การเสริมสร้างความเข้มแข็ง ของพระสงฆ์นักพัฒนาในภาคเหนือตอนล่าง - พระครูปลัดเถรานุวัตร (วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 2020)
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อศึกษาสภาพทั่วไป ในการปฏิบัติงานของ พระสงฆ์นักพัฒนาในภาคเหนือตอนล่าง 2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความเข้มแข็งของพระสงฆ์ นักพัฒนาในภาคเหนือตอนล่าง และ3) เพื่อเสนอการเสริมสร้างความเข้มแข็งของพระสงฆ์นักพัฒนา ในภาคเหนือตอนล่าง การศึกษาครั้งนี้เป็นวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ผู้วิจัยได้มุ่งเน้นศึกษา การเสริมสร้างความเข้มแข็งของพระสงฆ์นักพัฒนาในภาคเหนือตอนล่าง โดยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth interview) กับผู้ให้ข้อมูลสาคัญ จานวน 25 รูป/คน และการสนทนากลุ่มเฉพาะ (Focus Group Discussion) กับผู้ทรงคุณวุฒิ จานวน 9 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบ สัมภาษณ์ และบันทึกการสนทนากลุ่มเฉพาะ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพทั่วไป ในการปฏิบัติงานของพระสงฆ์นักพัฒนาในภาคเหนือตอนล่าง แบ่ง ออกเป็น 5 ด้าน ด้วยกัน คือ 1) กลุ่มนักพัฒนาที่มีการเผยแพร่การปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน เน้น ความสุขที่ได้เข้าถึงธรรมอย่างมีสติและปัญญา 2) กลุ่มนักพัฒนาที่เน้นการพัฒนาชีวิตและสังคม การ พัฒนาชีวิตและสังคมเป็นหน้าที่สาคัญของพระสงฆ์ตามคติพระพุทธศาสนา 3) กลุ่มพระนักพัฒนา เน้นการสร้างสันติภาพแก่สังคม ถ่ายทอดหลักพระธรรมที่เข้าใจง่ายผ่านสื่อ 4) กลุ่มการจัดการศึกษา พัฒนาทรัพยากรบุคคลในสังคมเป็นพระสงฆ์ การศึกษาของไทย 5) พระสงฆ์ด้านการปกครอง โดย ยึดหลักพระธรรมวินัยเป็นสาคัญ รวมถึงกิจกรรมของคณะสงฆ์ต่าง ๆ ของสานักงานเจ้าคณะจังหวัด ทุกจังหวัดในเขตภาคเหนือตอนล่าง เครือข่ายพระสงฆ์นักพัฒนาใน 5 ด้านนี้ ทาหน้าที่ในการเผยแผ่ พระพุทธศาสนา ช่วยเหลือ และพัฒนาความเป็นอยู่ของชุมชนต่าง ๆ ทั้งในแง่ของจิตใจ และสภาพ ความเป็นอยู่ ซึ่งพระสงฆ์นักพัฒนาใน 5 ด้านนี้ ทาหน้าที่ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ช่วยเหลือและพัฒนาความเป็นของชุมชนต่าง ๆ ทั้งในแง่ของจิตใจ และสภาพความเป็นอยู่ ทั้งนี้พระสงฆ์ นัก พัฒ น า มีอ ง ค์ป ร ะ ก อ บ ที่สา คัญ ใ น ก า ร ทา ง า น 7 ป ร ะ ก า ร คือ 1) การรับรู้มุมมองร่วมกัน 2) การมีวิสัยทัศน์ร่วมกัน 3) การมีผลประโยชน์และความสนใจร่วมกัน 4) การมีส่วนร่วมของพระสงฆ์อย่างกว้างขวาง 5) กระบวนการเสริมสร้างซึ่งกันและกัน 6) การพึ่งพิงร่วมกัน และ7) การปฏิสัมพันธ์เชิงแลกเปลี่ยน องค์ประกอบทั้ง 7 