แนวคิดการขุดสระเพื่อสร้างธนาคารน้ำอย่างยั่งยืนเชิงพุทธบูรณาการ - วชิรปญฺโญ พระครูปลัดอดิศักดิ์ (วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 2023)
บทความนี้ ผู้เขียนนำเสนอประเด็น แนวคิดการขุดสระเพื่อสร้างธนาคารน้ำอย่างยั่งยืนเชิงพุทธบูรณาการ ผู้เขียนได้ศึกษาแนวคิดการขุดสระปรากฏตามแนวคิดทางพระพุทธศาสนาการขุดสระและการขุดสระตามแนวคิดตามศาสตร์สมัยใหม่ วิเคราะห์อธิบายและบูรณาการแนวคิดการขุดสระเพื่อสร้างธนาคารน้ำอย่างยั่งยืนเชิงพุทธบูรณาการ สำหรับแนวคิดการขุดสระทางพระพุทธศาสนานั้นมีแนวคิดการขุดสระเป็นระยะๆ ทำบันไดทางขึ้นลง ทำราวมีหัวเสา มีลูกกรงและรั่วรอบสระ ขอบสระมีคัน ปลูกดอกบัวในสระ พื้นที่ขอบสระใช้ทำกิจกรรมแจกทาน ส่วนแนวคิดการขุดสระตามศาสตร์สมัยใหม่ตามแบบโคกหนองนาโมเดลเพื่อการจัดเก็บน้ำเป็นชลประทานเล็กๆ ดินที่ขุดสระนำไปทำโคกสำหรับปลูกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง ขุดคลองไขน้ำ ทำฝายชะลอน้ำ ทำคันนาขนาดใหญ่เพื่อปลูกพืชผักต่างๆ ได้ สะสมน้ำไว้ใต้ดิน มี 2 ระบบ คือ ระบบเปิดกับระบบปิด เพื่อแก้ไขปัญหาน้ำหน้าแล้ง น้ำท่วม น้ำเค็ม น้ำสกปรก ช่วยทำให้ดิน ชุ่มชื่นและลดต้นทุนการจัดการน้ำในพื้นที่ ส่วนแนวคิดการขุดสระเพื่อสร้างธนาคารน้ำอย่างยั่งยืนเชิงพุทธ-บูรณาการ มีอยู่ 10 ประการ คือ 1) ขุดสระเพื่อจัดเก็บน้ำ 2) ทำบันไดขึ้นลงสระ 3) ทำราวมีหัวเสามีลูกกรงและรั่วรอบขอบสระ 4) ขอบสระทำคันกั้นดินขนาดใหญ่และใช้สำหรับการปลูกพืชผัก เรียกว่า คันดินทองคำ 5) ปลูกดอกบัวชนิดต่างๆ ในสระ 6) นำดินที่ขุดสระทำโคกสำหรับปลูกป่าโดยการเน้นปลูกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง 7) ขุดคลองไขน้ำ เป็นลักษณะคลองใส้ไก่ รูปทรงคดเคี้ยวไปมา 8) ทำกั้นฝายเพื่อชะลอน้ำ และ 9) ขอบสระเป็นพื้นที่สำหรับแจกทานหรือทำกิจกรรมต่างๆ ได้ ดังกล่าวนั้น เป็นการขุดสระเพื่อสร้างธนาคารน้ำทำให้มีน้ำเพียงพอต่อการใช้สอยตลอดปีอย่างยั่งยืน