พุทธวิธีการจัดการความรู้เพื่อถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นการทอผ้าขาวม้าทอมือโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านแห้ว ตำบลบ้านโนน อำเภอซำสูง จังหวัดขอนแก่น - ทวะชาลี, เรียงดาว; ปุลันรัมย์, ภูกาญจนกฤษฎิ์; ยามาเจริญ, สมเจตน์; ทองภู, วิรัตน์; ทัพภูมี, พันทิวา; วัฒนบุตร, บุษกร (วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น, 2026)
การวิจัยครั้งนี้มี วัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาองค์ความรู้ของการทอผ้าขาวม้าภูมิปัญญาท้องถิ่นชุมชนบ้านแห้ว ตำบลบ้านโนน อำเภอซำสูง จังหวัดขอนแก่น 2) เพื่อศึกษากระบวนการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นชุมชนบ้านแห้ว ตำบลบ้านโนน อำเภอซำสูง จังหวัดขอนแก่น และ 3) เพื่อสร้างเครื่องมือการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นชุมชนบ้านแห้ว ตำบลบ้านโนน อำเภอซำสูง จังหวัดขอนแก่น เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม คณะผู้วิจัยได้กำหนดกลุ่มเป้าหมาย และผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือกลุ่มสตรีทอผ้าขาวม้าทอมือ ปราชญ์ชุมชน ผู้นำชุมชนบ้านแห้ว หมู่ 8 และ หมู่ 9 รวมทั้งสิ้น 31 รูป/คน โดยเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งมีโครงสร้าง แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหาและพรรณนา ผลวิจัยพบว่า 1) องค์ความรู้การทอผ้าขาวม้าออกเป็น 7 ด้าน ได้แก่ (1) การแสวงหาความรู้ (2) การสร้างความรู้ (3) การจัดระบบความรู้ (4) การเก็บถนอมความรู้ (5) การถ่ายทอดและความเพียรในการฝึกฝน (6) การประมวลผลและการใช้สมาธิ และ (7) การประเมินและการต่อยอดภูมิปัญญา อีกทั้งองค์ความรู้การทอผ้าขาวม้าของชุมชนบ้านแห้วแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ ความรู้ที่ฝังอยู่ในคน และความรู้ที่ชัดแจ้ง ซึ่งเกื้อหนุนกันอย่างเป็นระบบ 2) กระบวนการถ่ายทอดภูมิปัญญา มี 8 ขั้นตอน ได้แก่ การสร้างแรงบันดาลใจและการปลูกฝังการเรียนรู้ การเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง การถ่ายทอดโดยครูภูมิปัญญาชุมชน วิธีการถ่ายทอดองค์ความรู้ องค์ความรู้ในการถ่ายทอด กระบวนการถ่ายทอดอย่างเป็นลำดับ การจัดการความรู้ และการสร้างความยั่งยืนสำหรับการบูรณาการหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาใช้พละ 5 (ศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญา) เป็นฐานในการเรียนรู้และแก้ไขปัญหา และ 3) เครื่องมือที่ใช้ในการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นการทอผ้าขาวม้าทอมือ คือ เครื่องมือเชิงกายภาพ เครื่องมือเชิงกระบวนการจัดการความรู้ และเครื่องมือสื่อดิจิทัลผ่านโซเชียลมีเดีย