นี้เป็นหลักของการ ทางานรวมกันและเพื่อสร้างความเข็มแข็งให้กับพระสงฆ์นักพัฒนาในภาคเหนือตอนล่าง 2) ปัจจัยที่มีผลต่อความเข้มแข็งของพระสงฆ์นักพัฒนาในภาคเหนือตอนล่าง คือ หลัก ทฤษฎี POSDCoRB คือ การวางแผน การจัดการองค์การ การจัดหาบุคคล การวินิจฉัยสั่งการ การ ประสานงาน การรายงานผล และการจัดการงบประมาณ มาเป็นกระบวนการในการทางานโดยนา หลักสัปปุริสธรรม 7 ประการ คือ การรู้จักเหตุ การรู้จักผล การรู้จักตน การรู้จักบุคคล การรู้จักเวลา การรู้จักชุมชน และการรู้จักประมาณ มาประยุกต์ใช้ เพื่อให้การปฏิบัติงานของพระสงฆ์นักพัฒนามี ประสิทธิภาพ ในขณะเดียวกันการทางานของพระสงฆ์นักพัฒนานั้น จะมีหลักการ กฎเกณฑ์ในการ ทางาน รู้ถึงสถานภาพความรู้ ความถนัด ความสามารถ ทั้งของตนเองและบุคคลอื่น ตลอดจนใน การสั่งการหรือหมอบหมายงานหรือการบริหารงานต่าง ๆ จะมีความเหมาะสมและกับงานนั้น ๆ ตลอดจนมีความคุ้มค่า พอประมาณ และสอดคล้องกับความต้องการของประชาชนเพื่อให้การ ปฏิบัติงานนั้นก่อเกิดประโยชน์สูงสุดอย่างยั่งยืน ทั้งนี้เพราะมนุษย์หรือประชาชนทั่วไป เป็นปัจจัยที่ สาคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาสิ่งต่าง ๆ ดังนั้น จึงจาเป็นที่จะสร้างคนให้มีความรู้ มีความสามารถ มี ทักษะพื้นฐานที่จาเป็น มีลักษณะนิสัยจิตใจที่ดีงาม มีความพร้อมที่จะต่อสู้เพื่อตนเองและสังคม มี ความพร้อมที่จะประกอบการงานอาชีพและสร้างความเจริญก้าวหน้าให้กับชีวิตของประชาชนอีก ด้วย 3) พระสงฆ์นักพัฒนา แบ่งการพัฒนาออกเป็น 5 ด้าน คือ 1) พัฒนาด้านการปกครอง โดยยึดหลักพระธรรมวินัยเป็นสาคัญ รวมถึงกิจกรรมต่างๆ ของคณะสงฆ์ 2) พัฒนาที่มีการเผยแพร่ การปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน เน้นความสุขที่ได้เข้าถึงธรรมอย่างมีสติและปัญญา 3) พัฒนาที่เน้น การพัฒนาชีวิตและสังคม การพัฒนาชีวิตและสังคมเป็นหน้าที่สาคัญของพระสงฆ์ตามคติ พระพุทธศาสนา 4) พัฒนาเน้นการสร้างสันติภาพแก่สังคม ถ่ายทอดหลักพระธรรมที่เข้าใจง่ายผ่าน สื่อต่าง ๆ และ5) พัฒนาการศึกษาทั้งทางโลกและทางธรรม พระสงฆ์นักพัฒนาได้สังเคราะห์ หลักการทางานจาก ทฤษฎี POSDCoRB และประยุกต์ใช้กับหลักสัปปุริสธธรม มาเป็นหลักในการ ทางานเพื่อเสริมสร้างความเข็มแข็ง ทาให้การทางานของพระสงฆ์นั้นมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เป็น หลักในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน ให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี มีความสุข ในขณะเดียวกันยัง เป็นการสร้างความเข็มแข็งให้กับพระสงฆ์นักพัฒนาให้มีแนวทางการทางานที่เป็นรูปธรรม มี กฎเกณฑ์ในการทางานมีจุดหมายที่ชัดเจนตลอดจนยอมรับสิ่งใหม่หรือการเปลี่ยนแปลง