แนวทางการพัฒนาอาจารย์ด้านการสอนในสถาบันอุดมศึกษา สังกัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ตามกรอบมาตรฐาน Thailand Professional Standards Framework (Thailand PSF) - ผกาแก้ว กรกฎ; ไทยมา วราภรณ์; เจริญสุข อรอุมา (วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 2025)
บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษากระบวนการการพัฒนาอาจารย์ด้านการสอนในสถาบันอุดมศึกษา 2) เพื่อพัฒนาแนวทางในการพัฒนาอาจารย์ด้านการสอนในสถาบันอุดมศึกษา และ 3) เพื่อประเมินแนวทางในการพัฒนาอาจารย์ด้านการสอนในสถาบันอุดมศึกษา ตามกรอบมาตรฐาน Thailand Professional Standards Framework เป็นการวิจัยแบบการวิจัยแบบผสมผสานวิธีแบบพหุระยะ โดยแบ่งออกเป็น 3 ระยะ ได้แก่ ระยะ 1 การวิจัยเชิงคุณภาพเพื่อวิเคราะห์กระบวนการพัฒนาอาจารย์ในสถาบันอุดมศึกษา โดยใช้แบบสัมภาษณ์กับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 8 ท่าน ระยะ 2 การวิจัยเชิงปริมาณ โดยใช้แบบสอบถาม กลุ่มตัวอย่างจำนวน 400 คน จากตัวแทนสถาบันอุดมศึกษาทั่วประเทศ และระยะ 3 การประเมินผ่านการสนทนากลุ่ม (Focus Group) กับผู้ทรงคุณวุฒิ 8 ท่าน รวมทั้งใช้แบบประเมินคุณภาพแนวทางในการพัฒนาอาจารย์ด้านการสอน ผลการวิจัยพบว่า 1) กระบวนการพัฒนาอาจารย์ในสถาบันอุดมศึกษามีความเป็นระบบ โดยมีการจัดอบรม สัมมนา ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต การมีระบบพี่เลี้ยง และการพัฒนาอาจารย์ตามกรอบมาตรฐานวิชาชีพ ทั้งนี้ สถาบันมีการจัดตั้งหน่วยงานเฉพาะเพื่อสนับสนุนการเรียนการสอน และมีการสร้างเครือข่ายแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในระดับประเทศและนานาชาติ 2) ผลการแนวทางการพัฒนาอาจารย์ พบว่า ค่าเฉลี่ยความคาดหวังต่อการพัฒนาอาจารย์อยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย = 4.64, ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน = .050) ขณะที่ความเป็นจริงอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย = 4.10, ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน = .073) โดยมีค่าดัชนี PNImodified เท่ากับ 0.131 โดยด้านค่านิยม (Values) มีความจำเป็นในการพัฒนาสูงสุด รองลงมาคือ ด้านสมรรถนะ (Competencies) และองค์ความรู้ (Knowledge) ผู้วิจัยได้สังเคราะห์แนวทางการพัฒนาอาจารย์ด้านการสอนในสถาบันอุดมศึกษา แบ่งออกเป็น 3 มิติหลัก ได้แก่ 1. การเสริมสร้างสมรรถนะวิชาชีพของอาจารย์ 2. กลไกสนับสนุนและเครือข่ายการเรียนรู้เพื่อการพัฒนาอาจารย์ และ 3. ผลลัพธ์เชิงคุณภาพของการพัฒนาวิชาชีพอาจารย์ และ 3) ผลการประเมินแนวทางจากผู้ทรงคุณวุฒิใน 4 ด้าน ได้แก่ ความเป็นประโยชน์ ความถูกต้อง ความเหมาะสม และความเป็นไปได้ พบว่าแนวทางที่พัฒนาขึ้นมีคุณภาพในระดับสูง อีกทั้งมีการเสนอให้แบ่งแนวทางเป็น 3 ชุด ตามกลุ่มสถาบัน ได้แก่ สถาบันของรัฐ ราชภัฏ/เทคโนโลยีราชมงคล และเอกชน เพื่อให้เหมาะสมกับบริบทเฉพาะ สะท้อนแนวคิดการพัฒนาที่มีบริบทเป็นฐาน แนวทางที่ได้นี้สามารถใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการยกระดับอาจารย์สู่อาจารย์มืออาชีพตามกรอบ Thailand PSF ได้อย่างยั่งยืน