บทพรรณนาในกวีนิพนธ์ไทย - แก้วคัลณา, นิตยา (วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2013)
บทความนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาลักษณะ ความสำคัญ และบทบาทหน้าที่ของบทพรรณนาในกวีนิพนธ์ไทย ตลอดจนการสร้างสรรค์บทพรรณนาชนิดต่างๆ ของกวีไทยแต่อดีตจวบจนปัจจุบันว่ามีการสืบทอด สร้างใหม่ และการสร้างสรรค์ในกระบวนการสืบทอดหรือนำบทพรรณนาเดิมมาใช้หรือสร้างใหม่ เพื่อสื่อความคิดใหม่ในบริบทสังคมและวัฒนธรรมที่เปลี่ยนแปลงไป โดยศึกษากวีนิพนธ์ไทยตั้งแต่สมัยสุโขทัยจนถึงปัจจุบัน ผลการศึกษาพบว่าบทบาทหน้าที่และความสำคัญของบทพรรณนาชนิดต่างๆ มีส่วนสัมพันธ์เกี่ยวกับประโยชน์ทางการประพันธ์ และเป็นเครื่องมือสื่อความคิดที่แสดงออกตามบริบทของสังคมและวัฒนธรรมแห่งยุคสมัย กวีไทยยังสืบสรรค์บทพรรณนาชนิดต่างๆ ทำให้เห็นว่าแบบแผนหรือขนบการพรรณนาในกวีนิพนธ์ไทย มี “มิติใหม่” อันเกิดจากการนำธรรมเนียมนิยมเดิมมาสร้างใหม่ได้ไม่รู้จบ ทั้งนี้เกิดจากการเข้าถึงแก่นของแบบแผนเดิมนำมาเป็นรากฐานการสืบสรรค์ ซึ่งก่อให้เกิดพลวัตและพลังแห่งการสื่อสารในบริบทของสังคมร่วมสมัย This paper aims to study the characteristics, the significance and the role of description as well as the existing types of description in Thai poetry from the Sukhothai period up to the present. It analyses how the use of description has changed to suit changing social and cultural contexts. It was found that descriptive parts in the poem serve an important function in composition as they can convey the poets’ thoughts in a systematic way, based on the cultural and social context of each period. Thai poets have shown creative perpetuations of description from generations to generations. This implies that the creation of new literary “perspective” will incessantly continue. The understanding of the core Thai literary tradition can create dynamicity and power in communication in the Thai context.