การเปลี่ยนแปลงทางสังคมไทย: ภาพสะท้อนจากนวนิยายที่ได้รับรางวัลซีไรต์ และนวนิยายที่เข้ารอบสุดท้ายรางวัลซีไรต์ พ.ศ. 2561 และ 2564

บทคัดย่อ

          บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ภาพสะท้อนการเปลี่ยนแปลงทางสังคมไทยในนวนิยายที่ได้รับรางวัลซีไรต์และนวนิยายที่เข้ารอบสุดท้ายรางวัลซีไรต์ พ.ศ. 2561 และ 2564 จำนวน 17 เล่ม โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพวิเคราะห์ตัวบทนวนิยายและนำเสนอผลการวิจัยเชิงพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า การเปลี่ยนแปลงทางสังคมไทยจำแนกได้ 3 ด้าน คือ 1) การเปลี่ยนแปลงด้านวิถีชีวิตพบว่า ผู้ประกอบการให้ความใส่ใจกับสุขภาพของพนักงานด้วยการสร้างพื้นที่พักผ่อนและออกกำลังกายเพิ่มขึ้น การทำงานมีการนำเทคโนโลยีมาช่วยให้การทำงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น ที่อยู่อาศัยของคนในชนบทที่มีการนำวัสดุก่อสร้างสมัยใหม่มาใช้แทนไม้ในอดีตตามความเหมาะสมกับฐานะทางการเงิน การประกอบอาชีพที่เปลี่ยนแปลงไปตามระบบเศรษฐกิจทุนนิยมและกลไกทางตลาด และมีการนำเทคโนโลยีมาใช้เพื่อช่วยเพิ่มผลผลิตมากขึ้น 2) การเปลี่ยนแปลงด้านความสัมพันธ์ระหว่างคนทั้งในระดับครอบครัวและบุคคลทั่วไปที่นำเทคโนโลยีการสื่อสารมาใช้ในการติดต่อ สื่อสาร สร้างความสัมพันธ์ที่ดีต่อกันมากขึ้น 3) การเปลี่ยนแปลงด้านระบบสังคมทั้งเศรษฐกิจ อาชีพ และการศึกษามาจากปัจจัยสำคัญคือเทคโนโลยีที่มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนให้ระบบดังกล่าวเจริญก้าวหน้า สามารถแข่งขันกับคนอื่นหรือผู้ประกอบการอื่นได้ ขณะเดียวกันก็สะท้อนให้เห็นถึงคนไทยปัจจุบันต้องปรับตัวตามความเปลี่ยนแปลงของสังคมเช่นกัน เพื่อความอยู่รอด