วารสารระบบบริการปฐมภูมิและเวชศาสตร์ครอบครัว

กรณีศึกษา : การดูแลผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่มีความซับซ้อนและมีความบกพร่องทางการมองเห็น โดยชุมชนและท้องถิ่นมีส่วนร่วมตามหลักทางเวชศาสตร์ครอบครัว

อัมรา อนุรพันธ์ — 2026-02-26

ที่มา: ความบกพร่องทางสายตาอาจส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อความเป็นอยู่และคุณภาพชีวิตของบุคคล เพื่อที่จะปรับตัวให้เข้ากับการใช้ชีวิตที่มีความบกพร่องทางสายตาได้จำเป็นต้องมีบริการองค์รวมหลายมิติ กรณีศึกษานี้แสดงให้เห็นถึงการดูแลผู้ป่วยโรคเรื้อรังที่มีความซับซ้อนโดยมุ่งเน้นประเด็นที่แสดงให้เห็นถึงการมีส่วนร่วมของชุมชนและท้องถิ่น และแสดงบทบาทของอาสาสมัครประจำหมู่บ้าน (อสม.)

รายงานผู้ป่วย: ป่วยหญิงไทย อายุ 32 ปี มีโรคประจำตัว เบาหวาน มีปัญหาทางการมองเห็น ไม่สามารถประกอบอาชีพได้ อาศัยอยู่กับครอบครัวของสามี พบโดย อสม. ที่ลงพื้นที่เพื่อเยี่ยมผู้ป่วยรายอื่น อสม.จึงได้แจ้งผู้ป่วยรายใหม่ที่มีปัญหาซับซ้อนเข้ามาที่ศูนย์บริการสุขภาพ เพื่อให้ทีมเวชศาสตร์ครอบครัวลงพื้นที่และดูแลต่อเนื่อง โดยทีมเวชศาสตร์ครอบครัวได้วางแผนการดูแลผู้ป่วย หาแนวทางร่วมโดยให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ จัดลำดับปัญหาที่ควรแก้ไข ซึ่งผู้ป่วยรายนี้ให้ความสำคัญกับปัญหาการมองเห็น มีการนำผู้ป่วยเข้าสู่ระบบการรักษาประเด็นโรคเบาหวาน ส่งผู้ป่วยเข้าศึกษาหลักสูตรโครงการฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการทางการเห็น โดยได้รับการสนับสนุนจากองค์กรการปกครองส่วนท้องถิ่น ภายหลังมีการติดตามการรักษาและรับยาผ่านระบบการแพทย์ทางไกล

สรุป: การดูแลผู้ป่วยที่มีปัญหาซับซ้อนควรได้รับการดูแลแบบครอบคลุม กรณีศึกษานี้แสดงบทบาทของแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวและบทบาททีมสหสาขาวิชาชีพในการดูแลช่วยเหลือผู้ป่วยในด้านต่าง ๆ อีกทั้งยังอาศัยเทคโนโลยีเพื่อการรักษาทางการแพทย์และใช้ศักยภาพของอาสาสมัครประจำหมู่บ้าน แสดงการทำงานร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและภาคีเครือข่าย เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถกลับไปมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น สามารถช่วยเหลือตนเองได้

คำสำคัญ: ผู้ป่วยเบาหวาน ตาบอด การดูแลแบบมีส่วนร่วมกับชุมชน บทบาททีมเวชศาสตร์ครอบครัว

ความชุกและความสัมพันธ์ของภาวะเปราะบางกับระดับน้ำตาลในเลือดของผู้สูงอายุที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ในเครือข่ายคลินิกปฐมภูมิ

รตาวรรณ ไสยะ — 2026-02-26

ที่มา: ในปัจจุบัน ประชากรสูงอายุในประเทศไทยเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ในอำเภอหาดใหญ่มีกลุ่มผู้สูงอายุจำนวน 54,165 คน โดยมีผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 คิดเป็นร้อยละ 18.5 เบาหวานมีความสัมพันธ์กับภาวะเปราะบางในผู้สูงอายุ ลักษณะความสัมพันธ์เป็นแบบ U-shape และยังไม่ได้มีการศึกษาในประเทศไทยถึงขนาดและลักษณะความสัมพันธ์ดังกล่าว การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกของภาวะเปราะบาง และความสัมพันธ์ระหว่างระดับน้ำตาลในเลือดกับภาวะเปราะบางในผู้สูงอายุที่เป็นเบาหวาน

วัสดุและวิธีการ: การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาพตัดขวางในผู้สูงอายุที่เป็นเบาหวาน ที่เข้ารับบริการในคลินิกปฐมภูมิ 5 แห่งของคลินิกปฐมภูมิ โดยสุ่มอย่างเป็นระบบ ใช้ FRAIL Scale วิเคราะห์ข้อมูลด้วย Chi-square และ logistic regression

ผลการศึกษา: การศึกษานี้มีผู้เข้าร่วม 350 ราย ความชุกของภาวะเปราะบางอยู่ที่ร้อยละ 40.9 กลุ่มเปราะบางมีระดับน้ำตาลที่ 140 mg% และ กลุ่มไม่เปราะบางมีระดับน้ำตาลที่ 130 mg% ซึ่งแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ โดยพบความสัมพันธ์ระหว่างระดับน้ำตาลในเลือดที่เพิ่มขึ้นกับภาวะเปราะบางเป็น 1.0062 เท่า (AOR 1.0062, 95%CI 1.0007-1.0119)

สรุป: การศึกษานี้พบว่าผู้สูงอายุที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 มีภาวะเปราะบางทางกายภาพสูง และระดับน้ำตาลที่สูงขึ้นสัมพันธ์กับภาวะนี้อย่างชัดเจน การดูแลภาวะเปราะบางในผู้ป่วยเบาหวานจึงมีความสำคัญในสังคมผู้สูงอายุที่มีทรัพยากรจำกัด

คำสำคัญ: ภาวะเปราะบางทายกายภาพ ผู้สูงอายุ เบาหวานชนิดที่ 2

การพัฒนารูปแบบการดูแลต่อเนื่องของผู้ป่วยโรคเรื้อรังโดยใช้ระบบสามหมอ ในเครือข่ายคลินิกหมอครอบครัวแห่งหนึ่ง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ปี 2563-2565

นิติ อารมณ์ชื่น — 2026-02-26

ที่มา: การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยโรคเรื้อรังโดยใช้กลไกสามหมอในการดูแลและติดตามผู้ป่วยที่บ้าน เพื่อเปรียบเทียบผลการควบคุมเบาหวานและความดันโลหิตสูงในการรักษารูปแบบเดิมกับการใช้ระบบสามหมอ

แบบวิจัย: การศีกษาย้อนหลังเชิงพรรณา

วัสดุและวิธีการ: ผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูงที่ขี้นทะเบียนสมัครใจที่จะรับการดูแลที่บ้านจะได้รับบริการโดย อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านที่ผ่านการอบรมร่วมกับระบบการแพทย์ทางไกล

ผลการศึกษา: เปรียบเทียบผู้ป่วยเบาหวานและความดันโลหิตสูงที่ได้รับการรักษาแบบเดิมกับการรักษาโดยทีมสามหมอที่บ้านสามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดและความดันโลหิตได้ดีร้อยละ 38.7, 34.4 และ 35.5, 38.7 ตามลำดับ ซึ่งไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

สรุป: ผู้ป่วยที่ได้รับการดูแลทั้งสองแบบไม่มีความแตกต่างกันเป็นการลดค่าใช้จ่ายในการเดินทางของผู้ป่วย

คำสำคัญ: สามหมอ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เบาหวาน ความดันโลหิตสูง

ผลลัพธ์การใช้ระบบการแพทย์ทางไกลในผู้ต้องขังโรคความดันโลหิตสูง

เวชกร จตุนราพิทย์ — 2026-02-26

ที่มา: นักโทษในประเทศไทยมีปัญหาในการเข้าถึงบริการทางการแพทย์ โดยเฉพาะโรคเรื้อรัง เช่น ความดันโลหิตสูง ระบบการแพทย์ทางไกลเป็นทางเลือกในแก้ปัญหานี้ แต่ไม่มีการศึกษาประสิทธิภาพในการรักษาโรคความดันโลหิตสูงในกลุ่มผู้ต้องขังอย่างชัดเจน การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบความดันโลหิตระหว่างนักโทษในกลุ่มรักษาผ่านระบบการแพทย์ทางไกลและกลุ่มรักษาแบบปกติ รวมถึงประเมินจำนวนครั้งการปรึกษาแพทย์ในภาวะแทรกซ้อนและโรคอื่นนอกเหนือจากโรคความดันโลหิตสูง

วัสดุและวิธีการ: การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (RCT) เก็บข้อมูลเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2566 ถึงเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2567 ในเรือนจำแห่งหนึ่งในภาคใต้ของไทย แบ่งผู้ต้องขังที่เป็นโรคความดันโลหิตสูงเป็น 2 กลุ่ม คือกลุ่มที่รักษาผ่านระบบการแพทย์ทางไกล (telemedicine) และกลุ่มที่รักษาแบบปกติ (usual care) วัดความดันโลหิตก่อนรักษาและในเดือนที่ 2, 4 และ 6 การวิเคราะห์ใช้ t-test เปรียบเทียบความดันโลหิตแต่ละเดือน และใช้แบบจำลองการถดถอยเชิงเส้นประมาณค่านัยทั่วไป(generalized estimating equations) ประเมินการเปลี่ยนแปลงความดันโลหิตตามช่วงเวลา

ผลการศึกษา: ผู้เข้าร่วม 108 คน (กลุ่ม telemedicine 54 คน, กลุ่ม usual care 54 คน) ค่าความดันโลหิตซิสโตลิก (SBP) และไดแอสโตลิก (DBP) ในเดือนที่ 2, 4, 6 มีค่าเฉลี่ยความแตกต่าง: SBP -0.2, 4.3, และ 0.8 มิลลิเมตรปรอท, DBP 2.5, 3.3, และ 3.1 มิลลิเมตรปรอท ค่าปฏิสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มของ SBP และ DBP ตลอดช่วงเวลาไม่พบความแตกต่างที่มีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.193 , 0.151) จำนวนการปรึกษาแพทย์สำหรับปัญหาสุขภาพและภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ ก็ไม่พบความแตกต่างที่มีนัยสำคัญ (p = 0.102, 0.279)

สรุป: การแพทย์ทางไกลและการรักษาแบบปกติสามารถลดความดันโลหิตในนักโทษได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยไม่มีความแตกต่างที่มีนัยสำคัญ การแพทย์ทางไกลเป็นทางเลือกในการเข้าถึงการรักษาสำหรับผู้ต้องขัง เพื่อลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงการรักษา

คำสำคัญ: ระบบการแพทย์ทางไกล ความดันโลหิตสูง ผู้ต้องขัง นักโทษ การเข้าถึงบริการทางการแพทย์

ความแม่นยำของ 14 ข้อคำถาม สำหรับคัดกรองภาวะสมองเสื่อมผู้สูงอายุไทยในระดับปฐมภูมิ

อริศรา ศิริวิริยะกุล — 2026-02-26

ที่มา: ปัจจุบันมีการแนะนำให้ใช้เครื่องมือ 14 ข้อคำถาม ในการคัดกรองภาวะสมองเสื่อมสำหรับผู้สูงอายุในชุมชน โดยอาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.) แต่ไม่พบข้อมูลของคุณสมบัติของเครื่องมือดังกล่าว การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณสมบัติเรื่องความแม่นยำ ระยะเวลาเฉลี่ยในการประเมิน และอิทธิพลของปัจจัยพื้นฐานผู้สูงอายุ ได้แก่เพศ อายุ ระดับการศึกษาที่มีผลต่อความถูกต้องของการทำนายของเครื่องมือ 14 ข้อคำถาม

รูปแบบวิจัย: Cross sectional study, diagnostic test

วัสดุและวิธีการ: ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 320 คน ทำแบบสอบถามข้อมูลทั่วไป เครื่องมือ 14 ข้อคำถาม แบบทดสอบประสาทจิตวิทยา เพื่อหาคุณสมบัติของ 14 ข้อคำถาม โดยเปรียบเทียบกับการวินิจฉัยมาตรฐานทางคลินิก The fifth edition of the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5)

