การบริหารทรัพยากรมนุษย์ตามแนวพุทธ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาแนวทางการบริหารทรัพยากรมนุษย์บนฐานของหลักพุทธธรรม ด้วยความเชื่อมั่นว่าการบูรณาการภูมิปัญญาทางพระพุทธศาสนาเข้ากับศาสตร์การบริหารสมัยใหม่จะช่วยพัฒนาองค์กรให้เติบโตได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนในเวลาเดียวกัน ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าหลักธรรมสำคัญสามประการ ได้แก่ อิทธิบาท 4 พรหมวิหาร 4 และสัปปุริสธรรม ล้วนมีนัยสำคัญต่อการบริหารบุคคลในทุกมิติ ทั้งการพัฒนาขีดความสามารถของบุคลากร การจุดประกายแรงจูงใจจากภายใน การแก้ไขความขัดแย้งด้วยสติและปัญญา ตลอดจนการหล่อหลอมผู้นำให้มีจริยธรรมเป็นแกนกลางของการตัดสินใจ ยิ่งไปกว่านั้น แนวคิดดังกล่าวยังเป็นรากฐานสำคัญของการสร้างความสุขในการทำงานและวัฒนธรรมองค์กรที่เอื้อต่อการเติบโต ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อความผูกพันของพนักงานและความสามารถขององค์กรในการดำรงอยู่อย่างยั่งยืนในระยะยาว แนวทางนี้ยังสอดรับกับกระแสการบริหารยุคใหม่ที่ตระหนักว่าประสิทธิภาพที่แท้จริงไม่อาจแยกออกจากคุณภาพชีวิตของคนในองค์กรได้ ด้วยเหตุนี้ การบริหารทรัพยากรมนุษย์ตามแนวพุทธจึงเป็นแนวทางที่ทรงคุณค่าและเหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับองค์กรร่วมสมัย โดยเฉพาะในบริบทของสังคมไทยและเอเชียที่มีรากวัฒนธรรมทางพุทธศาสนาอันลึกซึ้ง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ธนภัทร บัวพนัส, และ ปัฐมา ภู่น้อย. (2568). นโยบายการบริหารทรัพยากรมนุษย์ตามหลักวิถีพุทธ. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 3(1), 45–60.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2562). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย (พิมพ์ครั้งที่ 53). พระนครศรีอยุธยา: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สอาด บรรเจิดฤทธิ์. (2568). พระพุทธศาสนากับการจัดการทรัพยากรมนุษย์ในประเทศไทย. วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา, 15(1), 1–18.
สุนิสา โมสิโก. (2567). การบริหารตน บริหารคน บริหารงาน ตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 10(1), 173–188.
Boccoli, G., Gastaldi, L. & Corso, M. (2023). The evolution of employee engagement: Towards a social and contextual construct for balancing individual performance and wellbeing dynamically. International Journal of Management Reviews, 25, 75–98.
Chirico, F., Acquadro Maran, D. & Sharma, M. (2023). Editorial: Spirituality in the workplace. Frontiers in Psychology, 14, 1162716.
Collings, D. G., et al. (2021). Strategic human resource management and COVID-19: Emerging challenges and research opportunities. Journal of Management Studies, 58(5), 1378–1382.
Doornich, J. B. & Lynch, P. (2024). The mindful leader: A review of leadership qualities derived from mindfulness meditation. Frontiers in Psychology, 15, 1322507.
Fry, L. W. & Vu, M. C. (2024). Leading without a self: Implications of Buddhist practices for pseudo-spiritual leadership. Journal of Business Ethics, 190(1), 41–57.
Jayawardena-Willis, T. S., Pio, E. & McGhee, P. (2021). The divine states (brahmaviharas) in managerial ethical decision-making in organisations in Sri Lanka: An interpretative phenomenological analysis. Journal of Business Ethics, 168(1), 151–171.
Kay, A. A. & Skarlicki, D. P. (2020). Cultivating a conflict-positive workplace: How mindfulness facilitates constructive conflict management. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 159, 8–20.
Mahadewi, L., et al. (2022). Contextualization of religion and entrepreneurial performance: A lens of Buddhist small business entrepreneurs. Frontiers in Psychology, 13, 846082.
Marques, J. (2021). At the intersection of workplace spirituality and Buddhist psychology: A critical summary of literature. Journal of Global Responsibility, 12(2), 137–157.
Ng, E. C. H. (2019). Servant leadership beyond servant and leader: A Buddhist perspective on the theory and practice of servant leadership. In L. Bouckaert & S. C. Van den Heuvel (Eds.), Servant leadership, social entrepreneurship and the will to serve (pp. 47–83). Cham, Switzerland: Springer.
Nilsson, H., & Kazemi, A. (2021). Mindful human resource management: Combining Buddhist principles of enlightenment with diversity management. International Journal of Management Concepts and Philosophy, 14(2), 114–134.
Pakasagulwong, P. & Metheevarachatra, A. (2021). Human resources management by Buddhist ideals of good governance in the digital era. Mahachula Academic Journal, 8(2), 357–369.
Perera, G. N. R., et al. (2025). Beyond breathing exercises: Rethinking mindfulness through a Buddhist lens to combat unethical decision-making in organizations. Journal of Entrepreneurship in Emerging Economies, 17(1), 73–97.
Pumkhem, P., Phra Medhivajarapundit & Maechee Narumon Jiwattanasuk. (2025). Mindfulness intervention to enhance happiness for working people. The Journal of International Buddhist Studies College, 11(3), 42–61.
Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2023). Organizational behavior (19th ed.). Harlow, England: Pearson Education.
Rojkitjakul, T., et al. (2023). Human resource management in the Buddhist way in the 21st century. Dhammathas Academic Journal, 23(3), 301–310.
Saks, A. M. (2022). Caring human resources management and employee engagement. Human Resource Management Review, 32(3), Article 100835.
Saks, A. M., Gruman, J. A. & Zhang, Q. (2022). Organization engagement: A review and comparison to job engagement. Journal of Organizational Effectiveness: People and Performance, 9(1), 20–49.
Sharma, D., et al. (2023). Corporate Nirvana: The Buddhist way to social sustainability and business innovation. Business Strategy and the Environment, 32(8), 5289–5313.
Song, H.-C. (2021). Buddhist approach to corporate sustainability. Business Strategy and the Environment, 30(7), 3040–3052.
Ulluwishewa, R., et al. (2021). Some reflections on achieving happiness at the workplace through practical Buddhism. In S. K. Dhiman (Ed.), The Palgrave handbook of workplace well-being (pp. 1–23). Cham, Switzerland: Palgrave Macmillan.
Urrila, L. I. (2022). From personal wellbeing to relationships: A systematic review on the impact of mindfulness interventions and practices on leaders. Human Resource Management Review, 32(3), 100837.
Vu, M. C. & Gill, R. (2023). Are leaders responsible for meaningful work? Perspectives from Buddhist-enacted leaders and Buddhist ethics. Journal of Business Ethics, 187(2), 347–370.
