อนาคตภาพการนิเทศการศึกษาสำหรับโรงเรียนเอกชนประเภทสามัญศึกษาเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ในทศวรรษหน้า (พ.ศ. 2564–2573) - ศึกหาญ กาญจนา; เดชพิชัย วัน; จรจิตร สุจิตรา (วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 2024)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาอนาคตภาพการนิเทศการศึกษาสำหรับโรงเรียนเอกชนประเภทสามัญศึกษาเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ในทศวรรษหน้า (พ.ศ. 2564–2573) และ 2) เพื่อศึกษาแนวทางการนำอนาคตภาพการนิเทศการศึกษาสำหรับโรงเรียนเอกชนประเภทสามัญศึกษาเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ในทศวรรษหน้า (พ.ศ. 2564–2573) ไปสู่การปฏิบัติ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ พื้นที่วิจัยคือ โรงเรียนเอกชนประเภทสามัญศึกษาเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ ผู้ให้ข้อมูลได้แก่ผู้บริหารการศึกษา ผู้บริหารสถานศึกษา ศึกษานิเทศก์และนักวิชาการจำนวน 17 คน และการจัดสนทนากลุ่ม ผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 9 คน ใช้วิธีการคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 3 ชนิดคือ 1) แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง 2) แบบสอบถาม และ 3) แนวคำถามสำหรับการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพื้นฐานและวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า 1) อนาคตภาพการนิเทศการศึกษาสำหรับโรงเรียนเอกชนประเภทสามัญศึกษาเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ในทศวรรษหน้า (พ.ศ. 2564–2573) มี 7 ประเด็นได้แก่ 1.1) บทบาทหน้าที่ของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการนิเทศการศึกษา 1.2) ขอบข่ายการนิเทศการศึกษา 1.3) วิธีการหรือช่องทางการนิเทศการศึกษา 1.4) กลยุทธ์การนิเทศการศึกษา 1.5) การบริหารจัดการนิเทศการศึกษา 1.6) โครงสร้างของหน่วยงานการนิเทศการศึกษา 1.7) ปัญหาการนิเทศการศึกษา และ 2) แนวทางการนำอนาคตภาพการนิเทศการศึกษาสำหรับโรงเรียนเอกชนประเภทสามัญศึกษาเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ในทศวรรษหน้า (พ.ศ. 2564–2573) ไปสู่การปฏิบัติ ผลการวิจัยพบว่า ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับการนิเทศการศึกษาควรมีการกำหนดนโยบายให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติและไม่ควรปรับเปลี่ยนนโยบายบ่อย กำหนดแนวทางการนำนโยบายสู่การปฏิบัติจริง จัดทำแผนงานโครงการหรือกิจกรรมและสร้างเครือข่ายการนิเทศ ส่งเสริม สนับสนุน กำกับ เร่งรัด นิเทศและติดตามอย่างต่อเนื่อง บริหารจัดการแบบมีส่วนร่วม สร้างแรงบันดาลใจและเป็นพี่เลี้ยง (Mentor) ขอบข่ายของการนิเทศควรมีการบูรณาการกระบวนการนิเทศหรือกระบวนการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนให้สอดคล้องกับคุณลักษณะของคนที่ต้องการในอนาคตและบริบทของพื้นที่ ควรใช้วิธีการหรือช่องทางการนิเทศแบบผสมผสานและสะท้อนผลการนิเทศ ควรใช้กลยุทธ์การมีส่วนร่วม สร้างแรงบันดาลใจและสร้างโอกาสการพัฒนาวิชาชีพ ควรมีการนำหลักการบริหารจัดการมาเป็นหลักในการนิเทศการศึกษาโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน ควรปรับโครงสร้างให้มีการจัดตั้งสำนักงานการศึกษาเอกชนอำเภอทุกอำเภอในพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้เพื่อส่งเสริม สนับสนุน เร่งรัด นิเทศและติดตามการพัฒนาการศึกษา และปัญหาการนิเทศได้แก่ นโยบายไม่ควรปรับเปลี่ยนบ่อยเพราะส่งผลให้ขาดความต่อเนื่องในทางปฏิบัติ ผู้นิเทศควรมีการพัฒนาวิชาชีพอยู่เสมอเพื่อให้ผู้รับการนิเทศมีความเชื่อมั่นในการปฏิบัติการนิเทศ องค์ความรู้จากงานวิจัยนี้ ผู้นิเทศควรมีการสร้างกลยุทธ์การมีส่วนร่วม สร้างแรงบันดาลใจ กำหนดกรอบแนวทางการนิเทศให้มีความชัดเจน ปรับแนวคิด (Mindset) ที่มุ่งเน้นคุณภาพการศึกษาอย่างแท้จริงและลดความเหลื่อมล้ำ ปฏิบัติการนิเทศด้วยรูปแบบผสมผสาน ส่งเสริมการมีส่วนร่วมและสร้างเครือข่ายการนิเทศ เมื่อปฏิบัติการนิเทศแล้วควรสะท้อนผลให้ข้อมูลย้อนกลับและนำผลการนิเทศสู่การวิจัยและพัฒนา และควรมีการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการบริหารการนิเทศเพื่อเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพการนิเทศการศึกษา