รูปแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุโดยใช้ครอบครัวเป็นศูนย์กลาง - ฉิมมากูร อารดา (วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 2026)
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพและวิเคราะห์องค์ประกอบเกี่ยวกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในเขตเมือง จังหวัดราชบุรี และ 2) พัฒนารูปแบบที่เหมาะสมสำหรับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุโดยใช้ครอบครัวเป็นศูนย์กลางในเขตเมือง จังหวัดราชบุรี ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ประชากรที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ ผู้สูงอายุในเขตเมือง จังหวัดราชบุรี ที่มีอายุระหว่าง 60-79 ปี แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ ช่วงอายุ 60-69 ปี และช่วงอายุ 70-79 ปี กลุ่มตัวอย่างได้จากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใชใ้ นการเก็บขอ้ มูล ได้แก่ แบบสังเกต แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถามและการสนทนากลุ่ม ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ 1) ผู้สูงอายุที่มีคุณภาพชีวิตดี จำนวน 8 คน 2) ผู้สูงอายุที่มีคุณภาพชีวิตไม่ดี จำนวน 8 คน 3) ผู้ดูแลใกล้ชิดผู้สูงอายุที่มีคุณภาพชีวิตที่ดี จำนวน 8 คน 4) ผู้ดูแลใกล้ชิดผู้สูงอายุที่มีคุณภาพชีวิตไม่ดี จำนวน 8 คน และ 5) ผู้นำชุมชน ในเขตเมือง จำนวน 4 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัย พบว่า 1) คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในเมืองเกี่ยวข้องกับองค์ประกอบ 2 ด้าน คือ (1) องค์ประกอบภายใน ได้แก่ สุขภาพกาย สุขภาพจิต และพฤติกรรมทางสังคม อันเป็นผลมาจากความเสื่อมทางร่างกายที่มีผลต่อสุขภาพจิตและพฤติกรรมส่วนตัวและสังคมที่สามารถอธิบายได้ด้วยทฤษฎีผู้สูงอายุ และ (2) องค์ประกอบภายนอก ได้แก่ เศรษฐกิจ สังคมวัฒนธรรม การศึกษา สิ่งแวดล้อม และสวัสดิการทางสังคม 2) การสร้างรูปแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุโดยใช้ ครอบครัวเป็นศูนย์กลางในเมือง เป็นข้อเสนอเชิงยุทธศาสตร์เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในเขตเมือง ซึ่งได้จากการสังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับผู้สูงอายุในเมืองทุกด้าน รูปแบบที่ได้ประกอบด้วยยุทธศาสตร์การพัฒนา 5 ด้าน คือ (1) การเตรียมความพร้อมผู้สูงอายุในเมืองโดยครอบครัว (2) การส่งเสริมสนับสนุนผู้สูงอายุในเมืองโดยครอบครัว (3) ระบบคุ้มครองผู้สูงอายุในเมืองโดยครอบครัว (4) การพัฒนาบุคลากรของครอบครัวผู้สูงอายุในเมือง และ (5) การจัดการความรู้และการวิจัยผู้สูงอายุในเมืองโดยครอบครัวมีส่วนร่วม