การคิดเชิงระบบแบบพุทธบูรณาการเพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ - สินธุ ยุติธรรม; สติมั่น อุทัย (วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 2024)
บทความวิชาการนี้มีวัตถุุประสงค์เพื่อนำเสนอการคิดเชิงระบบแบบพุทธบูรณาการเพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ โดยมีการนำแนวคิดของการคิดเชิงระบบตามหลักการทางตะวันตกซี่งเป็นความสามารถของบุคคล ที่มีการคิดและมองสถานการณ์หรือสิ่งต่างๆ แบบองค์รวม มาบูรณาการกับคำสอนทางศาสนาพุทธซึ่งได้แก่หลักโยนิโสมนสิการ คือการทำในใจโดยแยบคาย เริ่มต้นคิดอย่างถูกต้องเป็นระบบ มองสิ่งทั้งหลายด้วยความคิดพิจารณาหา ต้นเหตุ หาเหตุผลประกอบตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง โดยเริ่มต้นมาจากความคิดที่จะไม่ทำให้ตัวเองและผู้อื่นเดือนร้อน ผลลัพธ์ที่ได้จากการเชื่อมประสานแนวคิดจากฝั่งตะวันตกและตะวันออก สิ่งที่ได้คือ “การคิดเชิงระบบแบบพุทธบูรณาการ” ที่อาจถือได้ว่าเป็นความคิดที่เฉียบคม มีคุณภาพ เพื่อให้มีชีวิตที่ดี ที่งาม โดยอยู่บนฐานคิด 3 ประการดังนี้ (1) รู้แจ้งเห็นความจริง (2) แก้ปัญหาได้อย่างยั่งยืน (3) ไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น เป็นที่เชื่อว่าด้วยวิธีคิดที่เป็นระบบแบบพุทธบูรณาการนี้ จะทำให้ผู้คนไม่ติดอยู่ในกับดักของสิ่งเร้ารอบด้านในสังคมปัจจุบันที่เต็มไปด้วยความผันผวนไม่แน่นอนอีกทั้งยังซับซ้อนและเข้าใจยาก และก่อให้เกิดความขัดแย้ง ความรุนแรง และส่งผลให้ผู้คนเกิดความเครียดจนมีปัญหาหลายประการตามมา ทั้งในด้านส่วนบุคคล ครอบครัว หรือการอยู่ร่วมกันในชุมชน ดังที่มีการนิยามโลกยุคใหม่นี้ว่าโลกยุค BANI ที่เป็นโลกแห่งความเปราะบางและกระทบอารมณ์ทางลบของผู้คนได้ง่าย ดังนั้น การนำคิดอย่างเป็นระบบ แบบพุทธบูรณาการจะเป็นสิ่งที่ทำให้ผู้คนในสังคมยอมรับความจริงตามธรรมชาติและใช้ชีวิตเพื่อเผชิญหน้ากับการเปลี่ยนแปลงต่างๆ และช่วยให้มีการพิจารณา วิเคราะห์ แยกแยะ ข้อมูลต่างๆ ได้ดี ซึ่งจะทำให้มีการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ โดยผู้เขียนได้นำเสนอบันได 5 ขั้นของการคิดเชิงระบบแบบพุทธบูรณาการเพื่อการอยู่รวมกันอย่างสันติในสังคม ดังนี้ (1) เผชิญหน้ากับสิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้น (2) จัดการความคิดจากภายใน (3) จัดการสิ่งแวดล้อมภายนอก (4) สันติวิธี (5) สันติภาพภายนอก ชีวิต ครอบครัว สังคม