พุทธวิธีเพื่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ตามแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13 ในการตอบสนองต่อวิกฤตพลังงานและค่าครองชีพ - สุดเอี่ยม, สุเทพ (วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 2026)
บทความวิชาการนี้ประพันธ์ขึ้นเพื่อวิเคราะห์และเสนอแนวทางการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เชิงบูรณาการตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 หมุดหมายที่ 12 และ 13 ในขอบเขตเนื้อหาการใช้กรอบมัชฌิมาปฏิปทาและปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อตอบสนองต่อวิกฤตพลังงานและค่าครองชีพที่กระทบต่อความมั่นคงฐานราก ในช่วงระยะเวลาปัจจุบันท่ามกลางกระแสโลกาภิวัตน์ที่บีบให้องค์กรต้องปรับตัวเพื่อสร้างกำลังคนสมรรถนะสูงและเพิ่มประสิทธิภาพภาครัฐ แม้มีการนำเทคโนโลยีมาใช้แต่ยังพบช่องว่างในการเชื่อมโยงมิติจิตปัญญาเข้ากับวิถีดิจิทัล ส่งผลให้ทรัพยากรมนุษย์ติดกับดักความเปราะบางจากบริโภคนิยมและขาดโยนิโสมนสิการในการคัดกรองความจำเป็นพื้นฐาน พุทธวิธีในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์จึงเป็นยุทธศาสตร์สำคัญในการสร้างภูมิคุ้มกันผ่าน "สมรรถนะแห่งความพอเพียง" โดยได้รวบรวมข้อมูลจาก ใช้วิธีวิเคราะห์เชิงพรรณนาจากเอกสารวิชาการและแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13 บูรณาการหลักมัชฌิมาปฏิปทาเป็นเครื่องมือยกระดับสมรรถนะทุนมนุษย์ นำเสนอผ่าน 3 ส่วนหลัก ได้แก่ 1) การสร้างชุมชนเรียนรู้ด้วยหลักมัชฌิมาปฏิปทา 2) การขับเคลื่อนนวัตกรรมท้องถิ่นพึ่งตนเองเพื่อลดภาระค่าใช้จ่าย และ 3) การปฏิบัติสู่ความยั่งยืนเพื่อสร้างนวัตกรพอเพียงที่มีความเก่งเชิงเทคนิคควบคู่ความฉลาดทางพุทธธรรม ศึกษาแล้วพบว่าการยกระดับทุนมนุษย์ท่ามกลางวิกฤตปัจจุบัน จำเป็นต้องปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์จากการฝึกทักษะเชิงเทคนิคไปสู่การสร้างพลวัตทางปัญญาที่ยั่งยืน ใช้สติในการจำแนกความจำเป็นออกจากความต้องการ การใช้หลักมัชฌิมาปฏิปทาสร้างสมดุลระหว่าง ศีล สมาธิ และปัญญา ช่วยให้ตัดสินใจท่ามกลางความผันผวนได้อย่างมีประสิทธิภาพ คุณค่าทางวิชาการระบุว่าคุณธรรมคือต้นทุนทางสังคม เพิ่มประสิทธิผลนโยบายสาธารณะยามวิกฤต ข้อเสนอเชิงนโยบายเน้นย้ำให้ภาครัฐเร่งสร้างวินัยทางปัญญาเป็นแกนกลางพัฒนาคน เพื่อยับยั้งวงจรหนี้สินและบูรณาการพุทธธรรมเข้ากับเทคโนโลยีดิจิทัล อันจะนำไปสู่สังคมก้าวหน้าที่มั่นคงและยั่งยืนอย่างเป็นรูปธรรม