ผลการศึกษา: เครื่องมือ 14 ข้อคำถาม มีค่าความไวร้อยละ 31.5 ค่าความจำเพาะร้อยละ 83.6 พื้นที่ใต้กราฟ AuROC เท่ากับ 0.58 ระยะเวลาเฉลี่ยที่ใช้ในการประเมิน 4 นาที 6 วินาที ระดับการศึกษาน้อยมีอิทธิพลต่อความถูกต้องของการทำนาย เกณฑ์ที่เหมาะสมคือคะแนนรวมมากกว่า 20 คะแนน หรือคะแนนรวมน้อยกว่าหรือเท่ากับ 20 แต่มีข้อ 1 และ 11 ข้อใดข้อหนึ่งมีระดับคะแนนมากกว่าหรือเท่ากับ 3 ขึ้นไป

สรุป: 14 ข้อคำถาม มีความไวและความจำเพาะค่อนข้างน้อย สำหรับการใช้เป็นเครื่องมือคัดกรองอาจจะต้องทบทวนวิธีการนำมาใช้งานและศึกษาคุณสมบัติของเครื่องมือเพิ่มเติม เพื่อให้มีความแม่นยำและเกิดประโยชน์สูงสุด

คำสำคัญ: แบบคัดกรอง ปฐมภูมิ สมองเสื่อม ผู้สูงอายุ

ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านห้วยเกษียรน้อย ตำบลเนินหอม อำเภอเมือง จังหวัดปราจีนบุรี

วิรัญดา พงษ์พรม — 2026-02-26

ที่มา: การจัดการดูแลผู้สูงอายุอย่างครอบคลุมเป็นนโยบายสำคัญเชิงรุกของกระทรวงสาธารณ- สุข การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านห้วยเกษียรน้อย จังหวัดปราจีนบุรี

แบบวิจัย: การวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง

วัสดุและวิธีการ: กลุ่มตัวอย่างผู้สูงอายุ 193 คนจาก 8 หมู่บ้าน สุ่มตัวอย่างอย่างง่าย และจัดสรรสัดส่วนกลุ่มตัวอย่างด้วยวิธีเทียบบัญญัติไตรยางศ์ ดำเนินการสุ่มตัวอย่างอย่างง่ายด้วยวิธีจับสลากรายชื่อแบบไม่ใส่คืน เครื่องมือคือแบบสอบถาม (IOC=0.67–1.00,  = 0.896) วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติเชิงอนุมาน ไคสแควร์ การทดสอบของฟิชเชอร์ และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน

ผลการศึกษา: การเข้าถึงบริการสุขภาพของผู้สูงอายุส่วนใหญ่อยู่ในระดับปานกลาง (ร้อยละ 40.42) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเข้าถึงบริการสุขภาพอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) ได้แก่ โรคประจำตัว ทัศนคติต่อการบริการสุขภาพ และแรงสนับสนุนทางสังคม โดยทัศนคติต่อการบริการสุขภาพและแรงสนับสนุนทางสังคมมีความสัมพันธ์ทางบวกในระดับน้อย (r = 0.163 และ r = 0.156 ตามลำดับ)

สรุป: ควรจัดกิจกรรมเชิงรุกในกลุ่มผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวเพื่อเสริมสร้างทัศนคติที่ดีและสร้างเครือข่ายสนับสนุนช่วยเหลือด้านการเดินทางและข้อมูลเพื่อเพิ่มการเข้าถึงบริการสุขภาพ

คำสำคัญ: การเข้าถึงบริการสุขภาพ ทัศนคติต่อการบริการสุขภาพ แรงสนับสนุนทางสังคม ผู้สูงอายุ

ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเข้ารับการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ในผู้สูงอายุชาวมุสลิม ตำบลสะเตง อำเภอเมือง จังหวัดยะลา

สุไลมาน อาแว — 2026-02-26

ที่มา: โรคไข้หวัดใหญ่ในผู้สูงอายุ อาจมีความรุนแรงและเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ การฉีดวัคซีนป้องกันสามารถช่วยลดความรุนแรงได้ ทั้งนี้ยังมีชาวมุสลิมที่ฉีดวัคซีนเป็นจำนวนน้อย การวิจัยนี้จึงมีจุดประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเข้ารับการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ในผู้สูงอายุชาวมุสลิม

