ความสำคัญของทหารที่มีต่อพระพุทธศาสนาในสังคมไทย - คนไว โชคชัย; สิริวฑฺฒโน พระครูธรรมธรศิริวัฒน์; คมฺภีรปญฺโญ พระวิมาน (วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 2019)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ (1) เพื่อศึกษาความเป็นมาของทหารที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท (2) เพื่อศึกษาความสำคัญของทหารที่มีต่อพระพุทธศาสนาในสมัยพุทธกาล (3) เพื่อวิเคราะห์ความสำคัญของทหารที่มีต่อพระพุทธศาสนาในสังคมไทย ผลการวิจัย พบว่าคำว่า ทหาร หมายถึง บุคคลผู้มีหน้าที่ในเรื่องรบ นักรบ ผู้นำประเทศ ผู้เป็นกำลังรักษาความมั่นคง ทำนุบำรุงประเทศและทำหน้าที่อื่นๆ ทั้งในยามสงบ และในยามสงคราม ทหารนั้นมีบทบาทและหน้าที่ที่สำคัญ 4 ด้าน คือ (1) บทบาทในฐานะเป็นผู้ดูแลความสงบเรียบร้อยของบ้านเมือง (2) บทบาทในการทำหน้าที่ตุลาการ (3) บทบาทในการดูแลครอบครัว และ (4) บทบาทในฐานะพุทธศาสนิกชน ในสมัยพุทธกาล บทบาทความสำคัญของทหารที่มีต่อพระพุทธศาสนาในด้านต่างๆตามที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนา มีหลายระดับด้วยกัน เริ่มตั้งแต่ พระราชา ในฐานะจอมทัพ ผู้ปกครองแว่นแคว้น เสนาบดีและอำมาตย์ ในฐานะแม่ทัพนายกอง ผู้ทำหน้าที่บังคับบัญชากองกำลังทหาร และหน้าที่อื่นๆ ตามที่ได้รับมอบหมายจากพระราชา และไพร่พล ในฐานะที่เป็นกำลังหลักและองค์ประกอบหนึ่งของกองทัพ ส่วนในสังคมไทย บทบาทความสำคัญของทหารในระดับตำแหน่ง ชั้นยศต่างๆ เริ่มตั้งแต่ พระมหากษัตริย์ไทย ในฐานะจอมทัพ เสนาบดีแห่งกองทัพไทย ในฐานะผู้บัญชาการเหล่าทัพ และพลทหาร ในฐานะกำลังพลระดับล่างสุด ก็มีส่วนสำคัญในการให้ความอุปถัมภ์คุ้มครองทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา ครบทั้ง 4 ด้าน คือ (1) ด้านศาสนธรรม (2) ด้านศาสนบุคคล (3) ด้านศาสนวัตถุ และ (4) ด้านศาสนพิธี ทำให้พระพุทธศาสนาสามารถยืนหยัดและมั่นคง มาจนถึงทุกวันนี้