อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ “มนุษย์เป็นสัตว์”: กรณีศึกษาสมญานามในวรรณกรรมจีนเรื่อง 水浒传 /ʂʰuei214 xu214 tʂuan51/ (ซ้องกั๋ง)

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ “มนุษย์เป็นสัตว์” และมโนทัศน์ของผู้ใช้ภาษาซึ่งสะท้อนจากการใช้อุปลักษณ์สัตว์ที่ปรากฏในสมญานามจากวรรณกรรมจีนเรื่อง 水浒传 /ʂʰuei²¹⁴ xu²¹⁴ tʂuan⁵¹/ (ซ้องกั๋ง) ต้นฉบับภาษาจีน ซึ่งเป็นหนึ่งในสี่สุดยอดวรรณกรรมจีนที่เขียนขึ้นในศตวรรษที่ 14 โดยผู้ประพันธ์ซื่อไหน่อัน (Shi Nai’an) การวิเคราะห์สมญานามของตัวละครในงานวิจัยฉบับนี้มีจำนวนทั้งสิ้น 48 สมญานาม ผู้วิจัยได้ประยุกต์ใช้ทฤษฎีการศึกษาอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ (Conceptual Metaphor) โดยนำแนวคิดของเลคอฟและจอห์นสัน (Lakoff and Johnson 1980) เลคอฟและ เทอร์เนอร์ (Lakoff and Turner 1989) และโคเวคเซส (Kövecses 2002) มาใช้เป็นกรอบทฤษฎีหลักในการศึกษา ผลการศึกษาพบอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ “มนุษย์เป็นสัตว์” ที่สะท้อนจากสมญานามของตัวละครซึ่งสามารถจำแนกได้เป็น 2 ประเภทหลักตามลำดับจากมากไปหาน้อย ได้แก่ (1) มนุษย์เป็นสัตว์ที่มีตัวตนอยู่จริง และ (2) มนุษย์เป็นสัตว์เหนือธรรมชาติ ทั้งนี้ไม่เพียงแต่แสดงถึงความรู้ความสามารถทางการใช้ภาษาของผู้สร้างสมญานามเท่านั้น แต่ยังสะท้อนให้เห็นถึงระบบความคิดของผู้ใช้ภาษา ซึ่งได้รับอิทธิพลจากความเชื่อ และประเพณีวัฒนธรรม รวมถึงวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของคนจีนสมัยโบราณ นอกจากนี้การใช้อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ “มนุษย์เป็นสัตว์” ยังสร้างความน่าสนใจและสื่อความหมายอันลึกซึ้งมายังผู้อ่าน