แบบวิจัย : การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบตัดขวาง โดยศึกษา ณ จุดใดจุดหนึ่งของเวลา

วัสดุและวิธีการ: เก็บข้อมูลจากกลุ่มผู้สูงอายุชาวมุสลิม ตำบลสะเตง อำเภอเมือง จังหวัดยะลา

ผลการศึกษา: กลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 166 คน แบ่งเป็นกลุ่มฉีดวัคซีน 107 คน กลุ่มไม่ฉีดวัคซีน 59 คน พบความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยต่าง ๆ ต่อการเข้ารับการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ โดยการวิเคราะห์แบบ multivariate logistic regression ที่มีนัยสำคัญ (p < 0.05) ได้แก่ ปัจจัยด้านบุคคล (เคยมีประวัติเป็นไข้หวัดใหญ่มาก่อน, ประสบการณ์จากคนรอบข้างฉีดวัคซีนแล้วลดความรุนแรงได้ ประสบการณ์จากตนเองที่ฉีดวัคซีนแล้วลดความรุนแรงได้ และมีประวัติเคยฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่มาก่อน) (aOR 5.8, 95%CI 1.31-25.64) และปัจจัยด้านสังคม (ได้รับคำแนะนำจากบุคลาการทางการแพทย์ และได้รับข่าวสารข้อมูลเกี่ยวกับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ผ่านสื่อต่าง ๆ) (aOR 16.65, 95%CI 4.32-64.17)

สรุป: ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเข้ารับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่ในผู้สูงอายุชาวมุสลิม ได้แก่ ปัจจัยด้านบุคคล และปัจจัยทางด้านสังคม และไม่พบความสัมพันธ์กับความเชื่อหรือวัฒนธรรมจำเพาะทางศาสนา

คำสำคัญ: ปัจจัย วัคซีนไข้หวัดใหญ่ การฉีดวัคซีน ผู้สูงอายุ

คุณลักษณะของความเป็นมืออาชีพทางการแพทย์ที่ผู้ป่วยต้องการ: การศึกษาในโรงพยาบาลตติยภูมิ ที่เป็นสถาบันการเรียนการสอนในประเทศไทย

พัชรีวรรณ วิเศษสุมน — 2026-02-26

ที่มา: ความเป็นมืออาชีพเป็นองค์ประกอบสำคัญในวิชาชีพแพทย์ ผู้ป่วยคาดหวังด้านต่าง ๆ เช่น ความรู้ ทักษะ การสื่อสาร คุณธรรม และบุคลิกภาพ แต่ยังขาดการศึกษาเชิงลึกในประเทศไทย งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) ศึกษาลำดับความสำคัญของคุณลักษณะทางวิชาชีพที่ผู้ป่วยให้ความสำคัญ 2) นำผลการวิจัยไปพัฒนาหลักสูตรแพทย์ และ 3) สร้างหลักสูตรที่สอดคล้องกับมาตรฐานวิชาชีพ

แบบวิจัย: งานวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง (cross-sectional analytical study)

วัสดุและวิธีการ: กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ป่วยนอก 400 คนที่เข้ารับบริการที่โรงพยาบาลตำรวจ ในเดือน กันยายน 2567 โดยให้ตอบตอบแบบสอบถาม ซึ่งแบ่งเป็น 2 ส่วน ส่วนที่ 1 เก็บข้อมูลทั่วไป ส่วนที่ 2เป็นมาตราส่วน Likert 5 ระดับ ประเมินคุณลักษณะแพทย์ใน 4 ด้าน: ความรู้ ทักษะ คุณธรรม บุคลิกภาพ และการสื่อสาร

ผลการศึกษา: ผู้ป่วยให้ความสำคัญกับบุคลิกภาพของแพทย์มากที่สุด (ค่าเฉลี่ย 4.3687) ตามด้วยคุณธรรม (4.2519) การสื่อสาร (4.2456) และความรู้/ทักษะ (4.2362) การวิเคราะห์ ANOVA พบว่าบุคลิกภาพคะแนนสูงกว่าด้านอื่น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) ส่วนด้านอื่นไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญสถิติ

สรุป: ผู้ป่วยให้ความสำคัญสูงสุดกับบุคลิกภาพของแพทย์ รองลงไปคือ จริยธรรม การสื่อสาร และความรู้และทักษะ ตามลำดับ ซึ่งสะท้อนถึงความจำเป็นในการพัฒนาด้านนี้ในหลักสูตรการฝึกอบรมแพทย์ ผลการวิจัยนี้สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางให้ผู้จัดทำหรือ พัฒนาหลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิต ที่มุ่งเน้นความเป็นมืออาชีพและตรงตามความต้องการของผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ

คำสำคัญ: คุณลักษณะความเป็นมืออาชีพ ความพึงพอใจของผู้ป่วย แพทย์ โรงพยาบาลตติยภูมิ

ความชุกของผู้ป่วยโรคปอดอักเสบที่สามารถเข้ารับการดูแลแบบผู้ป่วยในที่บ้านของโรงพยาบาลน่าน จังหวัดน่าน

นันทิกานต์ ปลาสุวรรณ์ — 2026-02-26

ที่มา: ปัจจุบันแนวคิดการดูแลผู้ป่วยในที่บ้าน (home ward) ได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นในปัจจุบัน เนื่องจากช่วยลดภาระงานของโรงพยาบาลและเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย ในประเทศไทย สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุขได้จัดทำแนวทางและมาตรฐานการดูแลผู้ป่วยที่บ้าน พุทธศักราช 2565 เพื่อเป็นทางเลือกในการรักษา เพิ่มคุณภาพชีวิตระหว่างการรักษา ลดภาวะแทรกซ้อนจากการนอนโรงพยาบาล ลดอัตราการครองเตียงและความแออัดในโรงพยาบาล การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินจำนวนผู้ป่วยโรคปอดอักเสบที่สามารถเข้าเกณฑ์ step down ตามแนวทางและมาตรฐานการดูแลผู้ป่วยในที่บ้านของกรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ที่โรงพยา-บาลน่าน จังหวัดน่าน

วัสดุและวิธีการ: การศึกษานี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง โดยเก็บข้อมูลจากเวชระเบียนและฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ของผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคปอดอักเสบและเข้ารับการรักษาแบบผู้ป่วยใน ระหว่างวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2565 ถึง 30 มิถุนายน พ.ศ. 2566 โดยมีที่พักอาศัยอยู่ในเขตอำเภอเมืองน่านและห่างจากโรงพยาบาลน่านไม่เกิน 20 กิโลเมตร ข้อมูลถูกวิเคราะห์โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และการทดสอบ Chi-Square เพื่อหาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยต่าง ๆ กับการเข้ารับการรักษาแบบการดูแลผู้ป่วยในที่บ้าน

ผลการศึกษา: มีผู้ป่วยโรคปอดอักเสบจำนวน 85 ราย จากทั้งหมด 396 ราย ที่เข้าเกณฑ์ step down ตามแนวทางและมาตรฐานการดูแลผู้ป่วยในที่บ้าน คิดเป็นความชุกร้อยละ 21.46 ของผู้ป่วยทั้งหมด และเมื่อวิเคราะห์เพื่อหาปัจจัยที่มีผลต่อการดูแลพบว่ามีหลายปัจจัยที่มีอิทธิพล ได้แก่ อายุ เพศ สถานภาพสมรส โรคประจำตัว ภาวะติดเตียง (bedridden) การติดเชื้อ COVID-19 และการเสียชีวิตระหว่างการรักษาในโรงพยาบาล

สรุป: แนวทางและมาตรฐานการดูแลผู้ป่วยในที่บ้านของกรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ.2565 สามารถนำมาใช้กับผู้ป่วยโรคปอดอักเสบของโรงพยาบาลน่านได้ ซึ่งจะช่วยให้ผู้ป่วยมีทางเลือกในการรับบริการแบบผู้ป่วยใน ลดอัตราการครองเตียง ลดความความแออัดในโรงพยาบาล นอกจากนี้ยังช่วยในการจัดการทรัพยากรของโรงพยาบาลได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นในอนาคต

