ความเป็นผู้นำในภาครัฐ : คุณสมบัติและแนวทางการพัฒนา - ศุภศิริเรืองชัย, พศิษฐ์ (วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 2026)
บทความวิชาการนี้ศึกษาเกี่ยวกับความเป็นผู้นำในภาครัฐ : คุณสมบัติและแนวทางการพัฒนา ภาวะผู้นำ คือ กระบวนการที่บุคคลใช้อิทธิพลเพื่อชี้นำกลุ่มให้บรรลุเป้าหมาย โดยเน้นทั้งคุณลักษณะส่วนบุคคลและปฏิสัมพันธ์ทางสังคม ผู้นำต่างจากผู้จัดการตรงที่มุ่งสร้างแรงบันดาลใจและการเปลี่ยนแปลงมากกว่าการควบคุมในภาครัฐ ผู้นำต้องมีคุณธรรม โปร่งใส และสร้างความไว้วางใจแก่ประชาชน โดยเฉพาะในภาวะวิกฤต นอกจากนั้น ผู้นำ คือ บุคคล ส่วนภาวะผู้นำ คือ กระบวนการใช้อิทธิพลและการปฏิสัมพันธ์เพื่อบรรลุเป้าหมายขององค์กร นักวิชาการหลายคนให้นิยามภาวะผู้นำว่าเป็นความสามารถในการโน้มน้าว ประสาน และสร้างเอกภาพในกลุ่ม ภาวะผู้นำจึงไม่จำกัดเฉพาะตำแหน่งทางการ แต่รวมถึงผู้นำไม่เป็นทางการที่มีอิทธิพลต่อผู้อื่นด้วย สำหรับผู้นำภาครัฐต้องมีทั้งวิสัยทัศน์ คุณธรรม ความโปร่งใส และทักษะการสื่อสารที่ดี ต้องบริหารการเปลี่ยนแปลงได้ เปิดรับการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน และคิดเชิงนวัตกรรม ผู้นำที่ผสมผสานคุณสมบัติเหล่านี้จะสามารถขับเคลื่อนการพัฒนาได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน สำหรับแนวทางการพัฒนาผู้นำในภาครัฐ ควรพัฒนาผู้นำผ่านการศึกษา การสร้างวัฒนธรรมองค์กร และระบบพี่เลี้ยง (Mentoring) ส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและการมีส่วนร่วมของประชาชนในการบริหารงาน มีระบบประเมินผลต่อเนื่องเพื่อปรับปรุงและยกระดับประสิทธิภาพผู้นำอย่างยั่งยืน อุปสรรคและความท้าทาย อุปสรรคสำคัญของผู้นำภาครัฐไทย ได้แก่ การทุจริต ความไม่ต่อเนื่องทางนโยบาย และการต่อต้านการเปลี่ยนแปลง ยังมีข้อจำกัดด้านงบประมาณและระบบประเมินผลที่ไม่โปร่งใสเพียงพอ สิ่งเหล่านี้ลดประสิทธิภาพของการบริหารและบั่นทอนความเชื่อมั่นของประชาชน ดังนั้นควรสร้างระบบสรรหาผู้นำที่โปร่งใส สนับสนุนการเรียนรู้ตลอดชีวิต และปรับโครงสร้างราชการให้ทันสมัย ส่งเสริมความร่วมมือระหว่างรัฐ เอกชน และภาคประชาชน เพื่อขับเคลื่อนนโยบายอย่างมีส่วนร่วม เป้าหมาย คือ ระบบการบริหารภาครัฐที่โปร่งใส มีประสิทธิภาพ และตอบสนองต่อสังคมได้จริง