ศักยภาพการแข่งขันของคลัสเตอร์อุตสาหกรรมสมุนไพรและอาหาร จังหวัดอำนาจเจริญ: วิเคราะห์ตามทัศนะของกลุ่มผู้ผลิต ในระบบอุตสาหกรรมตามแนวดิ่ง - ทองประเสริฐ นลินี; จึงสุวดี กิตติมา; โชติวนิช ปิยกนิฏฐ์; พรเจริญ อัยรดา; หาระสาร อโณทัย (วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 2023)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินศักยภาพการแข่งขันและ 2) เพื่อเสนอแผนกลยุทธ์ในการเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันของคลัสเตอร์อุตสาหกรรมสมุนไพรและอาหาร จังหวัดอำนาจเจริญ วิเคราะห์ตามทัศนะของกลุ่มผู้ผลิตในระบบอุตสาหกรรมตามแนวดิ่ง โดยใช้การวิจัยเชิงปริมาณร่วมกับการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างในการวิจัยเชิงปริมาณได้แก่ วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมที่รวมกลุ่มกันเป็นเครือข่ายคลัสเตอร์อุตสาหกรรมสมุนไพรไทยและอาหาร ประกอบด้วยอุตสาหกรรมต้นน้ำ ได้แก่ เกษตรกร ผู้เพาะปลูกสมุนไพร กลางน้ำ ได้แก่ ผู้แปรรูปผลิตภัณฑ์จากสมุนไพร และปลายน้ำ ได้แก่ ผู้ค้าและจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่แปรรูปจากสมุนไพร จำนวน 27 ราย โดยใช้การกำหนดตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการประเมินได้พัฒนาจากทฤษฎีระบบเพชรโดยกำหนดคะแนนประเมิน 4 ระดับ สถิติที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย การวิจัยเชิงคุณภาพผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ คณะกรรมการคลัสเตอร์อุตสาหกรรมสมุนไพรและอาหารเพื่อสุขภาพจังหวัดอำนาจเจริญ ผู้แทนจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอำนาจเจริญ เจ้าหน้าที่ศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมภาคที่ 7 และที่ปรึกษาจากมหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี จำนวน 17 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการประชุมระดมสมองด้วยวิธีสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหาและเขียนบรรยายเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า 1) วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมที่รวมกลุ่มเป็นเครือข่ายคลัสเตอร์มีศักยภาพในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อพิจารณารายด้านพบว่ามีจุดแข็ง 2 ด้านคือ ในด้านปัจจัยการผลิตและปัจจัยในการดำเนินงานเช่นแรงงานหาง่าย ต้นทุนของแรงงานต่ำ สำหรับปัจจัยที่อยู่ในระดับปานกลาง มี 4 ด้าน คือ ปัจจัยด้านกลยุทธ์ โครงสร้างและการแข่งขัน ปัจจัยด้านอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องและสนับสนุน ปัจจัยด้านแนวโน้มหรือโอกาสในการพัฒนานวัตกรรมการผลิตและปัจจัยด้านรัฐบาล 2) จากผลการวิจัยได้นำเสนอเป็นแผนกลยุทธ์ที่เน้นการสร้างคุณค่า ให้กับผลิตภัณฑ์สมุนไพรและอาหาร โดยมุ่งเน้นการพัฒนาผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ให้ได้มาตรฐาน และสอดคล้องกับความต้องการของตลาด นำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาเสริมสร้างคุณค่าให้กับผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ และส่งเสริมการผลิตวัตถุดิบ ตลอดจนห่วงโซ่อุปทาน