จิตวิทยาบุคลิกภาพ และจิตวิทยาความรัก ใน “ผู้ชนะสิบทิศ” - ปานเจี้ยง ประภาศ (วารสารพุทธจิตวิทยา, 2025)
บทความนี้ผู้เขียนสนใจศึกษาจิตวิทยาบุคลิกภาพ และจิตวิทยาความรักของตัวละครสำคัญในเรื่องผู้ชนะสิบทิศ ซึ่งเป็นละครโทรทัศน์ดัดแปลงจากนวนิยายเรื่อง “ผู้ชนะสิบทิศ” ของ “ยาขอบ” ผลิตโดยบริษัทศรีคำรุ้ง โปรดักชั่นจำกัด ถ่ายทอดทางสถานีวิทยุโทรทัศน์และวิทยุกระจายเสียงช่อง 8 เมื่อปี พ.ศ.2556 มีความยาวทั้งสิ้น รวม 188 ตอน รวมเวลาในการออกอากาศเท่ากับ 53.27 ชั่วโมง ผลการศึกษาพบว่าบุคลิกภาพของตัวละครมีหลายลักษณะ โดยภาพรวมคือ เก่งการรบ มีความสามารถด้านการใช้อาวุธต่าง ๆ รักชาติรักแผ่นดินบ้านเกิดเมืองนอนของตนเอง มีความรักและแสดงออกด้านความรักอย่างปุถุชนทั่วไป มีความสมหวังและผิดหวังจากความรัก มีความแค้นอันเกิดจากความรัก เกิดจากการถูกปฏิเสธความรัก การทำลายคนที่ตนรัก และการถูกย่ำยีเกียรติและศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ จนในที่สุดความรักนั้นนำพาชีวิตไปสู่ความตาย นอกจากนี้ยังพบความรักในลักษณะสายสัมพันธ์ระหว่างพ่อ แม่ และลูก ครูบาอาจารย์และลูกศิษย์ นายและบ่าว นับว่าละครโทรทัศน์เรื่องผู้ชนะสิบทิศชุดนี้มีความเป็นศิลปกรรมที่สมบูรณ์ในคุณค่าทั้งคุณค่าทางวรรณศิลป์และการแสดงที่ให้ความบันเทิงเริงใจแก่ผู้ชม และคุณค่าทางสังคมที่กระตุ้นเตือนสติปัญญามนุษย์ให้เข้าใจในอานุภาพของความรัก และผลกระทบจากความรักได้อย่างน่าชื่นชม แม้เวลาของการสร้างและเผยแพ่สสู่สาธานณะผ่านไปแล้ว 10 ปี ละครเรื่องผู้ชนะสิบทิศเรื่องนี้ยังเป็นศิลปกรรมที่ควรแก่การรักษาไว้เพื่อการเสพและการศึกษาอง์ความรู้ในมิติอื่น ๆ ของผู้คนรุ่นหลังอีกต่อไป