รูปแบบการจัดประสบการณ์ตามแนวโคกหนองนาโมเดลที่มีต่อการเสริมสร้างความสุขของกลุ่มเกษตรกรในเขตพื้นที่อำเภอท่าตะเกียบ จังหวัดฉะเชิงเทรา

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาองค์ประกอบการจัดประสบการณ์ตามแนวโคกหนองนาโมเดล 2) เพื่อพัฒนารูปแบบการจัดประสบการณ์ที่มีต่อการเสริมสร้างความสุขของเกษตรกร และ 3) เพื่อประเมินรูปแบบดังกล่าว ในพื้นที่อำเภอท่าตะเกียบ จังหวัดฉะเชิงเทรา ใช้การวิจัยแบบผสานวิธี แบ่งเป็น 3 ระยะ ได้แก่ การวิจัยเชิงคุณภาพโดยสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 15 รูป/คน โดยการสังเคราะห์ข้อมูล และการวิจัยเชิงปริมาณโดยเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างเกษตรกร 228 คน จากประชากร 525 คน ที่เข้าร่วมโครงการโคกหนองนาโมเดล

ผลการวิจัยพบว่า 1) องค์ประกอบการจัดประสบการณ์อิงหลักอิทธิบาท 4 และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มี 5 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ การจัดการพื้นที่การเกษตรอย่างเป็นระบบ การจัดการระบบน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ การสร้างระบบเกษตรแบบยั่งยืน การสร้างและพัฒนากลุ่มเครือข่ายเกษตรกร และการปฏิบัติตนตามหลักอิทธิบาท 4 2)รูปแบบที่พัฒนาขึ้นคือ แบบจำลอง K.H.O.K.N.O.G.N.N.A (Khok Nong Na Integrated Farming Model) ประกอบด้วยปัจจัยนำเข้า 10 องค์ประกอบใน 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่ม K.H.O.K (โคก) กลุ่ม N.O.G.N (หนอง) และกลุ่ม N.A (นา) ดำเนินการผ่านกระบวนการ 5 ขั้นตอน และมุ่งสู่ผลลัพธ์ความสุขของเกษตรกร 4 มิติ คือ ความสุขจากชีวิตที่ยั่งยืน การมีส่วนร่วมในกลุ่ม การพัฒนาความรู้ และวิถีชีวิตที่เชื่อมโยงกับธรรมชาติ 3) ผลการประเมินพบว่าทุกองค์ประกอบได้รับการยอมรับในระดับมาก ( = 3.41–3.53) โดยการบูรณาการความรู้มีคะแนนสูงสุด ( = 3.53) องค์ความรู้ใหม่ คือแบบจำลองนี้นำไปสู่การพัฒนาเกษตรกรที่ "เก่ง ดี มีสุข" มีภูมิปัญญาและทักษะการเกษตร สามารถใช้หลักอิทธิบาท 4 แก้ปัญหาได้ทั้งในสภาวะปกติและวิกฤติ และสามารถนำชุมชนสู่ความยั่งยืนด้วยการจัดการแบบมัชฌิมาปฏิปทา