วารสารจิตวิทยาคลินิกไทย (Online)

ความสุขและแนวทางการจัดการความเครียดของบุตรที่เป็นผู้ดูแลมารดาที่มีภาวะสมองเสื่อม: การศึกษาเชิงคุณภาพ

ชนานันท์ ศรีสุนทรไท — 2026-06-12

วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาความสุขและแนวทางการจัดการความเครียดของบุตรที่เป็นผู้ดูแลมารดาที่มีภาวะสมองเสื่อม

วัสดุและวิธีการ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพเชิงพรรณนา (qualitative research) โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกและ การสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม เก็บข้อมูลจากบุตรที่เป็นผู้ดูแลมารดาที่เป็นโรคสมองเสื่อม จำนวน 7 คน

วิเคราะห์ ข้อมูลแบบแก่นสาระ (thematic analysis) ตามวิธีของ Braun & Clarke

ผล แบ่งเป็น 2 ส่วน ได้แก่ (1) ความสุขจากการดูแลมารดาที่มีภาวะสมองเสื่อม ได้แก่ (1.1) การตอบแทนพระคุณ (1.2) การได้เห็นมารดามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น และ (1.3) การได้ใช้เวลาร่วมกัน และ (2) แนวทางในการจัดการกับความเครียดของผู้ดูแลมารดาที่มีภาวะสมองเสื่อม แบ่งเป็น 2 ประเด็นย่อย ได้แก่ (2.1) ได้รับการสนับสนุนจากผู้อื่น เช่น สมาชิกในครอบครัว ผู้ดูแล และสังคมรอบข้าง และ (2.2) การจัดการกับความเครียดด้วยตนเอง เช่น การเรียนรู้เกี่ยวกับโรคเพื่อความเข้าใจ การปรับตัว การผ่อนคลาย และการใช้ธรรมะ

สรุป ผลการศึกษานี้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการเข้าใจความสุขจากการดูแลมารดาที่เป็นโรคสมองเสื่อม และการจัดการความเครียดของผู้ดูแล ซึ่งสามารถเป็นแนวทางให้บุตรที่จะต้องดูแลมารดาสามารถมีคุณภาพชีวิตที่ดีและเป็นข้อมูลให้กับบุตรที่ดูแลมารดาที่มีภาวะสมองเสื่อมได้นำไปปรับใช้ในการดูแล

บทบาทการเป็นตัวแปรส่งผ่านของความสามารถในการปรับตัวที่มีต่อความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถในการบริหารเวลาและความวิตกกังวลของนักศึกษาระดับปริญญาตรีในประเทศไทย

สร้อยสุดา อิ่มอรุณรักษ์ — 2026-06-12

วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถในการบริหารเวลา ความสามารถในการปรับตัวและความวิตกกังวล และเพื่อศึกษาบทบาทตัวแปรส่งผ่านของความสามารถในการปรับตัวในความสัมพันธ์ระหว่างความสามารถในการบริหารเวลาและความวิตกกังวลของนักศึกษาระดับปริญญาตรีในประเทศไทย

วัสดุและวิธีการ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณแบบสำรวจภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยนักศึกษาระดับปริญญาตรีในประเทศไทย อายุ 18-25 ปี จำนวน 206 คน การเก็บข้อมูลใช้แบบสอบถามออนไลน์ รูปแบบมาตราส่วนประมาณค่า จำนวน 102 ข้อ ประกอบด้วย แบบสอบถามวัดความสามารถในการบริหารเวลา ความสามารถในการปรับตัว และความวิตกกังวล (generalized anxiety disorder-7) สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การวิเคราะห์สถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์สหสัมพันธ์ และการวิเคราะห์ตัวแปรส่งผ่านด้วย PROCESS Macro ในโปรแกรม SPSS

ผล ความสามารถในการบริหารเวลามีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความสามารถในการปรับตัวอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (rS = 0.79, p < 0.001) และพบว่าความสามารถในการบริหารเวลามีอิทธิพลทางอ้อมที่ส่งผลผ่านความสามารถในการปรับตัวไปยังความวิตกกังวลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Effect = -0.042, SE = 0.022, 95% CI [-0.088, -0.001]) ในลักษณะ indirect-only mediation

สรุป ผลการศึกษา พบว่าความสามารถในการบริหารเวลามีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความสามารถในการปรับตัว และความสามารถในการปรับตัวยังทำหน้าที่เป็นตัวแปรส่งผ่านที่ส่งผลทางอ้อมไปยังความวิตกกังวลซึ่งสามารถลดระดับความวิตกกังวลของนักศึกษา

