การพัฒนารูปแบบการบริหารความเสี่ยงด้านงานงบประมาณ ในโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน - ลิ้มปองทรัพย์ ไพรัตน์; เอื้อวงศ์ สุภัทรา; เจริญกุล นันทรัตน์ (วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 2025)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความเสี่ยงในการบริหารงานงบประมาณ 2) ศึกษาแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านงานงบประมาณ และ 3) พัฒนารูปแบบการบริหารความเสี่ยง ด้านงานงบประมาณ รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยแบบผสมผสานวิธี ใช้แนวคิดเกี่ยวกับความเสี่ยง การบริหารความเสี่ยง การบริหารงานงบประมาณในสถานศึกษาเป็นกรอบการวิจัย พื้นที่วิจัย คือ โรงเรียนมัธยมศึกษา ขนาดใหญ่พิเศษ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานทั่วประเทศ จำนวน 156 โรงเรียน ผู้ให้ข้อมูล คือ ผู้อำนวยการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน และหัวหน้ากลุ่มบริหารงบประมาณ รวมทั้งสิ้น 312 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 4 ชนิด คือ 1) แบบสอบถาม 2) แบบสัมภาษณ์เชิงลึก 3) แบบสนทนากลุ่ม และ 4) แบบประเมินความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพื้นฐาน ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพใช้วิเคราะห์เนื้อหาแล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า 1) ความเสี่ยงในการบริหารงานงบประมาณ เป็นความเสี่ยงด้านงานแผนงาน 12 ความเสี่ยง และเป็นประเภทความเสี่ยงด้านการดำเนินงาน 31 ความเสี่ยง มากที่สุด และผลการจัดลำดับระดับคะแนนความเสี่ยง อันดับแรก คือ ด้านงานบัญชี ระดับคะแนนความเสี่ยง 15.52 2) แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านงานงบประมาณในโรงเรียนมัธยมศึกษา ขนาดใหญ่พิเศษ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กำหนดแนวทางการบริหารความเสี่ยงตามกรอบแนวคิดการวิจัย โดยใช้การบริหารความเสี่ยงด้วยกระบวนการ 5 ขั้นตอน ได้แก่ (1) การกำหนดวัตถุประสงค์ (2) การระบุความเสี่ยง (3) การประเมินความเสี่ยง (4) การจัดการความเสี่ยง (4) การจัดการความเสี่ยง 4 วิธี คือ (4.1) ยอมรับความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้น (4.2) ลดโอกาสที่จะเกิดความเสี่ยง (4.3) หลีกเลี่ยงจากความเสี่ยง (4.4) ถ่ายโอนความเสี่ยง (5) การรายงานและติดตามผล 3) รูปแบบการบริหารที่พัฒนาขึ้นมีชื่อว่า “รูปแบบการบริหารความเสี่ยงด้านงานงบประมาณในโรงเรียนมัธยมศึกษา ขนาดใหญ่พิเศษ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาพื้นฐาน” มีองค์ประกอบ 6 ส่วน ประกอบด้วย (1) ชื่อรูปแบบ (2) หลักการ/แนวคิดของรูปแบบ (3) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ 4) กระบวนการบริหารของรูปแบบ (5) การกำกับติดตามและประเมินผล (6) ปัจจัย/เงื่อนไขความสำเร็จในการบริหาร และตรวจสอบระดับความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ ในการนำไปใช้อยู่ในระดับมากที่สุด องค์ความรู้/ข้อค้นพบจากงานวิจัยนี้ เพื่อให้โรงเรียนได้นำรูปแบบดังกล่าวไปประยุกต์ใช้บริหารความเสี่ยงด้านงานงบประมาณในโรงเรียน ลดความเสี่ยงจากการปฏิบัติงานด้านงานงบประมาณ ในโรงเรียนต่อไป