ภาษีฝิ่น: กลไกทางกฎหมายในการควบคุมผลประโยชน์ของสยาม - สมพงษ์เจริญ, เชาวลิต; แก้วไทรฮุน, วันวิสาข์; กวางคีรี, นริศรา; สุขประสาท, ธนพล; สิริพรปรีดา, ชัยณรงค์ (วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 2023)
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อวิเคราะห์กลไกทางกฎหมายในการจัดเก็บภาษีฝิ่นเพื่อควบคุมผลประโยชน์ของสยาม 2) เพื่อศึกษาความสำคัญของกลไกทางกฎหมายในการจัดเก็บภาษีฝิ่นเพื่อควบคุมผลประโยชน์ของสยาม รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้ทฤษฎีในการจัดระเบียบสังคม ทฤษฎีความขัดแย้ง ทฤษฎีหน้าต่างแตก และทฤษฎีการแลกเปลี่ยนระหว่างกษัตริย์กับประชาชนเป็นกรอบแนวคิดการวิจัย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 1 ชนิด คือ การวิจัยเชิงเอกสารโดยใช้การวิเคราะห์เอกสารและทฤษฎีที่เกี่ยวข้องทางกฎหมาย วิเคราะห์เนื้อหาแล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า 1) การจัดเก็บภาษีฝิ่นเป็นกลไกทางกฎหมายที่สร้างความสัมพันธ์กันระหว่างการใช้อำนาจของรัฐกับผลประโยชน์ที่ได้จากการเก็บภาษี ก่อให้เกิดวัฒนธรรมในสังคมย่อยที่ต่างฝ่ายต่างยอมรับกฎเกณฑ์ทางกฎหมายที่มีภาษีฝิ่นเป็นตัวประสานประโยชน์พร้อมกับการจัดการฝิ่นเถื่อนได้พร้อมกัน 2) ความสำคัญในการใช้กลไกทางกฎหมายในการจัดเก็บภาษีฝิ่น คือ การจัดเก็บผลประโยชน์ทางภาษีที่เก็บเข้าท้องพระคลังหลวงโดยเคร่งครัด สร้างระเบียบกฎเกณฑ์ที่สอดคล้องกับการบรรลุเป้าหมายทางภาษี ป้องกันมิให้สยามสูญเสียผลประโยชน์ทางภาษี พร้อมทั้งเป็นการป้องกันทางสังคมมิให้เกิดอาชญากรรมที่จะทำให้สยามสูญเสียรายได้