การดูแลจิตใจตนเองและความคาดหวังต่อแหล่งสนับสนุนของนักศึกษาพยาบาล ชั้นปีที่ 1

ชญาณิน สลีมิน — 2026-06-12

การเปลี่ยนผ่านจากมัธยมศึกษาสู่การเรียนพยาบาลเป็นช่วงเวลาสำคัญที่นักศึกษาชั้นปีที่ 1 มักเผชิญความเครียดและแรงกดดัน ดังนั้นการดูแลจิตใจตนเองจึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยส่งเสริมความมั่นคงทางอารมณ์และการเรียนรู้เชิงวิชาชีพ

วัตถุประสงค์ (1) ศึกษาระดับการดูแลจิตใจตนเองและระดับความคาดหวังต่อแหล่งสนับสนุนของนักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 1 (2) ศึกษาปัจจัยภายในและภายนอกที่ส่งผลต่อการดูแลจิตใจตนเอง (3) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมการดูแลจิตใจกับความคาดหวังต่อแหล่งสนับสนุน และ (4) รวบรวมข้อเสนอแนะในการออกแบบกิจกรรมส่งเสริมการดูแลจิตใจตนเองของนักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 1

วัสดุและวิธีการ การวิจัยแบบผสานวิธีชนิดขนาน กลุ่มตัวอย่างคือ นักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 1 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 150 คน คัดเลือกโดยการรับสมัครและสมัครใจ ใช้แบบสอบถามเกี่ยวกับการดูแลจิตใจตนเองและความคาดหวังต่อแหล่งสนับสนุน (ค่าความเชื่อมั่น .75 และ .90) วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสหสัมพันธ์เพียร์สัน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา เก็บข้อมูลผ่านแบบสอบถามออนไลน์ระหว่างเดือนมิถุนายน-สิงหาคม 2568

ผล นักศึกษาดูแลจิตใจตนเองในระดับสูง (M = 4.05, SD = 0.82) และคาดหวังต่อการสนับสนุนจากครอบครัวในระดับสูงที่สุด (M = 4.57, SD = 0.71) ปัจจัยภายนอกที่สนับสนุนการดูแลจิตใจ ได้แก่ ครอบครัว (88%) และเพื่อน (77.3%) ส่วนปัจจัยภายในคือการควบคุมอารมณ์ตนเอง (87.3%) พฤติกรรมการดูแลจิตใจตนเองมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความคาดหวังต่อการสนับสนุนจากอาจารย์และเจ้าหน้าที่ เพื่อน ครอบครัว และสถาบัน (p < .01) ข้อมูลเชิงคุณภาพสะท้อนความต้องการกิจกรรมส่งเสริมความสัมพันธ์และการสนับสนุนทางสังคม กิจกรรมสร้างสรรค์และพัฒนาตนเอง กิจกรรมเพื่อสุขภาวะและความผ่อนคลาย และการให้คำปรึกษาออนไลน์

สรุป จากผลการวิจัยนำไปสู่การสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับพฤติกรรมและปัจจัยที่ส่งผลต่อการดูแลจิตใจของนักศึกษาพยาบาลชั้นปีที่ 1 สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการออกแบบกิจกรรมและกำหนดนโยบายสนับสนุนสุขภาพจิตในระดับอุดมศึกษาได้อย่างเหมาะสมและตรงกับบริบท

การพัฒนาต่อยอดแบบวัดการเห็นคุณค่าในตนเองให้เป็นฉบับรูปภาพ สำหรับนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2-6

ปาริฉัตร ล้ำผาสุกจิต — 2026-06-12

วัตถุประสงค์ (1) เพื่อพัฒนาแบบวัดการเห็นคุณค่าในตนเองฉบับรูปภาพสำหรับนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2-6 และ (2) เพื่อศึกษาคุณสมบัติทางจิตวิทยา (psychometric properties) ของแบบวัดที่พัฒนาขึ้น ได้แก่ ความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหา ความเที่ยงตรงเชิงโครงสร้าง ความเชื่อมั่นและค่าอำนาจจำแนก

วัสดุและวิธีการ กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2-6 จำนวน 507 คน จากโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร กลุ่มเขตกรุงธนใต้ ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2565 โดย สุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน (multi-stage sampling) เครื่องมือวิจัยคือแบบวัดการเห็นคุณค่าในตนเองฉบับรูปภาพ จำนวน 17 ข้อ ครอบคลุม 3 องค์ประกอบ ได้แก่ ความพึงพอใจในตนเอง (self-satisfaction) ความสามารถและความสำเร็จ (ability and achievement) และความเชื่อในคุณค่าแห่งตน (self-worth) ตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหา (content validity index: CVI) โดยผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่าน ตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงโครงสร้างด้วยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน (confirmatory factor analysis: CFA) และตรวจสอบความเชื่อมั่นด้วยค่า Cronbach’s alpha และค่า corrected item-total correlation

