บทบาทของสภาองค์กรชุมชนกับการพัฒนาพลเมืองในระบอบประชาธิปไตยในภาคตะวันออก
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยเชิงคุณภาพนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของสภาองค์กรชุมชนต่อการพัฒนาพลเมืองในระบอบประชาธิปไตยในภาคตะวันออก และนำเสนอทางเลือกในการใช้สภาองค์กรชุมชนพัฒนาพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย โดยเก็บข้อมูลจากการศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก การสัมภาษณ์กลุ่ม การตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า และการวิเคราะห์เนื้อหาภายใต้กรอบโครงสร้าง-ผู้กระทำการตามหลักวิภาษวิธี ผลการวิจัยพบว่า สภาองค์กรชุมชนตำบลในภาคตะวันออกมีบทบาทพัฒนาพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย 5 มิติ คือ 1) เป็นกลไกส่งเสริมการพัฒนาศักยภาพการจัดการตนเอง ทั้งด้านทรัพยากร หนี้สิน และที่อยู่อาศัย 2) สนับสนุนการมีส่วนร่วมเชิงนโยบายกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและหน่วยงานรัฐ 3) ส่งเสริมให้เกิดการตระหนักถึงการสร้างและพัฒนาความเป็นธรรมทางสังคม 4) พัฒนาประชาธิปไตยแบบปรึกษาหารือผ่านเวทีสาธารณะ การแลกเปลี่ยน และการตัดสินใจร่วม และ 5) ส่งเสริมประชาธิปไตยที่กินได้โดยยกระดับเศรษฐกิจฐานรากผ่านวิสาหกิจและการเงินชุมชน ส่วนทางเลือกในการใช้สภาองค์กร ชุมชนพัฒนาพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย ประกอบด้วย 1) การพัฒนาศักยภาพและคุณภาพของสภาองค์กรชุมชนตำบล 2) การวางบทบาทให้สภาองค์กรชุนชนตำบลเป็นกลไกที่ช่วยสร้างเครือข่ายพลเมือง 3) การขยายภารกิจของสภาองค์กรชุมชนตำบลให้กว้างขวางขึ้น 4) การส่งเสริมหรือยกระดับให้สภาองค์กรชุมชนตำบลเป็นพื้นที่สร้าง พัฒนาหรือทดลองนวัตกรรมประชาธิปไตยรากหญ้า
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
จรุงพัฒน์ ใจวงศ์ผาบ. (2560). สภาองค์กรชุมชนกับการขับเคลื่อนประชาธิปไตย. วิทยานิพนธ์หลักสูตรรัฐศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการปกครอง คณะรัฐศาสตร์, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ชัยณรงค์ เครือนวน และสิตางศ์ เจริญวงศ์. (2556). การสร้างประชาธิปไตยชุมชนท้องถิ่นในจังหวัดสระแก้ว: ฐานการพัฒนาองค์กรปกครองท้องถิ่นจากภาคประชาชน. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ชาติชาย เหลืองเจริญ. (2564, 8 พฤศจิกายน). เรื่องเล่า (เหล้า) “17 ปี มหาวิทยาลัยบ้านนอก” บ้านจำรุง จ.ระยอง ฝ่าวิกฤตโควิด-19 ฟื้น ‘ตลาดในสวน’ สร้างเศรษฐกิจชุมชน. วันที่ค้นข้อมูล 27 เมษายน 2567, เข้าถึงได้จาก https://www.thaipost.net/public-relations-news/20947/
ชาย โพธิสิตา. (2554). ศาสตร์และศิลป์แห่งการวิจัยเชิงคุณภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 5). อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์พับลิชชิ่ง.
ดรุณี ไพศาลพาณิชย์กุล และคณะ. (2563). “พลเมือง”: ความหมายและความเปลี่ยนแปลง ศึกษากรณีประเทศไทย และเมียนมา. ฝ่ายนโยบายชาติและความสัมพันธ์ข้ามชาติ, สำนักงานกองทุน สนับสนุนการวิจัย (สกว.).
ไททัศน์ มาลา และคณะ. (2555). บทบาทในการทํางานร่วมกันระหว่างสภาองค์กรชุมชนกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 6(1), 29-43.
ธเนศวร์ เจริญเมือง. (2548). แนวคิดว่าด้วยความเป็นพลเมือง. โรงพิมพ์ คลังวิชา จำกัด.
ประชาชาติธุรกิจออนไลน์. (2564). ปิด “โรงไฟฟ้าชีวมวลเขาไม้แก้ว” สู้กัน 11 ปี ศาลปกครองถอนใบอนุญาต”. วันที่ค้นข้อมูล 4 เมษายน 2567, เข้าถึงได้จาก https://www.prachachat.net/economy/news-766218
บุษกร ปลีคง. (2558). บทบาทของสภาองค์กรชุมชนกับการพัฒนาประชาธิปไตยท้องถิ่นกรณีศึกษาสภาองค์กรชุมชนในจังหวัดนนทบุรี. วิทยานิพนธ์หลักสูตรปริญญารัฐศาสตรมหาบัณฑิต วิชาเอกการเมืองการปกครองท้องถิ่น สาขาวิชารัฐศาสตร์, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ปิ่นแก้ว เหลืองอร่ามศรี. (2560). การปกครองโดยเอกสาร: บัตรประจำตัวกับการเมืองว่าด้วยการควบคุมพลเมือง ชนผู้มิใช่พลเมืองและแรงงานข้ามชาติ. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) และมหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
พระราชบัญญัติสภาองค์กรชุมชน. (2551, 8 กุมภาพันธ์). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 125 ตอนที่ 31 ก. หน้า 26-38.
