การศึกษาวิเคราะห์สันติวัฒนธรรมของชาวกะเหรี่ยงโปว์: กรณีศึกษาหมู่บ้านสะเน่พ่อง ตำบลไล่โว่ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี - สติเวปุลฺโล , พระมหาณัฏฐ์; วัฒนะประดิษฐ์, ขันทอง (วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 2019)
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาและแนวคิดการดำเนินชีวิตของชาวกะเหรี่ยงโปว์หมู่บ้านสะเน่พ่อง ตำบลไล่โว่ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี 2) เพื่อศึกษา สันติวัฒนธรรมของชาวกะเหรี่ยงโปว์ตามหลักพุทธสันติวิธี 3) เพื่อวิเคราะห์สันติวัฒนธรรมของชาวกะเหรี่ยงโปว์ตามหลักพุทธสันติวิธี การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเป็นเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) แบบลงภาคสนาม โดยการศึกษาเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) และการทำกลุ่มสนทนา (Focus Group Discussions) จากกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ (Key informants) แบ่งเป็น 6 กลุ่ม จำนวน 20 ท่าน ผลการวิจัยพบว่า ผลการวิจัยพบว่า หมู่บ้านสะเน่พ่องเป็นหมู่บ้านที่มีประวัติศาสตร์ความเป็นมายาวอย่างนานกว่า 400 ปี ในอดีตหมู่บ้านสะเน่พ่องเคยเป็นที่ตั้งของตัวเมืองสังขละบุรี และมีพระแก้วขาวหรือพระพุทธรัตนสังขละบุรีศรีสุวรรณซึ่งได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 3 และเป็นพระคู่บ้านคู่เมือง ชาวกะเหรี่ยงโปว์หมู่บ้านสะเน่พ่องได้มีการนับถือพระพุทธศาสนาและความเชื่อดั้งเดิม สำหรับสันติวัฒนธรรมของชาวกะเหรี่ยงโปว์หมู่บ้านสะเน่พ่องนั้นสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่ม คือ 1) กลุ่มแนวความคิดและประเพณีที่เกี่ยวกับความเชื่อดั้งเดิม ได้แก่ ความเชื่อเรื่องไหว้ผีบรรพบุรุษและ การปฏิบัติตามกฎของหมู่บ้านทั้ง 21 ข้อ 2) กลุ่มแนวความคิดและประเพณีที่เกี่ยวเนื่องกับการประกอบอาชีพเกษตรกรรม ได้แก่ แนวความคิดเกี่ยวกับการทำไร่ แนวความคิดเกี่ยวกับการบูชาต้นไม้ ประเพณีฟาดข้าว ประเพณีข้าวใหม่ ประเพณีผูกข้อมือ และ 3)กลุ่มแนวความคิดและประเพณีที่เกี่ยวเนื่องในพระพุทธศาสนา ได้แก่ ประเพณี 12 เดือน และประเพณีการบวชต้นไม้ จากการศึกษาวิเคราะห์สันติวัฒนธรรมตามหลักพุทธสันติวิธีของชาวกะเหรี่ยงโปว์ หมู่บ้านสะเน่พ่อง พบว่า 1) แนวคิดเกี่ยวกับวิถีการดำเนินชีวิต สะท้อนให้เห็นถึงการปฏิบัติตาม หลักศีล 5 หลักสันโดษ หลักสาราณียธรรม หลักคารวตาธรรม และหลักฆราวาสธรรม 2) กลุ่มแนวความคิดและประเพณีที่เกี่ยวกับความเชื่อดั้งเดิม ได้แก่ ความเชื่อเรื่องไหว้ผีบรรพบุรุษสะท้อนให้เห็นถึงการปฏิบัติตาม หลักความกตัญญู 3) กลุ่มแนวความคิดและประเพณีที่เกี่ยวเนื่องกับการประกอบอาชีพเกษตรกรรม ได้แก่ แนวความคิดเกี่ยวกับการทำไร่ แนวความคิดเกี่ยวกับการบูชาต้นไม้ ประเพณีฟาดข้าว ประเพณีข้าวใหม่ ประเพณีผูกข้อมือ สะท้อนให้เห็นถึงการปฏิบัติตามหลักความกตัญญู สาราณียธรรม และหลักฆราวาสธรรม 4 กลุ่มแนวความคิดและประเพณีที่เกี่ยวเนื่องในพระพุทธศาสนา ได้แก่ ประเพณีทั้ง 12 เดือน และประเพณีการบวชต้นไม้ สะท้อนให้เห็นถึงการปฏิบัติตามหลักศีล 5 หลักสาราณียธรรม หลักคารวะตาธรรม มาประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิตเป็นเหตุให้ทุกคนในชุมชนสามารถอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุขและสันติสุข