การพัฒนากฎหมายป้องกันและปราบปรามการทรมาน และการกระทำให้บุคคลสูญหาย - นิธิไชยวัฒน์ เว็นต์เซล ฐิติกัญญ์; ฤาแรง รัฐชฎา (วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 2026)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาถึงแนวความคิด ทฤษฎี และผลงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง 2) เพื่อศึกษาถึงปัญหาข้อเท็จจริงและปัญหาข้อกฎหมาย 3) เพื่อศึกษาวิเคราะห์และเปรียบเทียบเกี่ยวกับการพัฒนากฎหมายป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหายของไทยกับของต่างประเทศ 4) เพื่อเสนอแนะกฎหมายของต่างประเทศที่มีความเหมาะสมมาปรับใช้กับกฎหมายของประเทศไทย รูปแบบการวิจัยเป็นวิธีดำเนินการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) เป็นการศึกษาวิจัยเอกสาร ตัวบทกฎหมาย ตำราทางวิชาการ งานวิจัย สื่ออิเล็กทรอนิกส์ของประเทศไทยและของต่างประเทศ มีการจัดทำสนทนากลุ่มประกอบการสัมภาษณ์เชิงลึก กลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 5 กลุ่ม คือ พนักงานสอบสวน, พนักงานอัยการ, นักวิชาการ, เจ้าหน้าที่ปกครองส่วนท้องถิ่น, และกลุ่มประชาชน ผลการวิจัยพบว่า 1. แนวคิดที่นำมาใช้ในการวิเคราะห์ปัญหาคือแนวคิดเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และสิทธิมนุษยชนในกระบวนการยุติธรรมทางอาญา 2. งานวิจัยนี้มีปัญหาข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย คือ ปัญหาเกี่ยวกับคำจำกัดความ อุปสรรคในการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติหน้าที่ และความขัดแย้งกับสนธิสัญญาส่งผู้ร้ายข้ามแดนที่เป็นความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ 3. มีการศึกษากฎหมายป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย ของสหราชอาณาจักร สหรัฐอเมริกา สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี และสาธารณรัฐฝรั่งเศส 4. ผู้วิจัยเสนอแนะให้กำหนดคำนิยามของการทรมาน การกระทำหรือการลงโทษที่โหดร้ายไร้มนุษยธรรม หรือย่ำยีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และการกระทำให้บุคคลสูญหายไว้อย่างชัดแจ้ง แก้ไขมาตรา 22 โดยกำหนดให้มีการออกนโยบายสนับสนุนเครื่องมือที่ช่วยในการบันทึกภาพและเสียง หรือจัดหาหน่วยงานอื่น ๆ เข้ามาช่วยกำกับดูแลในการปฏิบัติงานดังกล่าว และแก้ไขมาตรา 13 เกี่ยวกับการส่งผู้ร้ายข้ามแดน องค์ความรู้ใหม่ที่ได้จากงานนี้ คือ คำนิยามของคำว่า การทรมาน การกระทำที่โหดร้ายไร้มนุษยธรรม หรือ ที่ย่ำยีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และการกระทำให้บุคคลสูญหาย