มาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับการใช้ดุลยพินิจของศาลในการให้ ไม่ให้ และการเรียกหลักประกันผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญา - นงคะวาส เหตุทอง รัชนีกร; ฤาแรง รัฐชฎา (วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 2026)
Legal Measures Regarding the Use of the Court’s Discretion to Grant, Not Grant, and Request Security for the Temporary Release of Suspectd or Defendants in Criminal Cases รัชนีกร นงคะวาส เหตุทอง1 และ รัฐชฎา ฤาแรง2 Ratchaneekorn Nongkvas Hatthong1 and Radchada Lurang2 หลักสูตรนิติศาสตรดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น Doctor of Laws Program Western Uniwersity, Thailand Corresponding Author, E-mail: 1llm.tukta09@gmail.com Received May 30, 2025; Revised March 28, 2026; Accepted March 31, 2026 บทคัดย่อ บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาแนวคิด ทฤษฎี แนวคำพิพากษาศาล และผลงานวิจัยที่เกี่ยวข้องของประเทศไทยและของต่างประเทศ 2) เพื่อศึกษาปัญหาข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย 3) เพื่อศึกษาวิเคราะห์เปรียบเทียบมาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับการใช้ดุลยพินิจของศาลในการให้ ไม่ให้ และการเรียกหลักประกันผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญาของต่างประเทศกับของประเทศไทย 4) เพื่อเสนอแนะมาตรการทางกฎหมายของต่างประเทศที่มีความเหมาะสมมาปรับใช้กับกฎหมายของประเทศไทย เป็นวิธีดำเนินการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยศึกษาเอกสาร ตัวบทกฎหมาย ตำราทางวิชาการ งานวิจัย สื่ออิเล็กทรอนิกส์ของประเทศไทยและของต่างประเทศ มีการจัดทำสนทนากลุ่มประกอบการสัมภาษณ์เชิงลึก กลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 5 กลุ่ม คือ กลุ่มพนักงานอัยการ, กลุ่มพนักงานสอบสวน, กลุ่มทนายความ, กลุ่มนักวิชาการด้านกฎหมาย, และกลุ่มต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญา ผลการวิจัยพบว่า 1. แนวความคิดที่เกี่ยวข้องกับการปล่อยตัวชั่วคราว ประกอบด้วยหลักการพื้นฐานที่สำคัญ 4 หลักการ คือ หลักสิทธิมนุษยชน หลักนิติธรรม หลักยกประโยชน์แห่งความสงสัยในคดีอาญา และหลักสันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นผู้บริสุทธิ์ 2. มีปัญหาข้อเท็จจริงและปัญหาข้อกฎหมาย คือ การใช้ดุลพินิจของศาลในการให้ ไม่ให้ และการเรียกหลักประกันในการปล่อยตัวชั่วคราวผู้ต้องหาหรือจำเลยในคดีอาญา การไม่มีระบบการประเมินความเสี่ยงจากประวัติภูมิหลังมาใช้เป็นเหตุเพื่อพิจารณาการปล่อยชั่วคราวผู้ต้องหาและจำเลย และการพิจารณาคำร้องขอให้ปล่อยชั่วคราวและวิธีเรียกประกันในคดีอาญา 3. ควรมีการจัดตั้งสำนักงานสืบเสาะและคุมความประพฤติในขั้นตอนการปล่อยชั่วคราว ตามแนวทางของสหรัฐอเมริกา 4. จึงเสนอแนะว่า ควรแก้ไขกฎหมายโดยเพิ่มเติมข้อกำหนดให้มีการปล่อยชั่วคราวผู้ต้องหาหรือจำเลยได้ทุกคดี ยกเว้นคดีที่มีอัตราโทษจำคุกอย่างสูงเกิน 10 ปีขึ้นไป ด้วยการวางระบบการประเมินความเสี่ยงจัดให้มีเจ้าพนักงานปล่อยชั่วคราวเฉพาะเพื่อทำหน้าที่เก็บรวมรวบข้อมูลประวัติภูมิหลังมาใช้เป็นเหตุเพื่อพิจารณาการปล่อยชั่วคราว และควรมีการกำหนดกรอบหลักเกณฑ์ทางกฎหมายสำหรับการใช้ดุลยพินิจเพื่อการพิจารณาการปล่อยชั่วคราว องค์ความรู้ใหม่ที่ได้จากงานนี้ คือระบบการประเมินความเสี่ยงจากประวัติภูมิหลังมาใช้เป็นเหตุเพื่อพิจารณาการปล่อยชั่วคราวผู้ต้องหาและจำเลย