรศัพท์สีขาว” ที่สร้างขึ้นในช่วงกลางทศวรรษที่สองของระบอบเผด็จการฟาสซิสต์อิตาลี โดยเลือกวิเคราะห์ภาพยนตร์อิตาเลียนจำนวน 3 เรื่อง ได้แก่ Darò un milione [ผมจะให้เงินหนึ่งล้าน] (1935) Il Signor Max [คุณชายแม็กซ์] (1937) และ I Grandi Magazzini [ห้างสรรพสินค้า] (1939)[1] ของมาริโอ คาเมรินี ผู้กำกับชาวอิตาเลียน ภาพยนตร์ประเภทนี้เป็นเครื่องมือที่รัฐบาลฟาสซิสต์ของนายกรัฐมนตรีเบนิโต มุสโสลินี ใช้เผยแพร่อุดมการณ์ทางการเมืองแบบทางอ้อมเพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชนในเรื่องการกินดีอยู่ดี รวมทั้งปลุกจิตสำนึกให้ทุกคนตระหนักถึงความสำคัญของคุณธรรมจริยธรรม และนำมาใช้ในการดำรงตน โดยนำเสนอภาพจำลองชีวิตคนอิตาเลียนในสังคมอุดมคติที่เต็มไปด้วยความสุขและความเจริญก้าวหน้าทันสมัยตามเมืองใหญ่ของอิตาลีผ่านตัวละคร ซึ่งเป็นกลุ่มคนทำงานรับจ้างและชนชั้นกลางระดับล่าง รัฐบาลหวังว่าภาพฝันนี้จะสามารถโน้มน้าวให้ผู้ชมภาพยนตร์เกิดความประทับใจและมีแรงบันดาลใจในการดำเนินชีวิตบนโลกแห่งความเป็นจริงได้อย่างมีความสุขเช่นเดียวกับตัวละคร อันจะนำไปสู่ฉันทามติของมวลชนอิตาเลียนด้านความนิยมในตัวรัฐบาลต่อไป แฟชั่นเครื่องแต่งกายของตัวละครจึงมีบทบาทสำคัญ เพราะทำหน้าที่เชิงสัญลักษณ์ สะท้อนบุคลิกลักษณะและสถานภาพของตัวละคร และเป็นตัวแปรหลักที่ตัวละครใช้ในการสลับร่างสร้างตัวตนใหม่ จนเป็นเหตุให้เกิดความสับสนอลหม่านตามมามากมายในภาพยนตร์ทั้งสามเรื่อง นอกจากนี้ แฟชั่นในภาพยนตร์โทรศัพท์สีขาวยังเชื่อมโยงกับบริบททางการเมือง โดยมีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนนโยบายสร้าง “คนอิตาเลียนแบบใหม่” ตามแนวคิดฟาสซิสต์และถ่ายทอดรูปแบบการใช้ชีวิตในสังคมสมัยใหม่ไปสู่มวลชน ตลอดจนส่งเสริมอุดมการณ์ชาตินิยมภายใต้ระบบเศรษฐกิจแบบพึ่งพาตนเองด้านอุตสาหกรรมแฟชั่นของประเทศอิตาลีในช่วงก่อนและระหว่างสงครามโลกครั้งที่สองอีกด้วย

[1] ผู้วิจัยแปลชื่อภาพยนตร์ทั้งสามเรื่องเป็นภาษาไทย