การพัฒนารูปแบบนวัตกรรมการเรียนรู้เสริมทักษะวิถีใหม่บนฐานกระบวนการรู้คิด ทางปัญญาตามแนวพุทธจิตวิทยา

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาองค์ประกอบรูปแบบนวัตกรรมการเรียนรู้เสริมทักษะวิถีใหม่บนฐานกระบวนการรู้คิดทางปัญญาตามแนวพุทธจิตวิทยา 2. เพื่อพัฒนาและประเมินรูปแบบนวัตกรรมการเรียนรู้เสริมทักษะวิถีใหม่บนฐานกระบวนการรู้คิดทางปัญญาตามแนวพุทธจิตวิทยา และ 3. เพื่อศึกษาประสิทธิผลและนำเสนอรูปแบบนวัตกรรมการเรียนรู้เสริมทักษะวิถีใหม่บนฐานกระบวนการรู้คิดทางปัญญาตามแนวพุทธจิตวิทยา รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสานวิธี โดยใช้พุทธธรรมและแนวคิดทางจิตวิทยาเป็นกรอบการวิจัย ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 6 รูป/คน ใช้วิธีคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง และกลุ่มตัวอย่าง คือนิสิตระดับอุดมศึกษา กำลังศึกษาระดับปริญญาตรี ขั้นปีที่ 1 ถึง 3 มหาวิทยาลัยสวนดุสิต จังหวัดกรุงเทพมหานคร รวม 17 คน การได้มาของกลุ่มตัวอย่างใช้การคำนวณด้วยโปรแกรม G* power ซึ่งกำหนด T-test ที่ระดับนัยสำคัญ .05 อำนาจการทดสอบที่ .80 เครื่องมือวิจัยมี 5 ชนิด คือ 1) แบบสัมภาษณ์เชิงลึก 2) แบบประเมินชุดกิจกรรม 3) แบบวัดการรู้คิดทางปัญญาตามแนวพุทธจิตวิทยา 4) ชุดกิจกรรม และ 5) เครื่องวัดคลื่นสมอง Mindlink รุ่น Concentration Headband: Three (EEG, ground, reference) การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา สถิติพื้นฐาน และสถิติอ้างอิง ผลการวิจัยพบว่า 1. องค์ประกอบรูปแบบนวัตกรรมการเรียนรู้เสริมทักษะวิถีใหม่บนฐานกระบวนการรู้คิดทางปัญญาตามแนวพุทธจิตวิทยา มี 5 องค์ประกอบ คือ 1) ความสนใจหรือความใส่ใจ 2) การรับรู้ 3) ความจำ 4) วิธีการคิด (โยนิโสมนสิการ) และ 5) การรู้จักหรือตระหนักรู้ในตนเอง 2. การพัฒนาและประเมินรูปแบบฯ พบว่า เป็นการพัฒนาชุดกิจกรรม ประกอบด้วย 6 กิจกรรม และ 3. ประสิทธิผลและนำเสนอรูปแบบฯ โดยกลุ่มตัวอย่างได้รับการฝึกชุดกิจกรรมและวัดประสิทธิผล พบว่า ระยะก่อนการทดลอง อยู่ระดับ ปานกลาง (=3.49, S.D.= 0.77)  และระยะหลังการทดลอง อยู่ระดับ มาก (=4.18, S.D.=0.92) และผลการวัดคลื่นสมองด้วยเครื่องวัดคลื่นสมองและประมวลผลเป็นค่าทางสถิติแล้วแปลผล 3 ด้าน คือ ด้านความสนใจหรือความใส่ใจ ด้านสมาธิ และด้านการรู้คิด พบว่า ระยะหลังการทดลอง ระดับคลื่นสมอง มีอัตราค่าเฉลี่ยคลื่นสมองเพิ่มขึ้นทุกด้าน โดยภาพรวมเพิ่มขึ้นร้อยละ 3.3 และมีค่าเฉลี่ยคะแนนการรู้คิดทางปัญญาตามแนวพุทธจิตวิทยา สูงกว่า ระยะก่อนการทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05