ผล ผลการตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาพบว่า ค่า I-CVI อยู่ระหว่าง 0.80-1.00 และค่า S-CVI เท่ากับ 0.91 ค่า Cronbach’s alpha ของแบบวัดทั้งฉบับเท่ากับ 0.91 ขณะที่ค่า corrected item-total correlation ของแต่ละข้อมีค่ามากกว่า 0.30 ผลการวิเคราะห์ CFA พบว่าโมเดลมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (χ² = 108.39, df = 89, p = 0.079, GFI = 0.98, AGFI = 0.96, RMSEA = 0.021, SRMR = 0.026, CFI = 1.00)

สรุป แบบวัดการเห็นคุณค่าในตนเองฉบับรูปภาพที่พัฒนาขึ้นมีคุณสมบัติทางจิตวิทยาการวัด อยู่ในเกณฑ์ดี เหมาะสมสำหรับใช้ประเมินระดับการเห็นคุณค่าในตนเองของนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 2-6

การพัฒนาเกณฑ์มาตรฐานการประเมินปัญหาพฤติกรรมเด็กและวัยรุ่นให้เหมาะสมกับบริบทไทย: การจัดทำเกณฑ์ปกติ ชุดแบบสำรวจพฤติกรรมเด็ก อายุ 6-18 ปี

รัตนศักดิ์ สันติธาดากุล — 2026-06-12

วัตถุประสงค์ เพื่อจัดทำเกณฑ์ปกติแบบสำรวจพฤติกรรมเด็ก (Thai youth checklist) ทั้ง 3 ฉบับ คือ ฉบับผู้ปกครอง ฉบับครู และฉบับเด็กและวัยรุ่น

วัสดุและวิธีการ การศึกษาคุณสมบัติการวัดทางจิตวิทยา โดยการหาค่าพิสัย (range) ของระดับพฤติกรรมและปรับเป็นคะแนนมาตรฐานที (T-score) กลุ่มตัวอย่าง คือ เด็กและวัยรุ่น อายุระหว่าง 6-11 ปี จำนวน 780 ราย และอายุระหว่าง 12-18 ปี จำนวน 910 ราย รวมทั้งสิ้น 1,690 ราย

ผล พบว่า จุดตัดคะแนนกลุ่มผิดปกติฉบับผู้ปกครอง กลุ่มอายุ 6-11 ปี เพศชาย มีจุดตัดคะแนนที่ 100 สูงกว่าเพศหญิงที่มีจุดตัดคะแนนที่ 88 กลุ่มอายุ 12-18 ปี เพศชาย มีจุดตัดคะแนนที่ 93 ต่ำกว่าเพศหญิงที่มีจุดตัดคะแนนที่ 109 จุดตัดคะแนนกลุ่มผิดปกติฉบับครู กลุ่มอายุ 6-11 ปี เพศชาย มีจุดตัดคะแนนที่ 95 สูงกว่าเพศหญิงที่มีจุดตัดคะแนนที่ 67 กลุ่มอายุ 12-18 ปี เพศชาย มีจุดตัดคะแนนที่ 86 สูงกว่า เพศหญิง ที่มีจุดตัดคะแนนที่ 68 ส่วนจุดตัดคะแนนกลุ่มผิดปกติฉบับเด็กและวัยรุ่นอายุ 12-18 ปี เพศชายมีจุดตัด มีจุดตัดคะแนนที่ 134 ต่ำกว่าเพศหญิง มีจุดตัดคะแนนที่ 138 เมื่อปรับเป็นคะแนนมาตรฐานที (T-score) พบว่าทั้ง 2 กลุ่มอายุ ในกลุ่มผิดปกติ (clinical) มีคะแนน > 70.00 กลุ่มมีปัญหาปานกลาง (moderate) มีคะแนนระหว่าง 65.01-70.00 กลุ่มมีปัญหาเล็กน้อย (mild) มีคะแนนระหว่าง 60.01-65.00 ส่วนกลุ่มปกติ (normal) มีคะแนนระหว่าง 0-60

สรุป แบบสำรวจพฤติกรรมเด็กทั้ง 3 ฉบับ ในภาษาไทยมีประโยชน์ในการประเมินและการสัมภาษณ์เชิงคลินิก เพื่อบอกลักษณะหรือสาเหตุที่มาของพฤติกรรมที่ผิดปกติ มีเกณฑ์ปกติเป็นช่วงคะแนน และคะแนนมาตรฐานทีเช่นเดียวกับฉบับภาษาต่างประเทศ สามารถนำไปใช้แปลความหมายของปัญหาพฤติกรรมเป็น 4 ระดับ เพื่อประเมินและติดตามปัญหาพฤติกรรมของเด็กและวัยรุ่นในชุมชน หรือหน่วยบริการสุขภาพในบริบทประเทศไทยได้มีคุณภาพมากขึ้น