รูปแบบนวัตกรรมการใช้สื่อและเทคโนโลยีสมัยใหม่ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ของวัดพระธรรมกาย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษาวิจัยเรื่อง “รูปแบบนวัตกรรมการใช้สื่อและเทคโนโลยีสมัยใหม่ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของวัดพระธรรมกาย” มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดและทฤษฎีการใช้สื่อและนวัตกรรมสมัยใหม่ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา 2) ศึกษารูปแบบนวัตกรรมการใช้สื่อและเทคโนโลยีสมัยใหม่ของวัดพระธรรมกาย และ
3) วิเคราะห์ความสอดคล้อง จุดเด่น ข้อจำกัด และแนวทางพัฒนารูปแบบดังกล่าว งานวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาข้อมูลเอกสารจากฐานข้อมูลดุษฎีนิพนธ์และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ร่วมกับข้อมูลภาคสนามจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 21 รูป/คน และผู้รับสื่อหรือผู้รับบริการ 100 คน รวม 121 รูป/คน ผลการวิจัยพบว่า การเผยแผ่พระพุทธศาสนาในยุคดิจิทัลจำเป็นต้องบูรณาการหลักพุทธวิธีการสื่อสารกับทฤษฎีการสื่อสารสมัยใหม่
วัดพระธรรมกายมีรูปแบบสื่อ 6 ประเภท ได้แก่ ภาพถ่าย วิดีโอ ภาพวาด บทความ อินโฟกราฟิก และเสียง และใช้เทคโนโลยี/นวัตกรรม 8 ประเภท ได้แก่ E-Learning/MOOCs, AR/VR, AI/Chatbot, IoT, Cloud Computing, Application, Live Streaming และ Social Media ผ่านแพลตฟอร์มหลัก เช่น Facebook, YouTube, TikTok, Instagram, X และ LINE Official Account การวิเคราะห์พบว่า จุดแข็งของรูปแบบดังกล่าวอยู่ที่การกำหนดกลุ่มเป้าหมาย การแปลงหลักธรรมให้เข้าใจง่าย การใช้หลายช่องทาง และการติดตามปฏิกิริยาผู้รับสาร ส่วนข้อจำกัดคือยังควรพัฒนาตัวชี้วัดเชิงประจักษ์ เช่น จำนวนผู้ติดตาม ยอดรับชม การมีส่วนร่วม และผลการนำธรรมะไปใช้ในชีวิตจริง เพื่อยืนยันประสิทธิผลของการเผยแผ่ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Burnett, R. & Marshall, P. D. (2003). Web theory: An introduction. New York, NY: Routledge.
Campbell, H. A. (Ed.). (2013). Digital religion: Understanding religious practice in new media worlds. New York, NY: Routledge.
Chanaichai, T. (n.d.). New media challenges: Marketing communication through new media. Faculty of Communication Arts, Huachiew Chalermprakiet University. Retrieved June 30, 2024, from http://commarts.hcu.ac.th/images/
Gamble, N. & Easingwood, N. (Eds.). (2000). ICT and literacy: Information and communications technology, media, reading and writing. London, England: Continuum.
Kaew Sai, N. & Puang Noi, P. (1998). A study of the role of Wat Phra Dhammakaya in using information technology to disseminate Buddhism worldwide (Master's thesis). Bangkok University.
McQuail, D. (2010). McQuail's mass communication theory (6th ed.). London, England: Sage.
Namwa, S. (2001). A study on the role of Buddhism with Thai youth (Master's thesis). Mahidol University.
Nopphawan, P. (1990). A study of communication processes for the dissemination of Dhamma by monastic institutions (Master's thesis). Chulalongkorn University.
Pannee Suanplaeng. (2009a). Information technology and innovation for knowledge management. Bangkok, Thailand: Se-Education.
Pannee Suanplaeng. (2009b). Information technology and monks. Bangkok, Thailand: Se-Education.
Phakpon Jeranathep. (2025). Digital media creation on social networks. Walailak University Library. Retrieved April 25, 2025, from https://library.wu.ac.th/km
Phra Khru Sangharak Bun-ek. (2024). Buddhist methods of Buddhist propagation by Thai monks in the present day. Siang Tham Chak Mahayan Journal, 1(1), 3–5.
Phra Maha Boonthai Punyamano (Duangwong). (2000). A study of the dissemination of Buddhism by using information technology of the Thai Sangha in the present day (Master's thesis). Mahamakut Buddhist University.
Prasit Tikhaput & Malaiwong, K. (2006). Information technology management. Bangkok, Thailand: ICT-Telecom Online Dokya Group Publishing.
Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovations (5th ed.). New York, NY: Free Press.
Sakdinan, W. (2000). A study on the role of modern film media in disseminating religion (Master's thesis). Thammasat University.
Shee, S. Y. (2025). Propagating digital dharma: The possibilities and politics of reinventing Buddhist meaning in a digital age. In L. Kong, O. Woods, & J. K. H. Tse (Eds.), Handbook of the geographies of religion (pp. 1011–1029). Cham, Switzerland: Springer. doi:10.1007/978-3-031-64811-3_55
Siririn, J. (2019, May 20). Nawangkasatthu-sas: A teaching approach from the time of the Buddha that can be applied in the 21st century. Retrieved from https://www.salika.co/2019/05/20/ buddhist-era-teaching/
Somjanthuek, P. & Akkhachat, M. (2024). The impact of social media on Buddhist propagation in Thailand. Journal of Academic Research and Innovation in Social Science Review, 4(2), 48–57.
Srisak, S. (2009). Application of information technology for religion, arts, and culture. Bangkok, Thailand: Ministry of Culture.
Thapwong, W. (1989). A study on the process of change in global society in the era of globalization (Master's thesis). Chulalongkorn University.
Thoumpaseuth, S. (2024). Buddhist propagation through online media of monks in Chiang Mai Province (Master's thesis, Mahachulalongkornrajavidyalaya University, Chiang Mai Campus).
Turban, E., McLean, E. R. & Wetherbe, J. C. (2001). Information technology for management: Transforming organizations in the digital economy. New York, NY: John Wiley & Sons.
Watana, S. (2020). Thai Buddhism and online social media. Journal of MCU Social Development, 6(2), 10–22.
Wertime, K. & Fenwick, I. (2008). DigiMarketing: The essential guide to new media and digital marketing. Singapore: John Wiley & Sons (Asia).
Yu, F. A. (2023). A comparative study of social media monastic influencers in China and Thailand (Master's thesis). Rajamangala University of Technology Krungthep.
