แนวทางการประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะผู้ประกอบการของผู้เรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายในจังหวัดสุรินทร์ - ยิงยอม ปุญญิศา; เกตานนท์ รัชฎาพร (วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 2026)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพการจัดการเรียนรู้โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อพัฒนาทักษะผู้ประกอบการในโรงเรียนมัธยมศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุรินทร์ 2) เพื่อวิเคราะห์แนวทางการประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะผู้ประกอบการของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายในจังหวัดสุรินทร์ รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้แนวคิดการวิจัยแบบการวิจัยเชิงพรรณนา (Descriptive Qualitative Research) ดำเนินการวิจัยในพื้นที่จังหวัดสุรินทร์ โดยกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ นักเรียน ครูผู้สอน และผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิปัญญาท้องถิ่นในจังหวัดสุรินทร์ จำนวนรวมทั้งสิ้น 23 คน ใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพ (Content Analysis) ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพการจัดการเรียนรู้โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในโรงเรียนมัธยมศึกษามีลักษณะการบูรณาการความรู้จากชุมชนเข้าสู่กระบวนการเรียนรู้ผ่านการลงพื้นที่ การฝึกปฏิบัติจริง และการมีส่วนร่วมของครู นักเรียน และปราชญ์ชุมชน โดยเน้นทักษะสำคัญด้านการสื่อสาร การวางแผน การใช้เทคโนโลยี และความคิดสร้างสรรค์ ซึ่งล้วนเป็นพื้นฐานของทักษะผู้ประกอบการ 2. แนวทางการประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะผู้ประกอบการ ควรดำเนินการภายใต้กระบวนการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงกับวิถีชีวิตท้องถิ่น จัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน ผ่านกิจกรรมการเรียนรู้แบบโครงการ ซึ่งเริ่มจากการสำรวจปัญหาและบริบทในท้องถิ่น ส่งเสริมให้นักเรียนมีโอกาสลงมือปฏิบัติจริง โดยเน้นการใช้กระบวนการคิดวิเคราะห์ สะท้อนคิด และเรียนรู้แบบร่วมมือ เพื่อพัฒนาศักยภาพในการเป็นผู้ประกอบการที่สามารถสร้างสรรค์นวัตกรรมจากภูมิปัญญาท้องถิ่นได้อย่างยั่งยืน ผลการวิจัยครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของภูมิปัญญาท้องถิ่นในฐานะกลไกการเรียนรู้ที่สามารถส่งเสริมทักษะการเป็นผู้ประกอบการของผู้เรียนได้อย่างรอบด้าน และมีศักยภาพในการพัฒนาเชิงพื้นที่ ตลอดจนสร้างโอกาสและความยั่งยืนให้กับชุมชนในระยะยาว