ความภาคภูมิใจในวิชาชีพครูกับการปลูกจิตสำนึกที่ดีในเด็กปฐมวัย - สุริยะ พรทิพภา; พระครูภัทรธรรมบัณฑิต; แก้วศรี ประสิทธิ์ (วารสารพุทธจิตวิทยา, 2026)
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอกรอบแนวคิดเชิงบูรณาการสามมิติ Three-Dimensional Integrative Framework (TDIF) เกี่ยวกับความภาคภูมิใจในวิชาชีพครู (Teacher Professional Pride) และบทบาทของครูปฐมวัยในการปลูกจิตสำนึกที่ดี (Moral Consciousness) ให้แก่เด็กปฐมวัย โดยบูรณาการองค์ความรู้จาก 3 แหล่งหลัก ได้แก่ หลักพุทธธรรม ทฤษฎีจิตวิทยาตะวันตก และทุนทางสังคมในบริบทท้องถิ่น บทความนี้ดำเนินการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบจากฐานข้อมูลวิชาการทั้งในและต่างประเทศ ตลอดจนวิเคราะห์กรณีตัวอย่างจากศูนย์พัฒนาเด็กเล็กต้นแบบด้านความปลอดภัยทางถนนในประเทศไทย ที่ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2559 จนถึงปัจจุบัน ครอบคลุม 4 ภูมิภาค 13 จังหวัด จำนวน 397 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กทั่วประเทศ ผลการศึกษาพบว่า ความภาคภูมิใจในวิชาชีพครูเป็นปัจจัยรากฐานที่ส่งผลต่อคุณภาพการจัดประสบ การณ์เรียนรู้ในเด็กปฐมวัยอย่างมีนัยสำคัญ ครูที่มีความภาคภูมิใจในวิชาชีพสูงจะมีแรงจูงใจภายในที่แข็งแกร่ง มีความมุ่งมั่นในการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง และสามารถออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมจิตสำนึก ด้านความปลอดภัย จิตสำนึกด้านคุณธรรม และจิตสำนึกด้านความรับผิดชอบต่อสังคมได้อย่างมีประสิทธิผล กรอบแนวคิดสามมิติ ที่นำเสนอ ประกอบด้วย มิติครูผู้สอน มิติสภาพแวดล้อมการเรียนรู้และมิติ การมีส่วนร่วมของชุมชน ชี้ให้เห็นว่าการบูรณาการหลักพุทธธรรม โดยเฉพาะไตรสิกขาและสติปัฏฐาน 4 เข้า กับทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคมเชิงพุทธิปัญญาและทฤษฎีพัฒนาการ สามารถสร้างกรอบการพัฒนาครูและเด็ก ที่สมบูรณ์กว่าการใช้ทฤษฎีใดทฤษฎีหนึ่งเพียงลำพัง