การพัฒนากระบวนการสอนพุทธธรรมในโรงเรียนด้วยพุทธศิลป์: กรณีศึกษาครูโรงเรียนในตำบลสวาย อำเภอปรางค์กู่ จังหวัดศรีสะเกษ - ยมกวาง มาลินี; ธมฺมหาโส พระมหาหรรษา; วาทโกวิโท พระปราโมทย์ (วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 2021)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบท สภาพปัญหา วิเคราะห์ความต้องการด้านการสอนพุทธธรรมของโรงเรียนในตำบลสวาย และทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง 2) พัฒนากระบวนการสอนพุทธธรรมด้วยวิธีการทางพุทธศิลป์ และ 3) นำเสนอการพัฒนากระบวนการสอนพุทธธรรมในโรงเรียนด้วยพุทธศิลป์ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบ R&D โดยศึกษาเอกสาร ลงพื้นที่สัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 21 รูป/คน การสนทนากลุ่มเฉพาะผู้ทรงคุณวุฒิ 8 ท่าน ทดลองกับครูสอนวิชาพระพุทธศาสนาจาก 4 โรงเรียนในตำบลสวาย จำนวน 15 รูป/คน การวิเคราะห์ข้อมูลเป็นการวัดระดับความพึงพอใจด้านความรู้ความเข้าใจ และสังเกตวิธีการสอนของครูผู้เข้ารับการอบรม ผลการวิจัยพบว่า 1) บริบท ปัญหาการสอนพุทธธรรม ความต้องการ เกิดจากครูผู้สอนขาดความเข้าใจ ขาดทักษะและการวิเคราะห์ ขาดประสบการณ์ ไม่สามารถเชื่อมโยงพุทธธรรมกับปัจจุบัน เน้นท่องจำ 2) การพัฒนากระบวนการสอนพุทธธรรมด้วยวิธีการใช้พุทธศิลป์ พบว่าพุทธศิลป์คือเครื่องมือการเผยแผ่พระพุทธศาสนา เปลี่ยนจากนามธรรมไปเป็นรูปธรรมที่มองเห็นและสัมผัสได้ ช่วยโน้มน้าวจิตใจให้เกิดศรัทธาเชื่อมั่น มีฉันทะ และอิทธิบาท 3) องค์ประกอบของการพัฒนากระบวนการสอนพุทธธรรมด้วยพุทธศิลป์ ประกอบด้วย 6 ด้าน ตามกรอบแนวคิด I-T-S-T-A-P MODEL ดังนี้คือ “I” หมายถึงสันติภายใน “T” หมายถึงผู้สอนพุทธธรรม “S” หมายถึงทักษะการสอนพุทธธรรม “T” หมายถึงเครื่องมือและวิธีการสอนพุทธธรรม “A” หมายถึงพุทธศิลป์ “P” หมายถึงกระบวนการสอนพุทธธรรม มี 5 ขั้นการเรียนรู้ คือ ขั้นฝึกสติ ขั้นพัฒนาเข้าสู่พุทธธรรม ขั้นสร้างสรรค์ศิลปะและพุทธธรรม ขั้นแลกเปลี่ยนเรียนรู้แบ่งปันประสบการณ์ และขั้นสรุปประยุกต์สู่การเรียนการสอนกระบวนการสอนพุทธธรรมด้วยพุทธศิลป์ ช่วยแก้ปัญหาการสอนพุทธธรรมได้ ครูสามารถประยุกต์ใช้ในการสอน เกิดการพัฒนาตนเองและนำไปสู่การพัฒนาผู้เรียน