แนวทางการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยผู้ต้องขังจิตเวช กรณีศึกษาเรือนจำกลางนครปฐม

บทคัดย่อ

          บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษากระบวนการ วิธีการ ขั้นตอน การเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยผู้ต้องขังจิตเวชในเรือนจำ 2) เพื่อศึกษาปัญหาอุปสรรคในการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยผู้ต้องขังจิตเวชในเรือนจำ 3) เพื่อศึกษาแนวทางในการพัฒนารูปแบบการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยผู้ต้องขังจิตเวชในเรือนจำ เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 12 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือแบบสัมภาษณ์เชิงลึก เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการวิจัยเอกสารและการศึกษาภาคสนามและวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา

           ผลการศึกษา พบว่า 1) กระบวนการเตรียมความพร้อมก่อนปล่อยผู้ต้องขังจิตเวชในปัจจุบันมีการดำเนินงานผ่านทีมสหวิชาชีพ 3 ระยะ คือ การบำบัดในเรือนจำผ่านระบบ Telemedicine, การประเมินความพร้อมก่อนปล่อย และการประสานเครือข่ายภายนอกเพื่อคืนสิทธิพื้นฐาน 2) ปัญหาและอุปสรรคสำคัญ ได้แก่ ขาดการบูรณาการข้อมูลดิจิทัล ขาดบุคลากรเฉพาะทาง งบประมาณจำกัด และการถูกตีตราจากสังคมและครอบครัวไม่พร้อมรับดูแล ซึ่งเสี่ยงต่อการกลับไปกระทำผิดซ้ำ 3) แนวทางพัฒนาจึงมุ่งเน้นการยกระดับสู่ "นครปฐมโมเดล" โดยการจัดทำ MOU ร่วมกับภาคีเครือข่ายเพื่อสร้างระบบดูแลต่อเนื่องไร้รอยต่อ พัฒนาฐานข้อมูลดิจิทัลเชื่อมโยงสิทธิการรักษา จัดทำแผนพัฒนารายบุคคลล่วงหน้า 2-3 เดือน และจัดตั้ง "บ้านกึ่งวิถี" (Halfway House) เฉพาะทาง เพื่อสร้างระบบนิเวศรองรับในชุมชนตามมาตรฐานสากล มุ่งเน้นการดูแลเชิง "ชีว-จิต-สังคม" เพื่อคืนคนดีสู่สังคมอย่างยั่งยืนและมีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์