คำสำคัญ: การดูแลผู้ป่วยในที่บ้าน โรคปอดอักเสบ

ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชน ตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน

พรทิพา อนุนิวัฒน์ — 2026-02-26

ที่มา: การมีส่วนร่วมของประชาชนเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนงานด้านสาธารณสุขเพื่อการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกอย่างยั่งยืน การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์ศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน

แบบวิจัย: การวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง

วัสดุและวิธีการ: การวิจัยครั้งนี้ศึกษาในกลุ่มตัวอย่างประชาชนอายุ 20 ปีขึ้นไปที่อาศัยอยู่ในพื้นที่จริงไม่น้อยกว่า 1 ปี จำนวน 342 คน ซึ่งได้มาจากการสุ่มตัวอย่างอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้เก็บรวบรวมข้อมูลคือแบบสอบถามที่มีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) ระหว่าง 0.67-1.0 และมีค่าความเชื่อมั่นสัมประสิทธิ์แอลฟ่าของครอนบาค (Cronbach’s Alpha) ของแบบสอบถามส่วนที่ 2 ถึง 4 เท่ากับ 0.721, 0.744 และ 0.756 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และทดสอบความสัมพันธ์ด้วยสถิติไคสแควร์และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน

ผลการศึกษา: การมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชน อยู่ในระดับน้อย ร้อยละ 57.31 พิจารณารายด้านพบว่า การมีส่วนร่วมในการดำเนินงานมากที่สุด ร้อยละ 56.73 รองลงมาคือการมีส่วนร่วมในการประเมินผล ร้อยละ 14.33 การมีส่วนร่วมในการรับผลประโยชน์ ร้อยละ 13.16 และการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ร้อยละ 4.39 ในส่วนของปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วม พบว่า อายุมีความสัมพันธ์ทางลบระดับน้อยกับการมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชน (r = - 0.213, p < 0.05) และแรงสนับสนุนทางสังคมมีความสัมพันธ์ทางบวกระดับปานกลางกับการมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชน (r = 0.476, p < 0.05)

สรุป: อายุและแรงสนับสนุนทางสังคมเป็นปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของประชาชน ควรพัฒนารูปแบบกิจกรรมที่เน้นการมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอน โดยเฉพาะการเปิดโอกาสให้ประชาชนร่วมตัดสินใจ นอกจากนี้ควรเสริมสร้างกลไกแรงสนับสนุนทางสังคมในชุมชนเพื่อกระตุ้นกลุ่มผู้สูงอายุให้มีส่วนร่วมในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกมากยิ่งขึ้น

คำสำคัญ: การมีส่วนร่วม ประชาชน การป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก แรงสนับสนุนทางสังคม ทัศนคติ

การเปลี่ยนผ่านกระบวนทัศน์สู่การทำให้โรคเบาหวานชนิดที่ 2 สงบลง: แนวทางเวชศาสตร์แม่นยำและการดูแลแบบบูรณาการ

สตางค์ ศุภผล — 2026-02-26

เรากำลังอยู่ในยุคของการเปลี่ยนผ่านกระบวนทัศน์การรักษาโรคเบาหวาน จากการรักษาตามอาการสู่เป้าหมายการทำให้โรคสงบ (DM Remission) ในอดีต โรคเบาหวานชนิดที่ 2 (T2DM) มักถูกนิยามว่าเป็นโรคเรื้อรังที่ดำเนินไปอย่างต่อเนื่องและไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ อย่างไรก็ตาม ข้อมูลทางวิชาการล่าสุดชี้ให้เห็นว่าภายในปี 2045 จะมีผู้ได้รับผลกระทบจากโรคนี้สูงถึง 629 ล้านคนทั่วโลก ซึ่งสร้างภาระทางเศรษฐกิจและสาธารณสุขอย่างมหาศาล

ปัจจุบันมุมมองทางการแพทย์ได้เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง โดยมองว่า "การทำให้โรคสงบลง" (Remission) เป็นเป้าหมายที่สามารถบรรลุได้จริงและเป็นเป้าหมายสูงสุดเพื่อลดอัตราการเจ็บป่วย เพิ่มคุณภาพชีวิต และรักษาการทำงานของเซลล์ตับอ่อน (β-cell)