พระมหาเจดีย์ชเวดากอง น้ําทองจากกรุงศรีอยุธยาไปสร้างจริงหรือไม่ - วรรณทอง ผดุง (วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 2013)
พระพุทธศาสนาเดินทางจากชมพูทวีป เข้าสู่ดินแดนสุวรรณภูมิตามที่ปรากฏหลักฐาน เมื่อ ประมาณ พ.ศ. ๒๓๕ คือ หลังจากการทําสังคายนาครั้งที่ ๓ มีพระเจ้าอโศกมหาราช เป็นผู้อุปถัมภ์ ได้ปรึกษาหารือกับพระโมคคัลสีบุตรติสสเถระ ถึงการส่งพระธรรมทูตออกไปเผยแผ่พระพุทธศาสนายัง ดินแดนต่างๆ ทั้งในและนอกชมพูทวีป โดยแบ่งพระธรรมทูตออกเป็น ๔ สาย และ ๓ ใน ๔ สายนั้น สายที่ ๔ คือ สายสุวรรณภูมิ ได้มอบหมายให้พระโสณเถระและพระอุตตรเถระ พร้อมคณะ รับผิดขอบเดินทางมาทําการเผยแผ่พระพุทธศาสนาให้สถิตสถาพรในดินแดนสุวรรณภูมินี้ คําว่า "สุวรรณภูมิ” แยกออกเป็น ๒ ศัพท์ คือ สุวรรณ ที่แปลว่า ทอง และศัพท์ว่า ภูมิ แปลว่า แผ่นดิน หรือ สถานที่ เมื่อแปลรวมกัน ได้ความหมายว่า แผ่นดินทอง ซึ่งในทางภูมิศาสตร์ อาจจะหมายถึงประเทศ หรือ แผ่นดินที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ รวมทั้งมี ดิน ฟ้า อากาศ ที่สามารถปลูกพืชพันธุ์ธัญญาหารได้ดีเป็นอย่างยิ่ง ปัจจุบันมีประเด็นที่กําลังถกเถียงกันใน นักการศาสนาอยู่ว่า สุวรรณภูมิ ตั้งอยู่ หรือมีศูนย์กลางอยู่ที่ไหน แต่ในที่นี้จะไม่วิเคราะห์ประเด็น ดังกล่าวการสร้างพระเกศาธาตุ ที่พาณิชสองพี่น้องชาวโอกคละขนบท ชื่อ ตปุสสะ และ ภัลลิกะ ได้ เดินทางไปค้าขายยังประเทศอินเดียในสมัยพุทธกาลอันเป็นช่วงเวลาที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้และเสวย วิมุตติสุขในสัปดาห์ที่ ๗ ได้ต้นราชายตนะ (เกต) ได้ถวายสัตตุก้อน สัตตุผง แล้วทั้งสองได้แสดงตนเป็น เทววาริกอุบาสก พระพุทธเจ้าได้ประทานเส้นพระเกศา 4 เส้น พาณิขสองพี่น้องรับเส้นพระเกศาแล้ว ได้นําพระเกศาธาตุกลับมายังโอกกละชนบท เริ่มต้นได้สร้างเจดีย์สูงเพียง ๔ เมตรครอบไว้ ปัจจุบัน พระเกศาธาตุเจดีย์ มีความสูงถึง ๑๒๐ เมตร มีทองคําโอบหุ้มอยู่เป็นน้ําหนักถึง ๓,๑๐๐ กิโลกรัม โดยนําทองคําเป็นแผ่นๆ มาเรียงกัน จํานวน ๑,๒๘๘ แผ่น นําไปเรียงร้อยกันตั้งแต่ตัวเจดีย์ (องค์ระฆัง) ขึ้นไปจนถึงยอดฉัตรคําถามมีอยู่ว่า ทองคําที่นํามาโอบหุ้มพระเกศาธาตุเจดีย์จํานวนมากมายขนาดนี้ ประเทศพม่า ซึ่งปัจจุบันเป็นประเทศที่กําลังพัฒนา มีรายได้ของประเทศ หรือ GDP ไม่มากนัก จะนําทองคํามาจาก ที่ไหนมาสร้าง? หรือว่าขาวพม่าในสมัยที่ปกครองด้วยระบบกษัตริย์ไปรบชนะประเทศต่างๆ ในแถบ เอเชียอาคเนย์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสยามประเทศ แล้วน้าทองคําจากสยามประเทศมาต่อเติมพระเกศา ธาตุเจดีย์หรือเปล่าคําตอบมีอยู่อย่างสั้นๆ ก่อนว่า นําทองคําจากสยามประเทศมาต่อเติมพระเกศาธาตุเจดีย์จริง แต่เป็นเพียงจํานวนน้อยนิด ถ้าเทียบกับจํานวนทองคําที่ยนไปในคราวกรุงศรีอยุธยาแตกครั้งที่สอง