รัชนี ประดับ. (2556). สภาองค์กรชุมชน: การเมืองใหม่และการท้าทายต่อกลุ่มอำนาจในท้องถิ่น. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 11(2), 113-128.
รัตนา ปัชฌาชัย. (2558). บทบาทของสภาองค์กรชุมชนตำบลกับการพัฒนาประชาธิปไตยท้องถิ่น: กรณีศึกษาในพื้นที่ตำบลสะตอน อำเภอสอยดาว จังหวัดจันทบุรี. ปริญญารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการปกครองท้องถิ่น, บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏรําไพพรรณี.
สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน. (2562ก). จากผังชีวิตชุมชนสู่การจัดการน้ำอย่างยั่งยืนของคนดงขี้เหล็ก จ.ปราจีนบุรี. เข้าถึงได้จาก https://web.codi.or.th/20190829-8100/
สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน. (2562ข). รวมบทเรียน นวัตกรรมชุมชนท้องถิ่นจัดการตนเองและพื้นที่ปฏิบัติการเรียนรู้ใหม่ พัฒนาคน พัฒนาชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็ง. กรุงเทพฯ: สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน).
สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน. (2564). ชุดความรู้งานพัฒนาในพื้นที่ของขบวนองค์กรชุมชนประจำปี 2564 ชุดที่ 2 พื้นที่รูปธรรมตำบลเข้มแข็งหลากมิติ (1). ม.ป.ท.
สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน. (ม.ป.ป.). พื้นที่นวัตกรรมชุมชนภาคกรุงเทพฯ ปริมณฑลและตะวันออก. ม.ป.ท.
สภาองค์กรชุมชน. (2560). การพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากเชื่อมโยงแผนพัฒนาเศรษฐกิจพื้นที่รูปธรรม การถอดบทเรียนและจัดทำแผนพัฒนาเชิงธุรกิจ ภาคกรุงเทพฯ ปริมณฑลและตะวันออก ประจำปี 2560. สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน.
สำนักสนับสนุนสภาองค์กรชุมชน. (ม.ป.ป.). การพัฒนาคุณภาพสภาองค์กรชุมชน. ม.ป.ท.
สลิลทิพย์ เชียงทอง. (2558). บทบาทของสภาองค์กรชุมชนในการเสริมสร้างการเรียนรู้ประชาธิปไตยของสมาชิกชุมชน. วารสารการบริหารท้องถิ่น, 8(1), 52-60.
อุดมศักดิ์ เดโชชัย. (2565). การขับเคลื่อนสภาองค์กรชุมชนจังหวัดนครศรีธรรมราชเพื่อการจัดการตนเอง. วิทยานิพนธ์หลักสูตรปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, สาขาวิชาพัฒนามนุษย์และสังคม, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
เอื้อมพร หลินเจริญ. (ม.ป.ป.). การวิเคราะห์และนำเสนอผลในงานวิจัยเชิงคุณภาพ. วันที่ค้นข้อมูล 3 มีนาคม 2567, เข้าถึงได้จาก http://www2.edu.tsu.ac.th/major/eva/files/journal/DataAnalysis.pdf
ภาษาอังกฤษ
Annas, J. (1981). An Introduction to Plato's Republic. Oxford University Press. Retrieved December 7, 2023, from https://eltalondeaquiles.pucp.edu.pe/wp-content/uploads/2016/02/Julia-Annas-An-Introduction-to-Platos-Republic-Clarendon-Pr-1981-1.pdf
Denzin, N. (n.d.). The fundamentals. In An introduction to triangulation (pp. 11-30). UNAIDS
Habermas, J. (1994). Citizenship and national identity. In B. van Steenbergen (Ed.), The condition of citizenship (pp. 20–35). Sage Publications. Retrieved December 9, 2023, from https://www.scribd.com/document/391378507/1994-Bart-van-Steenbergen-The-Condition-of-Citizienship-OCR-pdf
Heater, D. (2008). What is Citizenship?. Polity Press. Retrieved December 9, 2023, from
https://books.google.com.et/books?id=YENYUSLDZzAC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false
Marshall, T. H. (1950). Citizenship and social class and other essays. Cambridge University Press.
Yurttaguler, L. (n.d.). Citizenship education in changing times. Council of Europe. Retrieved December 14, 2023, from https://pjp-eu.coe.int/documents/42128013/47262508/Cit+Edu_Discussion+Paper.pdf/1200d0e5-78a3-57e7-d92b-d2f25e2ce553