การส่งเสริมหลักพุทธธรรมเพื่อการพัฒนาชุมชนดีเด่นในจังหวัดราชบุรี - สิริวฑฺฒโก (อุกฤษโชค), พระสุรวุฒิ; พระครูสังฆรักษ์เกียรติศักดิ์ กิตฺติปญฺโญ; พิเชฐ ทั่งโต (วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 2020)
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาลักษณะทั่วไปของชุมชนดีเด่นในจังหวัดราชบุรี 2. ศึกษาการพัฒนาชุมชนตามหลักพุทธธรรมและการพัฒนาชุมชนตามหลักวิชาการทั่วไป และ 3. ศึกษาการส่งเสริมหลักพุทธธรรมเพื่อการพัฒนาชุมชนดีเด่นในจังหวัดราชบุรี โดยระเบียบวิธีวิจัยเป็น การวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลภาคสนาม จากพระสงฆ์ในพื้นที่ชุมชนดีเด่นจังหวัดราชบุรี ข้าราชการที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาชุมชนจังหวัดราชบุรี ผู้นำชุมชนดีเด่นจังหวัดราชบุรี ราษฎรในชุมชนดีเด่นจังหวัดราชบุรี และนักวิชาการทางพระพุทธศาสนา โดยการเลือกแบบเจาะจง สาหรับการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จานวน 26 รูป/คน ได้ใช้แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล และการสนทนากลุ่มเฉพาะจานวน 9 รูป/คน ได้ใช้แบบบันทึก การสนทนากลุ่มเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยเทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหาประกอบบริบท ผลการวิจัยพบว่า 1. ลักษณะทั่วไปของชุมชนดีเด่นในจังหวัดราชบุรี พบว่า (1) สภาพชุมชนมีลักษณะเป็นชุมชนเกษตรกรรม (2) ประชาชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ (3) ประชาชนส่วนใหญ่ยึดถือแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 มาเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิต และ(4) ชุมชนมีความปรองดอง สมานฉันท์ และสามัคคีกัน สภาพปัจจุบันของการพัฒนาชุมชนดีเด่นในจังหวัดราชบุรีตามหลักพุทธธรรม พบว่า เป็นการสร้างความเจริญก้าวหน้าแก่ชุมชน โดยมีจุดมุ่งหมายให้ประชาชนและชุมชนมีสภาพความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น โดยพิจารณาโครงสร้างพื้นฐานของชุมชน 4 ด้าน ได้แก่ (1) ด้านเศรษฐกิจ (2) ด้านสังคม (3) ด้านการศึกษา และ (4) ด้านสุขอนามัยและสิ่งแวดล้อม ซึ่งการพัฒนาชุมชนตามหลักพุทธธรรมเป็นการส่งเสริมการนาหลักไตรสิกขาไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาชุมชนให้มีความเจริญก้าวหน้าอย่างยั่งยืนประกอบด้วย (1) ศีล คือ การสร้างหลักประกันคุณภาพชีวิต ทรัพย์สิน ครอบครัว สังคม และสุขภาพเพื่อให้เกิดการใช้กาย และวาจาที่ไม่เกิดโทษ (2) สมาธิ คือ การสร้างความสงบทางจิตใจ เพื่อประสิทธิภาพในการคิดพิจารณาตัดสินใจ ตัดสินใจโดยไตร่ตรอง บนพื้นฐานของความไม่ประมาท และ (3)ปัญญา คือ การมีองค์ความรู้ แหล่งเรียนรู้เพื่อพัฒนาความรู้ความเข้าใจ และสามารถถ่ายทอดความรู้สู่ผู้อื่น เพื่อนำไปใช้ในการพัฒนาหรือแก้ไขปัญหาได้อย่างสร้างสรรค์ แนวทางการส่งเสริมหลักพุทธธรรมเพื่อการพัฒนาชุมชนดีเด่นในจังหวัดราชบุรี พบว่า 3.1ด้านเศรษฐกิจ พบว่า (1) ศีล ได้แก่ การส่งเสริมให้คนในชุมชนทุกสาขาอาชีพมีค่านิยมซื่อสัตย์ไม่ทุจริตฉ้อโกง เป็นต้น (2) สมาธิ ได้แก่ ได้แก่ การส่งเสริมการสร้างสมาธิในการทำงาน เป็นต้น (3) ปัญญาได้แก่ การส่งเสริมให้วัดเป็นที่ตั้งแหล่งเรียนรู้อาชีพแขนงต่าง ๆ เป็นต้น 3.2 ด้านสังคม พบว่า (1) ศีลได้แก่ การส่งเสริมการอยู่ร่วมกันโดยสันติไม่เบียดเบียนทาร้าย เป็นต้น (2) สมาธิ ได้แก่ การส่งเสริมการควบคุมสติให้ตั้งอยู่ในความประมาท เป็นต้น (3) ปัญญา ได้แก่ การส่งเสริมให้วัดเป็นแหล่งเรียนรู้การอยู่ร่วมกันโดยสันติ เป็นต้น 3.3 ด้านการศึกษา พบว่า (1) ศีล ได้แก่ การส่งเสริมกิจกรรมโรงเรียนรักษาศีล5 เป็นต้น (2) สมาธิ ได้แก่ การส่งเสริมการสอนวิธีสร้างสมาธิกับเด็กนักเรียนในสถานศึกษาต่าง ๆ เป็นต้น (3) ปัญญา ได้แก่ การจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้วิถีชุมชนที่วัดประจาชุมชน เป็นต้น และ 3.4 ด้านสุขอนามัยและสิ่งแวดล้อม พบว่า (1) ศีล ได้แก่ การส่งเสริมการงดดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์และไม่เกี่ยวข้องกับสิ่งเสพติด เป็นต้น (2) สมาธิ ได้แก่ การส่งเสริมการใช้สติพิจารณาการดาเนินชีวิตประจำวันเป็นต้น และ (3) ปัญญา ได้แก่ การส่งเสริมการจัดตั้งกลุ่มอาสาพัฒนาสุขภาวะและสิ่งแวดล้อมของชุมชนโดยใช้สถานที่ของวัด เป็นต้น