ต้นทุนการผลิตข้าวหอมมะลิของเกษตรกรจากการใช้เคมีเกษตร อำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ - เปนาละวัด เกษม (มนุษยสังคมสาร (มสส.) คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์, 2024)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาต้นทุนการผลิตข้าวหอมมะลิของเกษตรกรจากการใช้เคมีเกษตรและแนวทางการปรับตัวของเกษตรกรในการควบคุมต้นทุนการผลิต กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ปลูกข้าว ตำบลด่าน อำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ จำนวน 50 คน นักวิชาการและผู้นำ รวม 12 คน เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed methods research) โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกและ สัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณโดยใช้สถิติหา ค่าเฉลี่ย ร้อยละ ด้านเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัย พบว่า ต้นทุนเฉลี่ย 5,777.20 บาทต่อไร่ โดยต้นทุนผันแปร ค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ราคาอุปกรณ์การผลิต จำนวน 1,913.63 บาทต่อไร่ คิดเป็นร้อยละ 33.12 โดยเฉพาะการใช้เคมีเกษตร ประกอบด้วย ค่าปุ๋ยเคมี ค่ายาปราบศัตรูพืช เฉลี่ยต่อไร่ 570.56 บาท ส่วนต้นทุนคงที่ คือ ค่าเสื่อมราคาอุปกรณ์ จำนวน 956.82 บาทต่อไร่ คิดเป็นร้อยละ 16.56 ซึ่งแนวทางการปรับตัวของเกษตรกรในการควบคุมต้นทุนการผลิต พบว่า เมื่อต้นทุนการผลิตข้าวสูง เกษตรกรจึงหาช่องทางในการลดต้นทุนการผลิต เช่น การทำปุ๋ยหมัก แปรรูปข้าว การจัดทำบัญชีรับจ่าย การสร้างเครือข่ายเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้และกระจายสินค้า