การศึกษาวิเคราะห์ปัญหาและแนวทางการเพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการเบิกจ่ายเงิน โครงการบริการวิชาการผ่านระบบดิจิทัล: กรณีศึกษาศูนย์นวัตกรรมและการจัดการเทคโนโลยีดิจิทัล
คำสำคัญ:
กระบวนการเบิกจ่ายเงิน, เทคโนโลยีดิจิทัล, บริการวิชาการบทคัดย่อ
บทความวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาวิเคราะห์ปัญหาและปัจจัยด้านกระบวนการ บุคลากร และระบบสารสนเทศที่มีความสัมพันธ์กับการควบคุมและติดตามการเบิกจ่ายเงินโครงการบริการวิชาการของศูนย์นวัตกรรมและการจัดการเทคโนโลยีดิจิทัล (DITC) วิทยาลัยศิลปะ สื่อ และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และ (2) เสนอแนวทางการปรับปรุงกระบวนการโดยใช้เทคโนโลยีดิจิทัล ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงผสมผสาน (Mixed Methods Research) เก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสารย้อนหลัง 5 โครงการ แบบสอบถามจากกลุ่มตัวอย่างบุคลากร 40 คน และการวิเคราะห์ผังกระบวนการปัจจุบัน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์จุดคอขวด (Bottleneck Analysis) และสหสัมพันธ์สเปียร์แมน (Spearman's Rank Correlation)
ผลการวิจัยพบว่า (1) ปัญหาและปัจจัยเสี่ยงอยู่ในระดับมากครบทั้ง 3 มิติ โดยมิติด้านกระบวนการมีค่าเฉลี่ยปัญหาสูงสุด (Mean = 3.89) รองลงมาคือมิติด้านระบบสารสนเทศ (Mean = 3.84) และมิติด้านบุคลากร (Mean = 3.50) ตามลำดับ จุดคอขวดที่รุนแรงที่สุดคือขั้นตอนตรวจรับงาน/วัสดุ ซึ่งล่าช้าสูงสุดถึง 113 วัน และมีค่าปรับสัญญาจริง 104,960 บาท ผลการทดสอบสมมติฐานพบว่า ความไม่ชัดเจนของขั้นตอนเอกสาร (X1) ร่วมกับการขาดระบบติดตามแบบเรียลไทม์ (X2) มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความล่าช้าในการเบิกจ่าย (Y1) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (rho = 0.728, p < .001) เป็นไปตามสมมติฐาน H1 และช่องว่างของการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล (Digitalization Gap: X3) มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับการรับรู้ว่ารายงานทางการเงินไม่ทันเวลา (Y2) และไม่ตอบโจทย์การบริหารเชิงกลยุทธ์ (Y3) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (rho = 0.708, p < .001) เป็นไปตามสมมติฐาน H2 และ (2) แนวทางการปรับปรุงกระบวนการเบิกจ่ายเงินผ่านเทคโนโลยีดิจิทัลแบ่งเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ระดับกระบวนการ (จัดทำ SOP/ปฏิทินตรวจรับ) ระดับเทคโนโลยี (พัฒนา Digital Workflow/Real-time Dashboard/ระบบแจ้งเตือน) และระดับนโยบาย (จัดตั้งเงินทุนหมุนเวียน/นโยบาย Digital-First) เพื่อยกระดับประสิทธิภาพและความโปร่งใสอย่างยั่งยืน
