พัฒนาการ และการปรับตัวของตลาดชุมชน: กลยุทธ์การพัฒนาเกษตรผสมผสาน - ฤชุวรารักษ์ พัชรินทร์; ดอนโสม จตุพร; โสสุทธิ์ อพิชัย (มนุษยสังคมสาร (มสส.) คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์, 2021)
ตลาดชุมชนเป็นช่องทางการตลาดที่สำคัญของท้องถิ่น การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการ การปรับตัว และปัจจัยเงื่อนไขที่ส่งผลต่อการคงอยู่ของตลาดชุมชน ภายใต้โครงการฟื้นฟูสภาพแวดล้อมที่เสื่อมโทรมในเขตปฏิรูปที่ดินด้วยการพัฒนาการเกษตรแบบผสมผสาน (คฟป.) จำนวน 8 แห่ง ในพื้นที่ 4 จังหวัด คือ มหาสารคาม ขอนแก่น สกลนคร และมุกดาหาร ผลการศึกษาพบว่า ตลาดชุมชนมีการปรับตัวเป็น 4 แบบด้วยกัน ได้แก่ รูปแบบแรก มีการขยายตัวสูงอย่างต่อเนื่องและมั่นคง จำนวน 2 แห่ง รูปแบบที่สอง แยกตัวเปิดขายสินค้าเป็น 3 ตลาด จำนวน 1 แห่ง รูปแบบที่สาม คงอยู่ แต่ไม่ขยายตัว จำนวน 2 แห่ง และรูปแบบที่สี่ หยุดดำเนินการ จำนวน 3 แห่ง ปัจจัยเงื่อนไขที่ส่งผลต่อการคงอยู่ของตลาดชุมชน ประกอบด้วย 1) ชนิดสินค้าที่หลากหลาย และมีความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะท้องถิ่น 2) ทำเลที่ตั้ง และสภาพชุมชนใกล้เคียง 3) ระบบการตลาดอื่นในชุมชนและพื้นที่ใกล้เคียงที่ช่วยเสริมให้ตลาดชุมชนมั่นคงมากขึ้น เช่น ร้านค้าในชุมชน และตลาดนัดคลองถม เป็นต้น และสุดท้ายปัจจัยสำคัญที่สุด คือ 4) ความเข้มแข็งของคนในชุมชน