การวิเคราะห์พลวัตความสัมพันธ์ระหว่างพรรคการเมืองกับโครงสร้างเศรษฐกิจการเมืองผ่านกรอบวรรณกรรมเชิงทฤษฎี - สุขดี อเนก (วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 2026)
บทความนี้เป็นการศึกษาวิเคราะห์พลวัตความสัมพันธ์ระหว่างพรรคการเมืองกับโครงสร้างเศรษฐกิจการเมืองโดยใช้การสังเคราะห์วรรณกรรมเชิงทฤษฎีด้านเศรษฐกิจการเมืองเป็นฐานในการศึกษา ผ่านระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพและการวิเคราะห์เอกสารวิชาการ ซึ่งครอบคลุมแนวคิดเศรษฐกิจการเมืองกระแสหลัก แนวคิดมาร์กซิสต์ และสถาบันนิยมใหม่เพื่อแสดงถึงความเชื่อมโยงระหว่างพรรคการเมืองกับบริบททางโครงสร้างทั้งในระดับสากลและประเทศไทย ผลการวิเคราะห์พบว่า พรรคการเมืองมิได้เป็นเพียงองค์กรแข่งขันเพื่อแสวงหาอำนาจรัฐ หากแต่ทำหน้าที่เป็นจุดประสานเชิงปฏิสัมพันธ์ระหว่างรัฐ ตลาด และสังคมโดยพฤติกรรมเชิงองค์กรและยุทธศาสตร์ทางการเมืองถูกกำกับด้วยปัจจัยเชิงโครงสร้างสามมิติ ได้แก่ 1. มิติเชิงสถาบันและประวัติศาสตร์ที่ก่อให้เกิดการพัฒนาแบบพึ่งพิงเส้นทาง 2. มิติความสัมพันธ์ทางชนชั้นที่กำหนดบทบาทของพรรคทั้งในฐานะเครื่องมือของชนชั้นนำหรือพื้นที่ต่อรองเชิงการกระจายทรัพยากร และ 3. มิติการจัดสรรทรัพยากรบนฐานชาติพันธุ์ซึ่งกำหนดรูปแบบการแข่งขันและการเข้าถึงผลประโยชน์เชิงนโยบาย ในบริบทประเทศไทย พลวัตดังกล่าวสะท้อนผ่านระบบพรรคการเมืองที่มีลักษณะเป็นสถาบันลูกผสมซึ่งพึ่งพิงเครือข่ายอุปถัมภ์และอิทธิพลของทุน อันก่อให้เกิดความไม่สมดุลเชิงโครงสร้างระหว่างชนชั้นนำทางเศรษฐกิจกับประชาชนฐานราก ผลการศึกษาชี้ว่า การสร้างประชาธิปไตยที่ยั่งยืนจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนจากการจัดสรรทรัพยากรเชิงประชานิยมระยะสั้นไปสู่การพัฒนาสถาบันรัฐสวัสดิการถ้วนหน้าเพื่อปรับสมดุลอำนาจต่อรองทางสังคม